Değerli Okurlarım, bir hafta aradan sonra "Prostat Kanseri" ve Risk Faktörleri-I" konusu ile sizlerle yeniden birlikteyiz. Geçen haftaki konumuzda "prostat kanseri" konusuna genel bir giriş yaparak, hastalığın köken aldığı doku ve organı tanıtmaya ve prostat kanserinin ne olduğu konusundaki bilgileri aktarmaya çalışmıştım. Yazıyı takip edemeyen okurlarımız için konunun bir kez daha özetini yapmak gerekirse, "prostat kanseri" erken tanı yönünden hastalığa özgün tarama yöntemi bulunan yani erken tanısı mümkün olabilen bir hastalıktır. Prostat kanseri ayrıca, erken tanı yöntemleri ile tespit edildiği takdirde tedavi ve sağlıklı yaşam şansı yüksek olan ve sağlıklı bir yaşam tarzı benimsendiği takdirde de korunulabilmesi mümkün olabilen bir kanser türüdür. Prostat kanserinin köken aldığı doku ve organ olan prostat yapısı, mesanenin altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir salgı bezi olup başlıca görevi, ejekülasyon (cinsel boşalma) sırasında spermin dışarıya atılması için gerekli olan akışkan sıvının ve enzimlerin 1/3'ünü salgılamaktır. Diğer doku ve organ kanserlerinde olduğu gibi prostat kanserini de, prostat dokusunu oluşturan hücrelerin birçok faktörün etkisiyle kontrolsüz bir şekilde çoğalan ve kitleler meydana getiren kötü huylu değişiklikleri şeklinde tanımlayabiliriz.

Değerli okurlarım, bugünkü konu içeriğinde ise sizlere prostat kanserinin oluşumunda rol oynadığı düşünülen risk faktörlerinin neler olabileceği konusundaki bilgileri aktarmaya çalışacağım.

Daha önceki konularımızda da bahsettiğimiz gibi kanser hastalığının nedenleri ve hastalığın oluşmasında rol oynayan risk faktörlerinin neler olabileceğinin bilinmesi en ilgi çekici konuların başında gelmektedir. Bu bir gerçektir ki, kanser hastalığının nedenlerinin iyi bilinmesi hastalıktan korunmanın ilk ve ana temelidir. Bu nedenden dolayıdır ki, kanser konusunda araştırma yapan birçok bilim adamının üzerinde durduğu önemli konulardan birisi de, toplumlarda kanser hastalığına yakalanma olasılığını artıran "risk faktörlerinin neler olabileceği" konusudur.

Diğer tüm kanser türlerinde olduğu gibi prostat kanserinin de oluşumunda rol oynayan ve hastalığın meydana gelme olasılığını artıran tüm iç ve dış faktörler 'risk faktörleri' olarak tanımlanmaktadır. Prostat kanserinin oluşum riskini artıran risk faktörleri iki büyük grup altında toplanmaktadır. Bunlardan ilki, 'genetik risk faktörleri', ikincisi ise 'çevresel risk faktörleri'dir. Genetik risk faktörleri olarak tanımladığımız faktörler, atalarımızdan bizlere, bizlerden de gelecek nesillere aktardığımız kişiye özgün karakteristik özellikleri içeren 'genetik mirasımız' yani kalıtımsal özelliklerimizdir. Genetik risk faktörlerimizi değiştirme şansımız maalesef yoktur...

Yeri gelmişken şunu da belirtmek istiyorum ki bu ifadede, ailesinde kanser hastalığı görülen kişilerde mutlak süretle kanser hastalığı gelişeceği anlamına gelmediği gibi, ailesinde kanser hastalığı olmayan kişilerde de kanser hastalığı gelişmeyecektir, anlamı da taşımamaktadır. Ailelerinde özellikle de 1. kuşak akrabalarında kanser hastalığı olan kişilerin, ailelerinde kanser hastalığı olmayan kişilere göre, hastalığa yakalanma risklerinin daha yüksek olduğu bilinmektedir. Genetik risk faktörlerinin kanser hastalığı oluşumundaki rolünün %20 olduğu bildirilmektedir. Prostat kanseri konusunda yapılan çalışmalarda, baba ve erkek kardeşte prostat kanseri hikayesinin olması (özellikle 50 yaşın altında prostat kanseri tanısı almış olmak) durumunda kişide hastalık riskini artırdığı gösterilmiştir.

Prostat kanserinin ortaya çıkma olasılığını artıran diğer önemli risk faktörleri de korunulabilmesi mümkün olabilen "çevresel risk faktörleri"dir. Bir sonraki haftada daha detaylı olarak inceleyeceğimiz çevresel risk faktörleri içerisinde sağlıksız beslenme alışkanlıkları, kişiye özgü yaşam tarzları ve mesleksel faktörler nedeniyle çeşitli kimyasal kanserojen maddelere (özellikle ağır metaller) uzun süreli maruz kalma gibi faktörler yer almaktadır. Kanser hastalığının oluşumunda çevresel risk faktörlerinin %80 oranında etki gösterdikleri bilinmektedir.

Bilimsel olarak yapılan birçok çalışmada, kanserleşen hücrelerdeki temel bozukluğun genetik yapımızdaki değişiklikler ile başladığı düşünülmektedir. Genlerimizdeki bozukluklar doğuştan olabileceği gibi, sonradan meydana gelen etkilerle de oluşabileceği gösterilmiştir. Bu da bizlere, genetik yapımızın temelini oluşturan DNA molekülünün üstlendiği sorumluluğun önemini bir kez daha ortaya koyması açısından büyük önem taşımaktadır.

Değerli okurlarım, gelecek hafta "Prostat Kanseri ve Risk Faktörleri-II" konusu ile konumuza kaldığımız yerden devam edeceğiz. Gelecek hafta sizlerle yeniden buluşmak dileğiyle, sizlere sağlılı, mutlu ve huzur dolu bir hafta geçirmenizi diliyorum.

Sorularınız için elektronik posta adresim : caglar@kktc.net