Türkiye’de bir şirketin halkla ilişkiler departmanından bir bayan zaman zaman telefon edip, ülkemizden telefon numaraları soruyor.

Kıbrıs’tan devlet ve hükümet yöneticilerinin, bazı işadamlarının telefonlarını istiyor.

Geçen gün yine aradı, iki telefon numarası sordu, bende bulunmamasına rağmen, öğrendim ve kendisine bildirdim.

Sözünü ettiğim bayan, telefonu kapatırken teşekkür etti ve şöyle dedi:

“Bir de sizlerin orada Türkleri sevmediğiniz söyleniyor. Halbuki siz, zaman harcayıp bana yardım ediyorsunuz...”

Bu yazıyı bu sözler üzerine yazmaya karar verdim.

“Siz orada Türkleri sevmiyormuşsunuz.”

Türkiye’ye her gittiğimde bu sözleri söyleyen insanlarla karşılaşıyorum.

Yalnız Türkiye’de değil tabii, burada okumaya gelen öğrenciler, ülkemize turist olarak gelenler, Türkiye’den gelip buraya yerleşenler dahi aynı soruyu soruyor:

“Türkleri sevmiyor musunuz?”

Bu sorunun cevabı “evet” veya “hayır”la kısaca anlatılamaz.

Tabii ki benim kişisel cevabım “seviyorum”dur ama böyle bir kanı doğmuşsa, olaya kişisel değil, toplumsal olarak bakmak gerekir.

Bu soruyla her muhatap oluşumda uzun uzun açıklama yapmak zorunda kalıyorum.

Yalnızca kendimi savunarak işin içinden kolayca çıkarım ama bu, karşımdakini ikna etmez, toplumsal bir savunma ya da açıklama yapmak ve sonuçta “sevmiyorlar” ifadesinin çok da doğru olmadığını, böyle bir genelleme olamayacağını açıklamak zorundayım.

Bana bu soruyu her soran kişiye hiç usanmadan bir anımı anlatırım.

Bence bu anı sayfalar dolusu söylenebilecek sözden, yazıdan daha etkilidir ve bir toplumla nasıl empati yapılabileceğinin de bir göstergesidir.

İsterseniz önce İstanbul’da geçen ve beni çok etkileyen anımı anlatayım.

Bir arkadaşımla İstanbul’dayız.

Arkadaşım ayakkabı almak istediği için ayakkabıcıları dolaşıyoruz.

Arkadaşımın, vitrininde bir çift ayakkabı beğendiği ayakkabı mağazasının önünde bir de çocuk duruyor ve para dileniyor.

Saçı başı dağınık, uzun süredir banyo yapmadığı, modelini kaybedip tuhaf bir hal alan saçlarından, kapkara kesilen teninden belliydi.

Bir gözünde kocaman bir çapak, muhtemelen çatal, kaşık kullanmadan yediği yemekten yağ bulaşmış yırtık pırtık kazağı, fare yemişçesine fırfırları oluşmuş yenleri gerçekten insanın yüreğini burkuyordu.

Her şeye rağmen bakışı masumdu, avucunu açmış “para”, “para” deyip duruyordu.

Onu acımıştım, para vermek için cüzdanımı cebimden çıkarır çıkarmaz, bir anda irili ufaklı 4- 5 kişi oluverdiler, nerden çıktılar, nasıl etrafımı sardılar anlayamadım.

Cüzdanımı kaptırmamak için kolumu can havliyle yukarıya kaldırdım, ayakkabıcı cüzdanımı alıp çırağına verdi ve tekme tokat çocuklara girişti.

Bu kez onları acımıştım, “yapma, etme” derken, ayakkabıcı; “bunlar bıçak da taşır, seni bıçaklayabilirler, deli misin hemşerim niye cüzdanını bunların yanında çıkarıyorsun” gibisinden sözlerle beni de azarladı.

Halk arasında bunlara tinerci çocuklar da deniliyor.

Mağazaya girdik, ayakkabıcının öfkesi dinecek gibi değildi.

Bölgesinde dilenciler, kapkaççılar, dolandırıcıların çoğaldığını, sırf bu yüzden işlerinin etkilendiğini söyleyen mağaza sahibi şöyle konuştu:

“Ah birader, İstanbul eskiden böyle değildi. Bir zamanlar kapımızı kilitlemez, penceremizi kapatmazdık ama şimdi kilit de fayda etmiyor... İstanbul’da yaşam bir zevkti ama ya şimdi? Güzelim İstanbul’un sokaklarında rahatça yürünmüyor, artık buralarda yaşamak işkence. Hep şu kırsaldan gelenler... ‘İstanbul’un taşı toprağı altın’ diye buralara göçenler, kültürümüze uzak insanlar... Ceplerindeki beş kuruşla İstanbul’a gelenler, aç kalınca ne yapacak, hırsızlık, kapkaç, gasp, dilencilik... Böyle de olmaz ki birader, artık İstanbul’a giriş için vize aranmalı vize...”

Anlattıklarım özet, daha neler söylemedi ki mağaza sahibi.

Neden sonra halimizi, hatırımızı, nereden geldiğimizi sordu.

Tabiatıyla biraz hoşbeşten sonra, Kıbrıs’tan geldiğimizi de söyleyince o malum soru geldi:

“Kusura bakmayın ama siz orada Türkleri sevmiyormuşsunuz, öyle diyorlar...”

Bu soruya en rahat cevap verebileceğim ve beni anlayacak kişi bu ayakkabıcıydı diye düşündüm.

Cevabım çok netti aslında.

“Bu konuda tüm Kıbrıslı Türkler için genelleme yapmak doğru değildir ama aslında az önce söyledikleriniz benim size vereceğim cevaptı” dedim.

Adam şaşırmıştı, “nasıl yani?” dedi.

“Az önce söyledikleriniz” diye ekledim.

Şaşırmıştı, “Ne demişim ki?” diye sordu.

Merakını gidermek için açıklama yaptım:

“Az önce İstanbul eskiden böyle değildi demediniz mi? Kapımızı kilitlemez, penceremizi kapamazdık dediniz. Kırsaldan beş parasız gelen kültürümüzün uyuşmadığı insanlar nedeniyle buraları bozuldu dediniz... İşte Kıbrıslı Türklerin sorunu da budur. Bir zamanlar Kıbrıslı Türkler de kapısını kilitlemez, penceresini kapatmazdı. Bir zamanlar onlar da çok huzurlu bir yaşam sürerdi. Soygun, hırsızlık yok denecek kadar azdı, gasp, kapkaç, ırza tecavüz nedir bilmezlerdi. Türkiye’den nüfus aktarımında zaten Kıbrıslı Türklerin kültürüne yakın insanlar seçilmedi, neyse ilk gelenler bir şekilde adapte oldu ama nüfus aktarımı durmadı. Türkiye’de bir af çıktı, hapishaneden çıkanlar soluğu Kıbrıs’ta aldı. Aynen ‘İstanbul’un taşı toprağı altın’ misali, ufacık Kıbrıs’ın da taşının toprağının altın olduğu sanıldı. Cebinde beş kuruşla gelenler aç kalınca ne yapacak, sizin de dediğiniz gibi tabii ki hırsızlık, soygun... İşte bu yüzden yanlış bir intiba doğdu. Yoksa Kıbrıslı Türkler, Türk halkını niye sevmesin ki?”

Ayakkabıcı bana hak verdi, “Haklısınız, biz kendi ülkemizde kendi insanımız için vize düşünürken, sizi anlayamadık” dedi.

Evet, hassas ve istismara açık bir konu.

Gerçekleri söylemek maalesef malum çevrelerce “Türkiye ve Türk düşmanlığı” olarak algılanıyor.

1974’ten sonra gelmiş geçmiş Türkiye hükümetleri de Kıbrıs’taki hükümetler de nüfus aktarımı ve sonrasındaki nüfus akışıyla, gelen işçilerle ilgili çok yanlış işler yaptılar.

Olaya, yalnızca Kıbrıslı Türklerin maruz kaldığı rahatsızlık açısından bakmamak lazım, buraya gelen insanlar açısından da baktığımız zaman; özlük haklarından yoksun sömürüldüklerini, az paraya karın tokluğuna çok zor şartlarda çalıştırıldıklarını, insan onurunu zedeleyen inanılmaz derecede kötü koşullarda barındıklarını, konteynerlerde soba gazından zehirlenip öldüklerini de görmezden gelecek ya da unutacak değilim tabii ki...

Nereden bakarsanız bakın ortada bir “dram” var.

Olaya gerçekçi bakmak gerekirken, araya “milliyetçik, Türklük, bayrak” falan giriyor ve iş “Türkleri sevmiyorlar” noktasına varıyor.

Türkiye’deki yetkililer buraya gelen nüfusun insanca bir yaşam sürüp sürmediğine bakmayıp, onlarla ilgilenmeyecek, kanun kaçaklarının tutuklanması dahi “Türk düşmanlığı” ile algılanacak, sınırlarda alınacak önlemler “Türkleri sevmiyorlar” diye nitelendirilecek, bazı çıkarcı, yağcı gruplar da bu konuda konuşulmasına dahi fırsat vermeyecek.

Ortada yanlış işler olduğu için durum buraya vardı, yoksa Kıbrıslı Türkler, Türk halkını neden sevmesin ki?

Takımını tutuyor, gazetesini okuyor, televizyonunu seyrediyor, Türkiye’den yazarlar, şairler, ses sanatçıları ve filmler revaçta, yedikleri, içtikleri, kullandıklarının yüzde 90’ı Türkiye’den geliyor, üniversitelerinde Türkiye’den öğrenciler okuyor, o malum tartışma konusu maaşlarını bile Türkiye ödüyor...

Örnekleri daha da artırabilirim, bu kadar iç içe geçmiş başka bir toplum söyleyebilir misiniz?

Bir kanun kaçağı ile tüm Türk halkını özdeşleştirmek tabii ki yanlıştır ve genelleme yapmak kadar kötü bir şey yoktur.

Vatandaşlarımız arasında Türk halkı ile ilgili bu genellemeyi yapanlar var ve ben bu gibi insanlara hep bu tür genellemelerin çok yanlış olduğunu anlatıyorum ama iş kışkırtmalarla buraya vardı.

Türkiye’deki insan en ufak, en önemsiz konuda dahi o aşağılayıcı üsluba, “sizi biz kurtardık”, “maaşınızı bir ödüyoruz” hatırlatmasına başvuruyor ve İstanbul’daki ayakkabıcının yakınmasının benzerini Kıbrıslı Türk’ten duymaya dayanamıyor. Çünkü nedeni ne olursa olsun, tahlil etmeden konu “bizi sevmiyorlar”a geliyor.

Karşılıklı ötekileştirmeyle de ortaya hoş olmayan durumlar çıkıyor.

Aslında iki taraf da biraz gerçekleri görebilse sorun kalmayacak ama “önyargılar” ve “genellemeler” iki tarafı bir birinden uzaklaştırıyor.

Ne tüm Kıbrıslı Türkler için Türk halkını sevmiyor diyebiliriz ne de tüm Türkleri kanun kaçaklarıyla aynı kefeye koyabiliriz.

Hatta buraya gelen halkın da suçu yoktur; fakirlik, suç patlaması, insan emeği sömürüsü hükümetlerin yanlış politikalarından kaynaklanmaktadır.

Örneğin Türkiye’den buraya gelen halk seçim dönemlerinde de belirleyici oluyor, bu fakir halkı kimi zaman vaatlerle, kimi zamanlar iş ve başka imkanlar sağlamakla, kimi zaman da Türkiye’den uzanan sopayla, “sizi feribota koyar göndeririz” korkutmasıyla oylarını alıyorlar.

Olaya biraz insani, biraz da gerçekçi gözle bakabilirsek bir birimizi anlayabiliriz...

Türkiye’de yaşayan, bir Türk vatandaşı, yine Türk vatandaşları için İstanbul, İzmir, Ankara için vize isterken, bir avuçluk Kıbrıs’taki Kıbrıslı Türk’ün haykırışını da ne olur “Türk düşmanlığı” olarak görmeyin.

******************

BELEDİYELERİN HAK ARAYIŞI SİYASİ ŞOVA DÖNÜŞTÜ

Muhalefet partilerine mensup 19 belediyenin haykırışlarını fazla haklı görmediğimi geçmiş haftalarda yazmıştım.

Zaten ülke genelinde fazla olduklarına inandığım bu belediyeler, aşırı personel istihdam ederek, bunun yükü altında eziliyor ve asli görevlerini yapamıyorlar.

Ondan sonra da “versin hükümet de ödeyelim” diye tutturuyorlar.

Parasızlıktan yakınan Lefkoşa Belediye Başkanı Cemal Bulutoğluları, Alayköy Belediyesi’nin işten attığı personeli de işe aldı.

Tamam, insani açıdan baktığınızda güzel bir olay ama bir televizyon programına bağlanıp, “onları işe aldım” demek profesyonellik değil.

Her başkan aklına kestiğini uygular, hovardaca işler yaparsa tabii ki para sıkıntısı çeker.

Belediyeyi büyük bir borçla devraldığını söylüyorsun, kalkıyorsun yığınla personel alıyorsun, parasızlıktan şikayet ederken de tribünlere yönelik hesapsız kitapsız işler yapıyorsun.

Birçok belediye aynı durumda, herkes cevizcinin çuvalından oynuyor.

19 belediyeyi samimi görmüyordum, haklı çıktım, çünkü yaptıkları eyleme baktığınızda bunun bir hak arama değil siyasi şov olduğunu görürsünüz.

Belediye eylemi hak arama değil, milliyetçilik şova ve Başbakan Soyer’le gergin olan Korgeneral Kıvrıkoğlu’na yönelik yağcılık gösterisine dönüştü.

Bayrak şovu eşliğinde, Başbakan Soyer’e ve partisine yönelik hakaret dolu sözlerin söylendiği ve belediyecilikle ilgisi olmayan kişilerin boy gösterdiği bu eylem amacını aşmıştır.

Belediye çalışanlarını zorla eyleme götürmek, belediye araçlarını siyasi amaçları için kullanmak belediye başkanlarına yakışmadı.

Olayı hak aramadan çıkarıp, siyasi şova dönüştürmek, onları halkın gözünde de “haksız” pozisyona düşürmüştür.

*******************

BAYRAK FETİŞİZMİ DUVARA TOSLADI

Olacağı buydu...

Bayrak fetişizmi en sonunda duvara tosladı.

Türkiye’de milliyetçililiğin aşırı yükseltilmesi tehlikeli boyutlara yükselirken, Kıbrıs’a da yansımaları oluyor.

Bayrağı masa örtüsüne dönüştürmeleri, pelerin yapmaları da tuhaftı ama çöp arabasına asacakları aklıma gelmemişti.

Belediyelerin hak arayışı deyip de milliyetçilik gösterisine ve hükümete hakaret etkinliğine dönüşen eyleminde çöp arabasına TC ve KKTC bayrakları asıldı.

Tam da çöplerin içine konulduğu o pis bölüme üstelik.

Komutan bu büyük milliyetçilere ne dedi acaba merak ettim de...