Okullarda başlayan sınav dönemi, aileleri ve öğrencileri bir telaş içine sokuverdi. Ardından ÖSS, YÖDAK, GCSE, TOEFL gibi gençlerimizin yarınlarında büyük önem taşıyan sınavlara sıra geliyor. Sınav rüzgârlarının estiği bir evde yaşıyorsanız, anne ya da baba iseniz ortaya çıkan çatışmaları ve kaygıları giderme sorumluluğunu taşıyorsunuz demektir. İşleri düzeltecek, çocuğunuzu hak ettiği başarıya ulaştıracak doğru davranışları yapmak, uygun ortamları hazırlamakla görevlendirirsiniz kendinizi. Bu yorucu ve iyi niyetli çalışmanızın karşılığında başarmasını beklersiniz.

   Gencin ve anne babanın çalışma sorununa yaklaşımları farklıdır. Ana babanın genç insandan en yürekten beklediği çalışma sorumluluğunu yerine getirmesi ve bu konuda sorun yaratan davranışlar göstermemesidir. Genç ise, ders çalışmayı ister ama hazır olduğunda. Bu hazır oluş sürecinde başarıya ulaşabilmek için ailenin koşulsuz desteği gereklidir. Ana baba koşulsuz desteğini doğrulara dayandırmak zorundadır. Niyetiniz ne kadar iyi olursa olsun, yanlış adımlar çocuğunuzun gelecek kariyerini engelleyebilir. Özünde koruma duygusu ve geçmiş tecrübelerinizin etkisinin bulunduğu bazı yanlışlıklar şunlardır:

 —Nasihat etmek: Çocuklarınızın kendilerini değersiz ve yetersiz hissetmelerine neden olur; çözüm getirmediği gibi, sizden sıkılır ve uzaklaşabilirler. Onlar istemedikçe, öğüt vermeyin, kendi geçmiş tecrübelerinizi anlatmayın. Çalışmanın ne kadar gerekli ve önemli olduğunu tekrarlamanın amacınıza hizmet edemeyeceğini unutmayın.

 —Kontrol: Davranışsal ya da sözel olsun, ders çalışma konusunda yapılan kontrollerin sonucu benzerdir: Çalışmaktan uzaklaştırmak. Bu sonuç, bilimsel deneylerle de desteklenmiştir. Kontrol altında tutulduğunu hisseden kişiler verimli çalışmayı başaramazlar. Derslerden de uzaklaşırlar. Çalışmanın amaçlarıyla ilgili bir araç değil; sizin onlardan beklediğiniz sıkıcı bir görev olduğunu düşünürler. Kendi amaçlarını unutup, sizin beklentilerinizi gerçekleştirmeye çalışırlar. Bu boşuna bir uğraşıdır. Gençler ancak kendi inandıklarına ulaşmak istediklerinde gayret gösterebilecek enerjiyi bulurlar. Ders çalışmak için yoğunlaşmak, oldukça sıkıcı bir uğraşıdır çünkü. Onları kontrol etmek yerine; anlamlı amaçlar edinmelerine olanak verin. Kendi hayallerinin peşinden giderken adımlarının hızına hayret edeceksiniz.

 — Yardım: Sizden talep etmedikçe, yardım etmeyiniz. Ders çalışma programı hazırlamak, özel öğretmen tutmak gibi iyi niyetli girişimleriniz kendi sorunlarını çözmede yetersiz olduğu inancını geliştirmesine neden olabilir. Karşılaştığı her engelde yardım bekleyen bağımlı bir kişilik yapısı edinebilir. Bırakın, kendi sorununu düşünsün, başlangıçta belki yanlış olabilecek çözümler üretmeyi öğrensin. Sonuçta, size de danışarak kendisi için doğru olabilecek çözümlere ulaşacaktır.

 —Baskı: Oldukça tehlikeli ve karmaşık bir sindirme yoludur. Duygusal ve fiziksel yönleri vardır. Televizyon, telefon, eğlence, arkadaşlar gibi ihtiyaçların aile tarafından kısıtlanması tarzındaki fiziksel baskıların hiçbir çözüm getirmediğini, aksine sorunu daha karmaşık hale getirdiğini hepimiz biliyoruz. Yasaklar yerine, çalışılacak zaman ile dinlenme ve eğlence zamanları arasında denge kurmayı başarmak gerekmektedir. Bunun yanında aile, duygusal baskı yaptığını çoğu zaman fark etmez bile. Çocuğunun başarısını ön planda tutan, onunla olan ilişkisinin duygusal tarafını, başarıya odaklayan ilişki türlerinde genç, aile içindeki doğru yerini bulmayı başaramaz. Okul ya da dershane dönüşü “Başardın mı? Neden? Nasıl?” gibi sorgularla karşılaşırsa, önce baştan savma, kısa ve doyurucu olmayan cevaplarla karşılaşırsınız sonra da doğruluğu olmayan, kaçak cevaplara sıra gelir. Bunun yanında, onun derslerine ve başarısına yönelik endişelerinizi fark ettiğinde kendi sorununun çözümünden uzaklaşıp, sizin kaygınıza yönlenecek ve sorun üstünde yoğunlaşamayacaktır. Sizin kaygınızın yarattığı suçluluk ve yetersizlik duyguları başarılı olma yolundaki önemli engelleri olacaktır. Temelsiz ve abartılı övgüleriniz de baskı unsuru taşır; çünkü gerçekçi olmadıklarından inandırıcılıkları yoktur. Bunun yanında, sizin onunla ilgili beklentilerinize odaklanacağından; yaşamı ve geleceği için büyük önem taşıyan şu sorulara uygun cevaplar veremeyecektir:

“Ben kimim?”

“Nereye yönelmeliyim?”

“Neden?”

   Doğal olarak, her gencin cevabı farklı olacaktır. Farklı cevapların doğru cevaplar olmasında en önemli faktör her zaman ailedir. Baskıcı ya da kontrol düşkünü ailelerin çocukları bu sorulara kendi doğru cevaplarını vermede zorlanacaklardır; bağımsızlık ve yeterlilik duygusundan yoksundurlar çünkü. İlgisiz ve pasif ailelerin çocukları da öyle. Aile içinde kendilerini değerli ve biricik hissetmediklerinden, ihtiyaç duydukları güven ve değer verici ortamı dışarıda ararlar ve bazen yukarıdaki sorulara verdikleri cevaplarla yıkımlarını hazırlarlar. Bir de, çocuğunu olduğu gibi kabul eden, başkaları ile kıyaslamadan bağrına basan, boş hayaller peşinde koşmayan aileler vardır. Çocukları ile olan sevgi bağlarını yaşam listelerinin en önünde tutarlar. Kendini gerçekleştirme yolculuğuna çıkan gencin elinde ise bu koşulsuz sevginin verdiği kendine güven ve bağımsızlık güçleri bulunur.

   Sevgili anne babalar, siz hangisisiniz?

 Cevap ve sorularınız için elektronik posta adresim:  kahraman_psikolog@yahoo.com

  Her seven

  Sevilenin boy aynasıdır.

  Sevmek

  Sevilenin o aynaya bakmasıdır.   Ö. ASAF