KKTC devletinin daha fazla gelire ihtiyacı var ama bunu klasik yöntemlerle çok fazla artıramaz. Bu konuda bir zihniyet ve vizyon değişimine ihtiyacımız var. Günümüz devleti sadece "vergi " toplamaz, gelir getirici farklı enstrümanları da kullanır.

   Geçen çarşamba "KKTC'ye PPP devrimi lazım" dedik, çünkü KKTC devleti bastırılmış ekonomik potansiyel ve atıl kapasite üzerinde oturuyor. Bu potansiyelleri harekete geçirebilmek için, bütçe dışı idarelerin bir kısmını özelleştirmek, bir kısmını da siyasetten arındırılmış ayrı bütçe kabiliyetine (kısmi özel hukuk şartı) kavuşturmak ve devletin sunduğu veya sunmadığı birçok hizmette de PPP modeline (Kamu-özel sektör ortaklıkları, işbirlikleri) geçmek lazım. 

   Mesela dünyada büyük bir sektör olmaya doğru giden ve bana göre yeterince kullanamadığımız bir potansiyel sektör, yerel şans oyunları ile ilgilidir.

   Evvela şu soruyu soralım... KKTC devleti niçin piyango ve şans oyunları oynatıyor, işletiyor?

   Herhalde toplumu eğlendirmek için "şans oyunları işletmeciliği" yapmıyor, elbette madem toplumdan böyle bir talep ve eğilim var, bari bu işten devlet olarak para kazanayım diye yapıyor. Bu arada iş kontrolümde ve disiplinimde olsun diyor.

   Yani, amaç devletin gelir elde etmesi, para kazanması ve elde ettiği geliri toplumun bütününe dönük iş ve projelerde kullanmaktır. Tabii, devletin disiplininde olması da amaçtır.

   Peki KKTC devleti hem şans oyunları piyasasında düzenleyici-denetleyici, hemde işletmeci olarak sizce bu işi iyi yapabiliyor mu? Bu işten yeterince gelir elde edip, ekonomiye gerektiği kadar katma değer yaratabiliyor mu?

   Bence hayır... Hem yeterince gelir yaratamıyor, hemde devlet bünyesinde bu işi yaptığı için şans oyunları "yönetiminde, işletiminde, pazarlamasında, tanıtımında, satışında, özetle işin gerektiği mali ve idari faaliyetlerde" başarılı olamıyor.

   Zaten devletin "bu türden bir faaliyetin işletmeciliğini" yapması doğasına aykırıdır. Kaldı ki, bu faaliyetle ilgili mali denetimde ve yönetiminde geçmişte sıkıntılar ve sorunlar yaşandığı da biliniyor! Devletin bu şekilde işletmecilik yaptığı işlerde yozlaşmanın olmaması mümkün değildir zaten.

   Halbuki, aynı devlet, bahis sektöründe düzenleyici-denetleyici fonksiyonda, kurallar ve standartlar koyarak "özel sektör şirketlerine yıllık çok iyi fiyatlara lisans veriyor" ve özel sektörün işletmeciliğinde bu piyasadan önemli miktarda hem direkt gelir, hemde dolaylı vergiler elde ediyor.

   Ama ayni devlet, bahis sektöründe yaptığını, ne hikmetse şans oyunları, bilhassa milli piyango işletmeciliğinde yapmıyor veya yapmak istemiyor. Bunu anlamak mümkün değil.

   Nasıl olsa geliri ile giderlerini karşılar veya bu birimde çalışan insanlar var, onlara yazık olmasın, ya da başka niyetlerle bu işi kendi yapmaya kalkıyor ama devlet aslında elde edebileceği çok daha büyük bir gelirden mahrum kalıyor.

   Tabii, buralardan elde edebileceği geliri elde etmeyen devlet, haliyle cari açığını kapatmak için ekonomik aklın ve kapasitenin üzerinde sağa-sola saldırıyor ve ekonomiyi bozuyor.

   Bakın, devlet, eğer şans oyunlarını ve milli piyangoyu "hasılat paylaşım yöntemine" göre 5 veya 10 yıllığına, ihale yöntemi ile bu işi en iyi fiyatta ve kalitede yapacak özel bir şirkete verse, şimdikinden en az 4-5 katı daha fazla gelir elde edebilir ve ekonomiye şimdikinden daha fazla katma değer sağlayabilir.

   Devletin tek yapması gereken bu piyasayı düzenleyip-denetlemesi ve işin kurallarını, standartlarını koymasıdır. Devlet, bu işlerin işletmeciliğini özel sektör motivasyonuna bırakmalıdır. Bugünün teknolojisi ile devlet bu sektörde hasılat paylaşımı modelini rahatlıkla yapabilir.

   Örneğin, "10 yıllığına (veya 5) ve % 20 hasılattan pay alma" kuralına ve sözleşmeye faaliyetle ilgili koyacağı idari ve mali kurallara (teknik şartname) göre ihale yöntemi ile bu sektörden şimdikinden çok daha fazla gelir elde edebiliriz. 

   Biliyorum, şimdi de KKTC Milli Piyangosunun (şans oyunlarının) özelleştirilmesi gerektiğini yazdığım için, ideolojik saplantısı veya çıkarı olan "özelleştirme karşıtı koro" yine bana saldıracak.

   Ama bu işler bir çok ülkede ve üyesi olmak istediğimiz AB'de de böyle yapılıyor. Kafanızı kaldırıp, dünyada neler oluyor diye bir bakın. Bilesiniz ki, Türkiye de yakında böyle yapmak üzere...