Sınırsız bilgiyi ve neredeyse dünyayı parmaklarımızın ucuna getiren internet teknolojinin en verimli meyvelerinden biri şüphesiz. Öyle ki, artık sanal bir çağda yaşıyoruz ve istesek de istemesek de bulunduğumuz bu sanal çağa bir şekilde ayak uydurmak zorundayız.

Sevgili okurlar, nasıl ki aldığımız bir ilacın yan etkilerini okumamız en az ilacı almamız kadar önemliyse, internetin avantajlarının yanı sıra olası yan etkilerine de hazırlıklı olmamız önemlidir. Bu sınırsız bilgi kaynağında, bir şekilde bilgilerin doğruluğunu sınayabilmek için kendimizi geliştirmeliyiz. Bu haftaki köşemizde internette, özellikle tıbbi bilgi ararken nelere dikkat etmemiz gerektiğine deyineceğiz.

İnternette sıkça aranan bilgilerin en başında tıbbi bilgiler yer almaktadır. Örneğin, internette hastalıklarla ilgili bilgileri, ilaçlarla ilgili bilgileri bulabilir ve hatta bazı web sitelerindeki programlara, sizde olduğunu düşündüğünüz hastalık belirtilerini girerek, size uygun teşhislerin sıralandığını görebilirsiniz. Tabii ki bu siteler kesinlikle bir doktorun yerine geçemez. Her ne kadar bunu o web sitesi vurgulasa da, bazı kimseler bu sitelere başvurmayı yeterli bulup doktora gitmemeye bile karar verebilirler. Bu tarz bir siteye, bir gün kendini iyi hissetmeyen bir erkek meslektaşım şaka olsun diye girmiş ve belirtilerini de seçtikten sonra, ona verilen teşhiste hamile olduğunu öğrenmişti. Bu hatalı bilgi tabi komik bir örnek ama unutmamak lazım ki her hata böyle olmaya bilir. Gerçekten çok dikkatli olmalıyız.

Son yıllarda internet kullanıcılarını içeren bir araştırma, çocuklarına yeni teşhis konmuş ailelerin çoğunun ilk yaptığı şeyin, internete girip çocuklarının hastalığıyla ilgili bilgi toplamak olduğunu göstermiştir. Aileleri, bilinmeyen ve belirsizliktir ürküten, ve bilgi toplamak da onların en doğal hakkıdır tabii ki. İnternette en büyük avantajlarıysa kendileri gibi muzdarip diğer ailelere ulaşabilir ve yalnız olmadıklarını anlamalarıdır. Ama tıp dünyasını endişelendiren, bireylerin bilgi toplarken hatalı ve eksik bilgilerle yanlış yönlendirilmesi ve gereksiz yere psikolojik yönden etkilenmesidir.

Peki o zaman nelere dikkat etmeliyiz?

1. Girdiğiniz web sitesini kim yarattı?

Unutmamalıyız ki herkes bir web sitesi yaratabilir; bunlar tarafsız yasal kurumlar ve uzmanların yanı sıra belli bir tarafı savunan insanlar ve size bir şeyler satmaya çalışan şirketler olabilir.

Bu yüzden bir web sitesine girdiğinizde şunlara dikkat edin:

- Siteyi yaratan kişinin veya kurumun adı yazılı mı? Adresleri nedir ve onlara nasıl ulaşabilirsiniz?

- Eğer bir yardım derneği ise, kurulduğu ülkeye ait resmi kayıt numarası var mı?

- Kurumun veya sitenin hedefi ve amaçları nedir?

- Web sitenin sunduğu tıbbi bilgileri bir uzman sunuyorsa, bu şahsın adı ve mesleki formasyonu nedir?

- Web sitesi onu yaratan kişinin kendi özel deneyimlerine mi dayalıdır?

- Bir web sitesinin sponsorundan dolayı, herhangi bir ilacı veya tedaviyi reklam ediyor mu?

2. Web sitesinin hedef kitlesi kim?

Değişik web siteleri, değişik kişilere odaklanarak yaratılmıştır. Örneğin, bazı web siteleri doktorlara ya da sağlık uzmanlarına yönelikken, bazıları sadece aileler için yaratılmış olabilirler. Sağlık uzmanlarına yönelik web sitelerinin içerdiği bilgiler daha detaylı veya daha çok tıbbi terimlerden oluşurken, aileler için yaratılan web sitelerinde kullanılan dil veya içeren bilgiler ise aileler için daha uygundur. Bu yüzden, bir web sitesine girdiğinizde hedef kitlesinin kim olduğunu iyi araştırın.

3. Okumakta olduğunuz tıbbi bilgiye ne kadar güvenebilirsiniz?

Bir web sitesinde bulduğunuz tıbbi bilginin güvenirliliğinden emin olmak için aklınızda tutmanız gereken bir kaç şey vardır.

- Bu tıbbi bilgiyi yazan kişinin adı, mesleği, nerede çalıştığı ve profesyonel formasyonuyla ilgili bilgi var mı?

- Tıbbi bilginin yazıldığı tarih nedir? Unutmamalıyız ki tıp hızla ilerleyen bir daldır. Tıbbi bilgiler sıkça yenilendiği için okuduğunuz tıbbi bilginin en yeni bilgileri içerdiğinden emin olun.

- Okuduğunuz bilgi sizi bir şey satın almaya teşvik ediyor mu?

- Bilgiyi içeren web sitesi, sizi, her hastanın aynı olmayıp hastalığın herkesi farklı etkilediği yönünde uyarıyor mu?

- Yazılan bilgiler birinin kişisel deneyimine mi dayalı? Unutmayın, herkes aynı değildir. Bir hastanın deneyimi diğer bir hastayla tıpa tıp ayni olamaz.

- Bilginin içeriği size aşırı geldi mi?

İnternette, özellikle tıbbi bilgi için araştırma yaparken yanlış bilgilendirilmemek, yanlış yönlendirilmemek ve boş yere stres altına girmemek için yukarıda bahsettiğimiz bu önemli püf noktalarını izlememiz önemlidir. Internet dünyayı ve sınırsız bilgiyi size sunabilir, ama bu bilgileri doğru değerlendirmek ve sanal dünyaya karşı kendinizi gerektiğinde korumak, unutmayın ki size düşer.

Sevgili okurlar, bir sonraki köşemizde buluşmak üzere güzel günler sizlerin olsun.