Yılın son yazısında ya geride kalan yılın değerlendirmesini yaparız, ya da gelecek yıl konusunda tahminlerde bulunuruz. Geçmişin bilançosunu yapmak her zaman önemlidir ama her nedense geleceğe bakmak bana daha çekici geliyor. "2008'e bakış" başlıklı ilk yazımda Kıbrıslı Rumların şubat ayında yapacağı başkanlık seçimleri ile ABD'deki başkanlık seçimlerini ele almıştım. Her iki konu bizim için son derece önemli. Bugün, daha geniş bir ufuk turu yaparak, 2008 yılının bazı önemli yönlerine değinmeye çalışacağım.

2008 yılına damgasını vuracak olaylardan biri Çin'de yapılacak Beijing Yaz Olimpiyat Oyunları olacak. 2008 Beijing Olimpiyat Oyunları, 8 Ağustos'ta başlayacak ve tüm dünyanın gözleri bu büyük spor olayına yönelecek. Beijing Olimpiyatları'nda en fazla altın madalyayı ev sahibi Çin'in kazanması bekleniyor. Böylesi bir başarı, Çin'in sadece ekonomik alanda değil, diğer alanlarda da önemli başarılara imza attığını kanıtlayacak.

Çin, sadece Olimpiyat Oyunları ile değil, ekonomisi ile de 2008'e damgasını vuracak. Halen dünya ekonomik sıralamasında ABD birinci, Japonya ikinci, Almanya üçüncü sırada yer alıyor. 2008 yılında üçüncülük Almanya'dan Çin'e geçecek. Demek ki, dünyanın ikinci ve üçüncü büyük ekonomileri Uzak Doğu'da olacak. En büyük ekonomi Atlantik ötesinde. Bu tablo, dünyada güç merkezlerinde yaşanmakta olan değişimi yansıtıyor. Bir zamanlar dünyanın güç merkezi Avrupa'ydı. Şimdi, merkez doğuya, Çin'e kayıyor. Batı merkezli dünya sona eriyor. Bunun değerlendirmesini iyi yapmak gerek.

2008 yılında dünya ekonomisinin lokomotifi Çin ekonomisi olacak. Halen sorunlar yaşamakta olan Amerikan ekonomisinin gelecek yıl içinde durgunluk dönemine girmesi bekleniyor. İngiltere ekonomisi, Amerikan ekonomisi gibi sorunlu bir dönemden geçiyor. Kıta Avrupası, ABD ve İngiltere'ye göre daha iyi durumda olsa da büyüme oranı çok düşük. Dünya ekonomisini ileri götürecek güçte değil. Çin'in yüzde on üzerindeki ekonomik büyümesi, gelecek yıl da devam edecek ve dünyada ekonomik büyümenin öncülüğünü yapacak. İşin ilginç yanı, Çin'in süratli ekonomik büyümesi Amerikan ve Avrupa ekonomilerinin de yararına olacak. ABD, Avrupa, Japonya, Avustralya ve genelde dünya ekonomisinin Çin'in hızlı ekonomik büyümesine ihtiyacı var. Bu durum, dünyada oluşmakta olan yeni dengelerin kanıtı. Ekonomik güç, bir ülkenin uluslararası ilişkilerde önemini artırır. Önümüzdeki dönemde Çin'in uluslararası arenadaki rolü artacak. Bunu da hesaba katmak gerek.

Çin'in başarıları ortada ama tablo sadece tozpembe değil. Sonuçta bu ülke otoriter bir siyasi rejimle yönetiliyor. Muhalefete izin verilmiyor. Demokratik bir rejime geçiş sınavı Çin'in önünde duruyor. Çin'in küresel ısınmadaki rolü bir diğer sorun. 2008 yılında sera gazı salınımı konusunda Çin ABD'yi geride bırakarak birinci sıraya yükselecek. Endonezya'da, yasadışı olarak yok edilen tropikal ormanlardan elde edilen kerestenin büyük kısmı Çin'e gidiyor. Küresel ısınma ile mücadelede Çin'in sorumluluğu ve görevleri artıyor.

2008 yılında ekonomik kazanç elde edecek ülkeler arasında petrol ve doğal gaz ihraç eden ülkeler de yer alacak. Bunların en önemlisi Rusya. Rusya, petrol ve doğal gaz ihracatından büyük paralar kazanıyor. Ne var ki, bu paraların bir kısmı belirli kişilerin cebine gidiyor. Yolsuzluk çok yaygın. Bu nedenle, bu ülke ekonomisini geliştirme konusunda çok başarılı olamıyor. Başarılı Norveç modeline değil, başarısız Suudi Arabistan modeline daha yakın. Rusya demokrasisinin sorunlarını ve yapılacak başkanlık seçimlerinin göstermelik olduğunu daha önce yazmıştım.

2008 yılında dünyanın sorunlu bölgeleri gündemimizde olmaya devam edecek. Balkanlar'da Kosova sorunu çözüm bekliyor. Kosova'nın yakında tek yanlı bağımsızlık ilan etmesi bekleniyor. Sırbistan ve Rusya buna karşı çıkıyor. Kosova anlaşmazlığında önümüzdeki dönemde hareketlilik yaşanacak.

Irak, Afganistan ve Pakistan istikrarsızlık kaynağı olmaya devam edecek. Benazir Butto'nun öldürülmesinden sonra Pakistan'ın geleceği ve istikrarı büyük önem kazandı. Nükleer silahlara ve jeo-stratejik öneme sahip Pakistan'ı nasıl bir gelecek bekliyor? 2008 yılı bu açıdan çok önemli. Irak ve Afganistan kanayan yara olmaya devam edecek. 2008 yılı, Filistin-İsrail anlaşmazlığında dönüm noktası olacak mı? Annapolis Konferansı'nda bu yönde anlaşmaya varıldı. Ne var ki, bunun gerçekleşmesi çok zor. İyimserlik için neden yok.

Tüm bu tablo içinde Afrika'dan fazla söz edilmemesi, bu kıtanın sorunları ile boğuşmaya devam edeceğini gösteriyor. 2008 yılı, Afrika'nın durumunda fazla bir değişiklik getirmeyecek.

Uluslararası ilişkiler açısından 2008'e kısaca göz atmaya çalıştım. Umudumuz yeni yılın dünyamızda barışı ve refahı güçlendirmesi.

Tüm okurlarımızın yeni yılı candan kutlarım.