|
Peynirin ilk olarak 8 ya da 10 bin yıl önce Mezopotamya veya İndus Vadisin'de, çobanlarca bulunduğu eldeki verilerle gösteriyor. Sütün peynire dönüşüp uzun süre saklanması insanlar tarafından binlerce yıldır uygulanan bir yöntem. Türklerin peynirle tanışmalarının Anadolu'ya göçlerinden önce olduğu bilinmektedir.
Peynir yağlı veya yağsız sütten yapılabilir. Peynirlerin yapılışına baktığımızda. sütün pıhtılaşma, kesilme, pıhtının pişirilme veya pişirilmeme, süzme, tuzlama ve baskı aşamalarından geçtiğini görüyoruz. Önce süte peynir mayası eklenerek pıhtılaşması sağlanıyor. Maya sütün pıhtı ve suyunu ayırıyor. Mayalanan süt, peynir çeşidine göre yarım ile iki saat arasında pıhtılaşıyor. İkinci aşamada peynir pıhtısının işlenerek yoğunlaştırılması. Mayalanma sonunda pıhtılaşan süt, üretilmek istenen peynir türüne göre değişik işlemlerden geçiyor. Sonra süzme ve baskı işlemi gelir. Pıhtı cendere denilen süzme bezlerine alınıp süzülür. Bu işlem torbaları askıya alma, sonra da kalıplara aktarıp baskı yöntemiyle tamamlanır. Süzülmesi sona ermiş ham peynire teleme denir. Kalıplanan ve suyunu bırakan peynir, kuru tuzlama veya salamura denilen tuzlu suya atılma işlemine tabi tutulur. En son aşama ise peynirin olgunlaştırılmasıdır. Cinslerine göre peynirlerin olgunlaşması iki - üç ay sürebilir.
Sütün yağı. peyniri ve noru alındıktan sonra geride kuru madde içeren peyniraltı suyu kalır. Bu sıvı kaynatılınca çökelek çıkar. Bir tür çökelek de kesilmiş sütten elde edilir. Nor yumuşak taze bir peynirdir. Otlu peynirler de beyaz peynir grubundandır. Fakat içine katılan otlar kendisine farklı bir lezzet kazandırır. Tulum peyniri taze tüketilmeyen bir peynirdir. Genellile çiğ sütten yapılıp3-5 ay olgunlaştıktan sonra tüketime sunulur. Olgunlaşma işlemi mağra veya mahzen gibi yerlerde yapılmaktadır. Yağlı koyun sütünden yapılanı en lezzetlisidir. Dil peyniri batı kökenli bir peynirdir. Taze olarak tüketilen dil peyniri, tuzsuz. liflere ayrılabilen dil şeklinde bir peynirdir. Tuz oranının düşük olması nedeniyle tuzdan kaçınanlar daha çok tercih etmektedir. Küflü peynir özel bir peynir çeşidi olmayıp küflenerek yeşil renk almış peynirler için peynir ismiyle birlikte kullanılmaktadır. Kaşar peynir. Koyun sütünden yapılır. Tekerlek şeklinde üretilen peynir 3-6 ay soğuk depolarda çuval içinde bekletilerek kabuk bağlayıp eskimesi sağlanır. Dış yüzeyi küflendiğinde lezzeti artar. . En çok tükettiğimiz beyaz peynir ise kahvaltıların vazgeçilmez lezzetidir.
Süt ve süt ürünlerinin beslenmedeki önemi çok büyüktür. Peynirler yüksek kaliteli protein, yağ, mineral madde ve vitaminler yönünden oldukça zengindir. Sütteki protein, yağ ve mineral maddeleri içinde bulunduran peynir, konsantre bir besin maddesi olmasından dolayı bu bileşenleri süte oranla daha fazla miktarda içerir. Peynirlerde bulunan proteinlerin besinsel değeri, bitkisel kökenli proteinlerden daha yüksektir. Dengeli bir beslenme için kişinin günde 70 gr protein alması ve bunun 35-40 gramının hayvansal kaynaklı proteinlerden oluşması gerektiğini unutmayarak peynirin her çeşidini tüketelim.
|