Eğer hakikaten "devleti avantadan yaşama aracı olmaktan, kendimizi de avantadan yaşama alışkanlıklarımızdan kurtarmak" istiyorsak, evvela hayatlarımızı ve ruhlarımızı rekabete açmayı, sonra da kendimizi yenilemeye ve üretmeye zorlayan reformları hayata geçirmeyi kabul etmeliyiz.

Bunun için iki yol var, ya tepeden ve kestirmeden Çözüm ve AB üyeliğini bekleyeceğiz ama beklemenin toplumsal bir maliyeti var; ya da şimdiden Kıbrıslı Türk bekasını düşünerek vakit çok geç olmadan kendimiz, akil adamlar olarak işe başlayacağız.

Elbette, bunları yapacak akil adamların cesur bir siyasi iradeye ve topyekün eşzamanlı, tutarlı ve takvimlendirilmiş bir çeki-düzen paketine ihtiyacı olacaktır. Çünkü, yapılacak olanlar "radikal yapısal reformlardır". Ki, bunların çoğu hayat tarzımızı değiştirecek niteliktedir.

Yapılması gerekenlerin hemen hemen hepsi, devletin ekonomideki rolünü değiştiren ve yeniden tanımlayan reformlardır. Bütün bu reformlar, devleti, üretici ve işletmeci kimlikten düzenleyici ve denetleyici kimliğe dönüştüren ve ayni zamanda devlet-vatandaş ilişkisini yeniden tanımlayan reformlardır.

Bütün bunlar aslında sonuç itibarı ile bu ülkede Kıbrıslı Türk varlığının devamını düşünen aydın sağ ve sol kesimin yapmak zorunda olduğu reformlardır.

Bütün bunlar, evvela birey bazında, bireyler arasındaki ilişkileri düzenler ve sağlıklı kılar(yani bizi birbirimize düşüren Kuzey'deki ölümcül motivasyon mekanizmalarını kısmen ortadan kaldırır); sonra da daha sağlıklı zeminde tesis edilen ben ve birey bazındaki ilişkiler neticesinde, daha kaliteli ve sağlam bir toplumsal birlikteliğe ulaşırız. Bunlar hayatın gerçekleridir, gerçeklerden kaçmak aymazlık olur.

...Bana göre, "devleti avantadan yaşama aracı olmaktan, kendimizi de avantadan yaşama alışkanlıklarımızdan kurtmak için" aşağıdaki gibi eşzamanlı bir reform paketine ihtiyacımız vardır. Tabii, bunlar ilk aklıma gelen, olmazsa-olmazlardır...

1-Kurallı Maliye politikasına geçmeliyiz.

Cari Bütçe harcamalarını disiplin altına almak için kalemleri hem bütçe içinde hemde milli gelire nisbi(%)oranlarla yasal prangalar oluşturmalıyız. Bu şekilde veren(siyasetçi) verebileceği, alanda(devleti ele geçirenler) alabileceği limiti bilecektir.

2-Sendikal hakları günün koşullarına uygun rasyonalize etmeliyiz ve grevleri, "devletin temel fonksiyonlarını askıya alacak alanlarda" yasaklamalıyız.

3-Devletin emek piyasasında yarattığı sapmaları, vakumları, geri dönülmez bir şekilde ortadan kaldırmalıyız.

Bu sapmaları ortadan kaldırmak için, kamuda yüksek başlangıç ücreti, fahiş mali haklar, çalışma şartları, sosyal güvenlik, emeklilik hakları, kamuya istihdam yasağı(en azından ağır şartlar getirilmeli), üniversitelerden kolay çıkışı engelleyecek gibi bir çok konuda eş zamanlı düzenlemeler yapmalıyız. Devlette, liyakata ve performansa dayalı bir çalışma hayatına geçmeliyiz.

4-Sosyal güvenlik reformunu geriye doğru mutlaka kademeli olarak uygulamalıyız.

5-Devletin verdiği "imtiyaz ve izinler(lisans)" ile ilgili makro ekonomik bir yönetim ve objektif, şeffaf ve fırsat eşitliği yaratan bir sistem oluşturmalıyız.

Devletin kontrolünde ve giriş iznine tabi sektörlerde ciddi sorun var, üstelik yozlaşma da var. Buralarda hem kaynak israfı oluyor, hem de sapmalar ve bozukluklar ortaya çıkıyor. Benzin istasyonu, kiralık araba, taş ocağı, T izni, casino...vb ...

6-Serbest piyasa sistemi için hukuki ve yasal değişim paketi hazırlamalıyız...

Eşzamanlı rekabet yasası, tahkim, tüketicileri koruma, gıda güvenliği, standartlar, profesyonel meslek sigortaları, icra-iflas, ticari davalar, çek ve sözleşmeler yasası, mahkeme süreçlerinin kısaltılması, ihale yasası....vb serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı çalışması için bir çok düzenleyici ve denetleyici mevzuata ihtiyacımız var.

7-Devleti üretici-işletmeci olmaktan kurtarmalı ve fiyat tespit etmekten vazgeçirmeliyiz.

Devleti düzenleyen ve denetleyen bir konuma sokmalıyız. Halbuki, devlet, hala üretici ve işletmeci pozisyonda ve bir çok mal ve hizmetin fiyatını belirliyor. Bundan dolayı hem kamu maliyesi sıkıntılar yaşıyor hem de yarattığı suni fiyatlar ve ilişkilerle ortaya ekonomik açıdan önemli sapmalar çıkmasına neden oluyor.

8-Ciddi bir Liberalizasyon hareketi başlatmalıyız.

Bazı sektörlerde "arzı kısıtlayan düzenlemleri ortadan kaldırılmamız" lazım, yani bu hem daha önce devletin yaptığı hem de yapmadığı işler içinde geçerlidir. Ciddi bir "deregülasyon hareketi" lazım. Enerji, telekomünikasyon, ulaşım, su, hatta eğitim, sağlık..vb alanlarda deregülasyon politikalarına ihtiyacımız var.

9-Bütçe dışı idareler ve KİT'lerle ilgili özelleştirme ve siyasetten arındırılmış özerkleştirme hareketi başlatmalıyız.

Özerkleştirdiklerimizin de bütçe ile mali bağını ya kopartmalı ya da kurallara bağlamalıyız.

10-Teşvik sistemini yeniden topyekün gözden geçirmeliyiz...

Ölçmeye ve zaman limitine dayalı, ağırlıklı hizmetler sektörüne dönük ve insan kaynaklarımıza göre teşvik sistemi uygulamalıyız. Aslında, şimdilerde yaptığımız gibi herşeyi teşvik ederek hiçbirşeyi teşvik etmiyoruz.

11-Devlet yardımlarını tek elde toplamalı ve kimlere yapacağımıza karar vermeliyiz.

Şeffaf, hesapverebilir ve standartları olan devlet yardımları politikası gütmeliyiz. Toplum bilhassa transferler kaleminden kime, ne için, ne kadar verdiğini bilmeli ve bütün bunları, yeniden standartları ile dizayn etmeliyiz. Tarıma, ne kadar hangi standartlarda para vereceğiz? Veya üniversitelerle bütçe ilişkisi nasıl olacak?...vb