Son günlerde önce gazetelerde sonra da ağızdan ağza yayılarak pek çoğumuzun gündeminde üst sıralara yerleşti bu konu...

İnternetten satın alınan bu elektronik cihazların sigara paketlerinin yerini almaya başlamasıyla günlük yaşantımızda kendine önemli bir yer edindi "e-sigara"lar. Daha az nikotin içermesi ve kokusuz olması nedeniyle başta kamu kuruluşu çalışanları (doktorlar, memurlar vb) ardından da gençlerin elinde görmeye başladık bu cihazları. Sigara içenlerin ve de bu konuda duyarlı olan kişilerin artık iyi ya da kötü bir fikri var elektronik sigaralar hakkında. Bu konudaki sohbetler ise artık ne kadar ve nasıl kullanılacağı hakkında değil medyaya da yansıyan kötü ünü ile ilgili:

"Elektronik sigaralarda böcek zehiri varmış!"

"Elektronik sigaralar Avrupa'da yasaklanmış!"

Peki bu söylentiler ne kadar doğru? E-sigara nasıl bir şey? Faydalı mı zararlı mı? İşte bu konuda merak edilen bazı soruların cevapları...

E-sigara nasıl çalışır?

Bu cihazların içinde başlıca nikotin ve propilen glikol maddesi içeren sıvı kartuşlar bulunur. Ağızlık yoluyla çekilen hava, kartuşların içinden geçerek sıvının içindeki nikotin zerreciklerini "atomize" eder. Bu şekilde solunan havanın içine nikotin zerrecikleri de karışmış olur. Propilen glikol maddesi ise solunan havayı buharlaştırmak, duman etkisi yaratmak amacıyla kullanılır. Sigaranın ucunda her nefes çekişte yanan turuncu bir 'led' ışık bulunur. Bu ışığın amacı hem gerçek sigara görünümü elde etmek hem de solunan buharı ısıtarak 50-60 derece sıcaklıkta olan normal sigara dumanı ile aynı ısıyı yakalamaktır. Dolayısıyla dumanı ile nikotin tadı ile pille çalışan bir sigara diyebiliriz e-sigaralar için.

E-sigaralarda anti-friz olduğu doğru mu?

Elektronik sigaraların kartuşlarına sigaradan alınan tadı ve nikotini taklit edebilmek için pek çok kimyasal madde eklenmiştir. Nikotin'in yanı sıra başta Propilen Glikol (PG) olmak üzere pek çok uçucu kimyasal likifiye (sıvılaşmış) gaz vardır. Butil valerat, izopentil hekzonat, benzil benzoat, lauril laurat bunlardan bir kısmıdır. Propilen glikol maddesi bu kartuşların içeriğinin yaklaşık üçte ikisini oluşturmaktadır. Etilen ve Propilen Glikol maddeleri aynı zamanda "antifriz" özellikleri nedeniyle de mekanik sanayide kullanılmaktadır. Bu maddeler vücutta Laktik Asit' e dönüşmekte, laktik asit ise daha sonra su ve CO2'ye ayrışmaktadır.

Propilen glikol ilaçlarda ve gıdalarda da kullanılıyor!

Elektronik sigaraya duman etkisini veren Propilen Glikol (PG) aslında hiç de yabancı olmadığımız bir madde. Antifriz olarak da bilinmesine rağmen pek çok kozmetik ve tıbbi ilacın içinde de propilen glikol maddesine rastlamak mümkün. Propilen glikol içeren bazı gıda, ilaç ve kozmetikler:

- E1520 kodu ile gıda maddeleri ve gıda boyaları

- Antibakteriyel ve yanık kremleri

- Bazı göz damlaları

- Damardan verilen bazı ilaçlar ( ör. Fenitoin ve Voltaren amp.)

- Ağız yıkama solüsyonları, diş macunları

- Kişisel kayganlaştırıcı ve nemlendiriciler

- Kozmetik maddelerin esansları

- Polyester tekstil malzemeleri

- Bazı toprak böceği ilaçları

Görüldüğü gibi pek çok gazetede adı geçen bu madde böcek ilaçlarında olduğu gibi damardan verilen ilaçlarda da bulunuyor.

Propilen glikol hangi durumlarda zehirleyici olabilir?

ABD Sağlık Bakanlığı Zehirli Atıklar ve Çevresel Tıp Birimi tarafından GRAS (Generally Recognised As Safe) yani "Genel Olarak Zararsız Sayılabilen" kategorisine konulan bu madde özel bazı durumlar dışında insanlarda zehirleyici etki göstermiyor. Karaciğer tarafından daha az zehirli laktik asit'e çevrilen bu madde daha sonra çoğunlukla böbrek yoluyla vücuttan atılıyor. Propilen Glikol'ün insanlarda zehirleyici etki oluşturduğu bazı durumlar:

- Geniş yanıklara (özellikle bebeklere) sürülen aşırı miktarda yanık merhemleri (Silverdin vb)

- Damardan tekrarlayan çok yüksek dozlarda bazı ilaçlar verilmesi (ör. Epilepsi ilacı olan Fenitoin)

- Gözde hassasiyet ve alerji olması durumunda bazı göz damlaları ve PG gazı ile temas

- Genel olarak PG alerjisi olan kişilerde kullanımı

- Ağır karaciğer ve böbrek yetmezliği olan kişilerde kullanımı

E-sigara kullanımının bedensel ve psikolojik dezavantajları nedir?

AB patentli olan bu cihaz genellikle internet üzerinden satılmakta ve pek çok marka halen değişik tipte kimyasal içerikleri ile piyasada rekabet etmekteler. Kullanılan kartuşlar farklı dozlarda nikotin içeriyor. Bu şekilde sigara (nikotin) bağımlısının kademeli olarak nikotin ihtiyacını karşılayıp sigarayı bırakmasını kolaylaştırmak amaçlanıyor.

Bu cihazların sigarada bulunan katran ve diğer zehirli maddeleri içermemesi tiryakiler için bir avantaj olarak görülse de -düşük doz bile olsa- alınan nikotinin vücutta oluşturabileceği olumsuz etkiler maalesef devam ediyor. Kalp-damar, solunum sistemi, kemik dokusu gibi pek çok sistemin nikotinden olumsuz yönde etkilendiği bilinmekte. Nikotinin tek başına kullanımının kanser riski üzerine etkisi ise henüz çok iyi araştırılmamış. Buna rağmen bazı durumlarda kanserojen etkisi olabileceği bildiriliyor.

Diğer yandan elektronik sigaraların insan vücuduna salgıladığı propilen glikol gazının yarattığı bir sağlık sorunu henüz bildirilmemiş olsa da özellikle PG maddesine duyarlı kişilerin bu cihazları kullanırken temkinli olmak gerektiği bildiriliyor.

AB mevzuatına göre - kimyasal nikotin çözeltisi içermesi nedeniyle- bir tür Tıbbi İlaç olarak kabul edilen e-sigaraların tıbbi amaçlı kullanımı henüz kabul görmüş değil. Bu yüzden de ticari olarak dağıtımı ve önerilmesinin henüz bir yasal dayanağı yok!

Sigarayı bırakmanın diğer alternatif yolları

Sigaranın yerine alternatif olarak uzun süre e-sigara içilmesi hiç de akıllıca bir kurtuluş yolu değil! Bunun yerine e-sigaraların tıbbi ve ticari mevzuatlara göre gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra -sigarayı bırakmaya yardımcı olmak için seçilmiş durumlarda - kısa süreli kullanılmaları tiryakiler için yeni bir fırsat olarak değerlendirilebilir!

Uzmanlar sigarayı bırakmak için başka bir tiryakiliğe başlamanın doğru olmadığını belirtiyorlar. Buna göre sigarayı bırakmayı düşünen kişi kendi iradesini kullanarak belli bir program çerçevesinde bu kararını yürürlüğe koymalı. Sigarayı bırakmaya yardımcı -e,sigara dışında- pek çok alternatif uygulama mevcut. Bunların arasında masaj uygulamaları, hipnoz terapisi, akupunktur, davranışsal grup terapileri ve psikoterapi sayılabilir. Bu konuda yayınlanan kitap, DVD ve Cd'ler bulmak bile mümkün. Bu konulara da ileriki haftalarda değinmeye çalışacağım.

Dumansız, mutlu ve sağlıklı günler!