Sevgili okurlar, bu haftaki köşemizde, geçen haftalarda katıldığım bir seminerden etkilendiğim, 'Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu', kısaca 'DEHB' yi ele alacağız.

DEHB ilk olarak 1902 yılında George Still adındaki bir İngiliz doktor tarafından tanımlanmıştır. Ancak son 25-30 sene içersinde DEHB adı daha çok duyulmaya başlamış ve teşhisi yaygınlaşmıştır.

DEHB'nin belirtileri, çocukluk yaşlarda başlar ve genellikle yaşam boyu devam eder. Statistiklere göre, ilk okul çocuklarının %3-5 'inde DEHB görülmektedir. DEHB tanısı konmuş olan çocukların %80'i ergenlikte, %30-65'i de erişkinlikte bu belirtileri taşırlar. Erişkinler arasında ise DEHB %1-2 sıklıkta görülmektedir.

DEHB'nin temel belirtileri, adından da anlaşılabildiği gibi aşağıdakilerdir;

- Dikkat Bozukluğu

Kolay sıkılmak, hayal kurmak, başladığı işi bitirememek gibi.

- Aşırı hareketlilik (hiperaktivite)

Aşırı hareket etmek, uzun süre oturamamak, sürekli konuşmak gibi.

-İstekleri erteleyememek (impulsivite)

Kendi kendini kontrol edememek, sabırsızlık göstermek gibi,

DEHB'nin belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Kimisinde dikkat bozukluğu daha baskın iken, kimisinde ise hiperaktivite daha baskın ya da eşit derecede olabiliyor. Günümüzde ne yazık ki hâlâ DEHB'den etkilenen çocukların çoğu, 'tembel' ya da 'yaramaz' çocuklar olarak damgalanabilmektedirler.

Kanaatimce, temel belirtileri okuyunca, içinizden 'ama bunlar bende de var' demişsinizdir. Şüphesiz ki, gelişim çağında olan her çocuk, hatta yetişkin kişiler de dâhil dikkat bozukluğu, aşırı hareketlilik veya impulstivite gibi davranışlar sergilerler. Ancak bu davranışlar, kişinin hayatını ve günlük faaliyetlerini etkileyecek derecede fazla ise DEHB'den şüphelenilebilir. DEHB teşhisinin uzman kişiler tarafından konması çok önemlidir.

DEHB hakkında yanlış bilinenler nelerdir?

- DEHB sadece çocukları etkileyen bir 'davranış bozukluğu' değildir.

- Erişkin yaşa gelince ortadan kaybolmaz.

- Sadece erişkinleri etkileyen bir bozukluk değildir.

- Anne ve babanın 'yanlış yetiştirmesi' sonucu çocukta belirmez.

DEHB yaşamın her anını etkileyen nörobiyolojik bir bozukluktur.

Kalıtsallık...

Son yıllarda yapılan araştırmalar, DEHB'nin genetik bir hastalık olduğuna işaret etmektedir. Bu araştırmalara göre, bazı ailelerde DEHB'nin birden fazla aile bireyini etkilemesi, genetik faktörlerin rol oynadığını gösterir. DEHB'nin ortaya çıkmasında birden fazla gen rol oynadığı için, aile içindeki kalıtsal geçişi basit değildir.

Tek yumurta ikizleri (genetik yapıları bir biriyle aynı ikizler) üzerinde yapılan araştırmalar, ikizlerin bir tanesi DEHB'den etkileniyor ise, diğer ikizin de DEHB'den etkilenme riskinin %90 olduğunu göstermiştir. Ya da çocuklarından biri DEHB'den etkilenen bir çiftin, diğer çocuklarının da DEHB'den etkilenme riski 30-40% arasındadır.

Sevgili okurlar, bir sonraki köşemizde buluşmak üzere sevgi ve huzur dolu günler sizlerin olsun.