2004 yılının 24 nisanında yapılan referandumlardan sonra Rum tarafının yüksek bir oranla Annan planına hayır demesi ve "Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti'nin" kurulmaması kuşkusuzdur ki Kıbrıs sorununun içinde olan veya Kıbrıs sorunuyla ilgilenen tarafları yeni bir tavır almaya sevketti.

Hedeflenen çözümdü ama çözüme ulaşılamamıştı. Çözüme ulaşılması için tavır ortaya koyanlar bu tavırlarını pozisyonlarını güçlendirmede veya yeni pozisyonlar elde etmede kullanacaklardı.

Herkes bunu yaptı.

Türkiye de.

2004 yılında Türkiye için kritik tarih aralık ayındaki Avrupa Birliği zirvesiydi. Türkiye bu zirveye büyük bir önemle hazırlanıyordu çünkü Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki tam üyelik müzakerelerinin başlayıp başlamayacağı bu zirvede belirlenecekti.

Sonuç malumdur.

Bir dizi kriz ve gerginlikten sonra Türkiye'nin Avrupa Birliği ile tam üyelik görüşmelerine başlaması kararlaştırılır.

Türkiye kendisi için tarihi öneme haiz bu dönemeci geçerken Kıbrıs sorunuyla ilgili de kamuoyuna deklere edilmeyen kararlar alır.

Özellikle Türkiye Dışişleri Bakanlığı üst düzey bürokratlarının şekillendirdiği bu yeni kararlar şu eksene oturtulmaktaydı: Rum tarafı Kıbrıs sorununun çözümüne hazır değil. Avrupa Birliği hem Türkiye'yi üye yapmak istiyor hem de Türkiye'nin Kıbrıs sorununu çözmesini talep ediyor. Kıbrıs sorununun çözümü Türkiye'nin üyelik tarihine endekslensin, Türkiye'nin tam üye olacağı günlerde Kıbrıs sorunu çözülsün. ( O zaman Türkiye'nin üyeliği için 15 yıldan bahsediliyordu.)

Türkiye yetkilileri bu planlarını yaptıkları diplomatik temaslarda dile getirmeye çalıştılar.

2006 yılına kadar Avrupalıları "ikna" etmeye uğraştılar.

Kuşkusuz ki başarılı olamadılar.

Çünkü "Kıbrıs Cumhuriyeti'nin" ve Yunanistan'ın kararlı veto tutumlarının yanı sıra Avrupa Birliği yetkilileri kendileri için bir utanca dönüşen Kıbrıs sorununu daha 15 yıl kucaklarında taşımak istemiyorlardı.

Üstelik Türkiye'nin sadece Kıbrıs sorunu yoktu. Başka sorunlarda da Avrupa Birliği ile gerginlikler yaşayacaktı.

Ve Kıbrıslı Türkler "üyelik tarihinin rehinesi" olmak istemiyorlardı.

Türkiye bu politikasını 2006 yılında değiştirdi. İzolasyonların kaldırılması aracılığı ile Papadopulos'u zor durumda bırakma politikası tek hedef olarak belirlendi ve bunun üzerinde yoğunlaşıldı. Bu politikaya Amerika, Almanya ve İngiltere'nin açık Avrupa Birliği Komisyonu'nun da gizli desteği vardı.

Papadopulos'un değişmesi halinde Kıbrıs sorununu çözmek için yeni bir fırsat ortaya çıkabilirdi.

Nitekim öyle oldu. Papadopulos kaybetti. Yerine gelen Hristofiyas iyi bir başlangıç yaptı ve Lokmacı'nın açılmasıyla birlikte teknik komitelerin süratle kurulmasını sağladı. Şimdi teknik komiteler çalışmaya başlayacak. Ardından da liderler nihai pazarlığa girişecekler.

Tüm bunları niye yazdım?

Tüm bunları yazmamın nedeni Türkiye ile ilgili yapılan değerlendirme ve analizlerdeki sığlıktır.

Özellikle Rum tarafının yeni Başkanı Hristofiyas'ın analizleri derin bir sığlık içermektedir.

Hristofiyas "çözümün ipi Türkiye'nin elindedir" diyerek aslında inisiyatifi kendi eliyle Türkiye'ye veriyor.

Türkiye'nin atacağı adımları peşinen kabullenmiş oluyor.

Annan planı sürecinde yaşananlar veya perde gerisinde meydana gelenler bize çok iyi göstermiştir ki Türkiye, garantiler ve güvenlik ile deregasyonlar dışında her konuyu pazarlık masasına yatırabilir.

Pilatus'un gölgesinde isimli kitabımda kişileri ve olaylarıyla birlikte Bürgenstock'ta yaşananlardan anlatıldığı üzere Türkiye yüzde 20 toprağı da teklif edebilir Karpaz'da bir Rum kantonu oluşturulmasını da.

Hristofiyas garantiler, güvenlik, çözümden sonra bir miktar (650) Türk askerinin kalması ve "yerleşiklerden" 40 bininin yeni kurulacak devletin vatandaşı olacaklarını çok iyi biliyor.

Annan planı kuşkusuz ortadan kalkmıştır ama bu parametreler nerdeyse tarafların uzlaşma noktasına dönüşmüştür.

Bunları bilen Hristofiyas şimdi niye Türkiye'nin niyetleriyle ilgili hemen hergün kuşku belirtme taktiği izlemektedir?

"Türkiye'yi iyi analiz edemeyenler halkımızı mahvedecekler."

Bu tespit, Rum Yönetimi eski Başkanı Glafkos Klerides'e aittir ve Papadopulos için söylenmiştir.

Umarım Hristofiyas için de söylemez...