Beklenmedik başka bir hadise olmazsa, Kıbrıs sorunu açısından 2008'in ilk önemli olayı 17 Şubat'ta yer alacak olan Kıbrıs Rum seçimleridir. Kamuoyu yoklamalarına göre adaylar seçim yarışında birbirlerine çok yakın. Özellikle Papadopulos ve Hristofyas arasındaki fark neredeyse yüzde birin altında. O nedenle sonunda rüzgarın kimden yana eseceğini şimdiden kestirmek oldukça güç. Kesin olan tek şey, Kıbrıs sorununun seçim kampanyasının ana konusu olmaya devam ettiğidir..

Annan Planı'nın ölüsüyle dahi kavga etmekle oy kazanacağı hesabı içinde olan Papadopulos, "Plan'ın kabul edilmesi bölünmeyi engellemeyecekti" diyor. (Filelefteros gazetesinde 23 ve 24 Aralık tarihlerinde yayınlanan mülakatı.) Niye? Çünkü onun için "bölünmüşlüğün" sona ermesi veya "bütünleşme", sadece ve sadece Kıbrıslı Türklerin "Kıbrıs Cumhuriyeti"ne entegre olmaları, yani "osmosis"tir. Bu nedenledir ki, bütünüyle olmasa bile federal ve hatta konfederal unsurlar içeren Plan'ın tabutuna çivi çakmaya devam ediyor!.. Olur ya, birileri bakarsınız Plan'ı hortlatmaya kalkar! Nitekim, Nisan 2004 referandumlarından hemen sonra Plan'ın mimarlarından bir Amerikalı diplomat bana "Plan'ın metninde, taraflardan birinin 'hayır' demesi durumunda Plan'ın geçersiz (null and void) olacağı belirtilmektedir. Ancak 'geçersizdir' demek 'ölüdür' anlamına gelmez" demişti. Şimdi niye "ölüdür demek 'diriltilemez' anlamına gelmez" demesinler?..

Yanlış anlaşılmasın; Plan'ı savunuyor değilim... Görüşmelerde bana verilen görevler çerçevesinde Plan'ın ilk versiyonlarının hak ve çıkarlarımız doğrultusunda düzeltilmesi için Kıbrıs Türk görüşmeci heyetinin bir üyesi olarak elimden geleni yaptım. Plan'da birçok düzeltmeler yapmayı başardığımız da bir gerçektir. Ancak, bir bütün olarak bakıldığında, belgenin son şeklinin bile yanıtlardan çok sorular, çözümlerden çok sorunlar yaratan bir yapıya sahip olduğunu söyleyebilirim. Plan'ın yarattığı muğlak ve kaypak zemin üzerinde taraflar, belki nesiller boyu sürecek bir sürtüşme ve mücadeleyi göze alacaklardı. Barışsever halkımız, taşıdığı tüm risklere rağmen, o günün koşulları içerisinde Plan'ı kabul etti. Şimdi ise benzeri bir referandumdan tam tersi sonuç çıkacağını kamuoyu yoklamaları gösteriyor.

Papadopulos'un söylediklerine dönecek olursak, bunları sırf "seçim propagandası" olarak nitelendirebilir miyiz? Kanımca hayır!..Bu söylenenlerin siyasi prim yapmasını beklediğine göre, Kıbrıs Rum halkının önemli bir bölümü söyledikleriyle hemfikirdir. Esasen, Rum tarafındaki katılık ve uzlaşmazlığı Papadopulos'un şahsında kişiselleştirmek de yanlış olur. Daha "esnek" olduğu iddia edilen Hristofyas'ın, Rum tarafındaki referandumdan 'hayır' yanıtı çıkmasında kilit rol oynadığını unutmamak gerekir. Bugün de adı geçen, "Kıbrıslı Türklerin Türkiye'ye güçlü bir 'hayır' demesini beklediğini" söylemekle haddini aşmakta, Kıbrıs Türk halkına karşı saygısızca bir tavır sergilemektedir. Kazanma şansı olan son aday Kasulides'in ise "Sayın Talat'la nerede olsa görüşürüm..." şeklindeki kozmetik beyanları dışında özde uzlaşıcı mesajlar verdiğini işitmedik! Aksine, Rum tarafının üstün olacağı bir birleşmeden bahsediyor.

Kıbrıs Rum liderlerinin hepsi aynı mı? Buna yanıtım "Farklı olduklarını ispat edene kadar öyle kabul etmek zorundayız"dır. Çünkü bugüne kadar, taktikler susup kararlar konuştuğunda, hiçbir Rum lider kendisini etkileyen güçlerin "büyüsünden" kurtulamamış veya kurtulmak istememiştir. Bu güçler, Rum Ortodoks Kilisesi'dir; eğitim sistemidir; aile içi eğitimdir ve... Evet, Yunanistan'dır.

"Uzlaşıcılığı" bir zamanlar diplomatik çevrelerde ün yapmış eski Rum lideri Vasiliu'nun bile görüşme masasında "ulusal çizgi"sinden ayrıldığını görmedik! 1992'de New York'ta "Fikirler Dizisi"diye bilinen belgeyle ilgili görüşmelerde, çok kritik bir konu olan mülkiyet sorunu görüşülürken adıgeçenin izlediği katı tutum, zamanın BM Genel Sekreteri Boutros-Ghali'yi bile şaşırtmıştı. Adıgeçenin global mal-mülk değişimi ve tazminat yöntemini "toplu müsadere" iddiasıyla reddetmesi üzerine Ghali, konuya ilişkin görüş vermesi için BM Hukuk Danışmanı'nı toplantıya çağırmış, o da mülkü iadenin mülkiyet hakkına saygı göstermenin tek yolu olmadığı; bunun takas ve tazminat yoluyla da sağlanabileceği şeklinde görüş vermişti. Buna çok kızan Vasiliu, Fikirler Dizisi'nin diğer paragrafları konusunda da katı ve kaçamak bir tutum sergilemiş, bunun sonucu belgenin bütününe olumlu baktığı şeklindeki izlenimin tamamen bir "halkla ilişkiler egzersizi" olduğu ortaya çıkmıştı. Aynı yıl yer alan Kıbrıs Rum seçimlerini, Fikirler Dizisi'ni topyekün reddeden diğer "uzlaşıcı lider" Glafkos Klerides'in kazanması üzerine ise belge rafa kaldırılmıştı.

Kıbrıs Rum liderlerinin uzlaşmazlığının teşhir edildiği tek olay bu mudur? Eski Dışişleri Bakanları Nikos Rolandis'i bir okuyun!.. Görüşmelerde kilometre taşı denebilecek 7 olayda retçi tarafın Kıbrıs Rum tarafı olduğunu samimiyetle itiraf ediyor. Bunların en bariz iki örneği, 1985 "Anlaşma Taslağı" ile 1986 "Çerçeve Anlaşma Taslağı"dır. Her iki belge de Kıbrıs Türk tarafınca kabul edilirken Rum tarafınca reddedilmiş, ancak zamanın Rum lideri Kipriyanu, uluslararası basında çıkan birkaç eleştiri dışında, olayı neredeyse "sıyrık almadan" atlatmıştı!

Bunlar sadece tarih mi? Tarih, ama tekerrür eden bir tarih... "Tarihi" diye nitelendirilen 2004 referandumlarından sonra Rum tarafı, cezalandırılmak şöyle dursun, AB üyeliğiyle ödüllendirildi. Kıbrıs Türk halkı üzerindeki izolasyon ve kısıtlamalar ise devam ediyor. Referandumlardan sonra espritüel bir yabancı dostum bana "Merak etmeyin; hiçbir iyilik cezasız kalmaz" demişti. Ne kadar haklıymış!.. Bu koşullarda Rum tarafını uzlaşıya teşvik edecek ne kalıyor?..

Şubat 2008 seçimlerinden sonra yeniden canlandırılacağı neredeyse kesin olan görüşmelerin, tarihin bir tekerrüründen ibaret olup olmayacağını hep birlikte yaşayıp göreceğiz. Yeni bir plandan bahsediliyor; ama bu sakın üzerine yeni etiket konmuş eski plan olmasın! Fransızcada bir deyim vardır ki sanki Kıbrıs için söylenmiştir: Değiştikçe aynı kalıyor! 2008'de Rum tarafında bazı aktörler değişse bile senaryonun aynı kalacağını yakın tarihin tecrübeleri bize gösteriyor.