Siyasal süreçlerin yönünü değiştirmek amacıyla veya başka nedenlerle liderleri öldürmek, insanlık kadar eski bir yöntem. Başkan Kennedy, İsrail Başbakanı Yitsak Rabin hemen akla gelen isimler. Pakistan eski Başbakanlarından Benazir Butto'nun öldürülmesi, siyasal cinayetler zincirinin son halkası oldu. Bayan Butto'nun öldürülmesinin çok boyutlu sonuçları olacak. Bunların iyi değerlendirilmesi ve hem ülke, hem de bölge için zararı asgariye indirecek önlemlerin alınması gerekiyor.

Benazir Butto'nun öldürülmesi, Pakistan siyasal yaşamı için deprem niteliğindedir. Depremin ve artçı depremlerin bilançosunu şimdiden tahmin etmek mümkün değil. Pakistan'da, 8 Ocak'ta yapılması öngörülen seçimlerde Benazir Botto'nun başarılı olması bekleniyordu. Seçimlerden sonra yeniden Başbakan olması olasılığı yüksekti. Böylece Pakistan yeniden demokrasi ve normalleşme sürecine girecekti. Radikal İslamcı gruplara karşı ciddi önlemler alınacaktı. Onu öldürenlerin amacı, bunları engellemekti. Bunda başarılı oldular. Pakistan'da demokrasi çabaları büyük darbe aldı. Bundan sonra ne olacağı bilinmiyor. 8 Ocak'ta seçimler yapılacak mı? Şu anda ülke kaos içinde. Böylesi bir ortamda seçim yapmak mümkün mü? Bu sorular cevap bekliyor.

Butto'nun öldürülmesinin önemli bir boyutu kişisel ve ailesel trajedidir. Ülkesine en iyi hizmetleri verebileceği bir yaşta, çok iyi yetişmiş, liberal, laik, demokrat bir lider terörizmin kurbanı oldu. Müslüman bir ülkede ilk kadın Başbakan olma sıfatını taşıyan bir lider katledildi. Erkek veya kadın, politikacıların siyasal suikastlere kurban gitmesi kabul edilemez. Yine de, Müslüman bir ülkede kadın bir politikacı olarak Benazir Butto'nun ayrı bir yeri vardı. Hem Doğu'yu, hem de Batı'yı iyi bilen, bunun sentezini yapabilecek, yetenekli, karizmatik bir kadın liderdi. Pakistan'ı ileri götürebilecek bir liderdi. Aydın bir insandı. Ayrıca, bu cinayetten üzüntü duymak için onun siyasi görüşlerini paylaşmamıza gerek yok. Bilindiği gibi Benazir Butto'nun babası Zülfikar Ali Butto, 1979'da General Ziya Ül Hak tarafından idam ettirilmişti. Bu da siyasal bir cinayetti. 1985 yılında Benazir Butto'nun kardeşi Şahnavaz Butto, zehirlenerek öldürüldü. 1996'da Benazir'in diğer kardeşi Murtaza Butto, polisle girdiği çatışmada öldürüldü. 2007'de de Benazir Butto öldürüldü.

2006 yılını Saddam Hüseyin'in idamı ile noktalamıştık. 2007'yi Benazir Butto'nun öldürülmesi ile noktalıyoruz. İki olay arasında belirli bir bağlantı var. Her iki olay da, 11 Eylül terörist saldırıları sonrasında ABD'nin başlattığı "terörle savaş" politikasının sonuçları arasındadır. Irak bu çerçevede işgal edildi. Pakistan, ABD'nin El Kaide ve Taliban örgütüne karşı sürdürdüğü savaşın fay hattındadır. ABD'nin Afganistan'a askeri müdahalesinden beri, sarsıntılar yaşamaktadır. Bu süreç içinde ABD Pakistan'a milyarlarca dolar yardım aktardı. Ancak, Pervez Müşerref rejimi, teröre karşı mücadelede pek başarılı olamadı. Pakistan istihbarat örgütlerinin bazı unsurları radikal İslamcılarla işbirliği içinde. ABD, Benazir Butto ile Pervez Müşerref arasında işbirliği sağlayarak, siyasal meşruiyeti güçlenmiş bir rejimin terörizme karşı daha etkili mücadele vermesini planlamıştı. Sekiz yıl sürgünde yaşayan Bayan Butto'nun Pakistan'a dönüşü bu çabaların ürünüydü. Öldürülmesi, ABD'nin Pakistan politikası için de büyük bir darbedir.

Benazir Butto, ülkesine geri döndüğü zaman öldürülebileceğini, büyük risk aldığını biliyordu. Bunu göze alarak Ekim ayında geri döndü. Demokrasinin gelişip yaşayabilmesi için, en azından demokrasi düşmanları kadar cesaretli olmak gerektiğini biliyordu. Ülkesine döner dönmez bombalı saldırı ile karşılaştı. Yüz kırk kişinin öldüğü ilk saldırıdan sağ kurtuldu. İkinci saldırı amacına ulaştı.

Benazir Butto'yu kim öldürdü? Bu sorunun cevabını belki de hiç bir zaman öğrenmeyeceğiz. Radikal İslamcı unsurların saldırıyı gerçekleştirdiği anlaşılıyor. Ancak, onların arkasında başka güçler var mı? İstihbarat örgütlerinin bazı unsurları bu işe bulaştı mı? Önemli olan bu.

Pakistan, siyasal şiddetin yaşandığı bir ülke. Pakistan'ın ilk Başbakanı Liaquat Ali Han, 1953 yılında öldürülmüştü. Zülfikar Ali Butto'yu astıran General Ziya Ül Hak uçağının infilak etmesi sonucu ölmüştü. Pervez Müşerref'e karşı bir kaç kez suikast girişiminde bulunuldu. Politikacıların silahla, bombayla öldürüldüğü bir ülkede durum vahimdir. Pakistan işte böylesi bir ülke. Altmışıncı kuruluş yıldönümünde krizden kurtulamıyor.

Benazir Butto'yu "Batı ve İslam" konulu uluslararası bir konferansta yakından görme olanağım olmuştu. Etkileyici bir kişiliği vardı. Onu bir çok kez televizyonlarda katıldığı tartışmalarda izledim. Her zaman radikal İslamcılara karşı çıkan, laiklik ve demokrasiyi savunan bir kişiydi. İktidarda olduğu dönemlerde önemli bazı hataları da olmuştu. Hatalarından ders aldığı, en verimli olabileceği bir dönemde öldürüldü.

Anısı önünde saygıyla eğilir, kardeş Pakistan halkının bu zor dönemi aşarak istikrar ve demokrasiye kavuşmasını dileriz.