Freedom House isimli örgüt, 16 Ocak'ta dünyadaki tüm ülkelerin 2007 yılı "özgürlük karnesini" açıkladı. Freedom House örgütü, her yıl politik haklar ve sivil özgürlükler konusunda yayınladığı raporda ülkeleri özgür olanlar, yarı özgür olanlar ve özgür olmayanlar diye üçe ayrılır. Son rapora göre 90 ülke özgür, 60 ülke yarı özgür, 43 ülke de özgür değil. İki yüze yakın devleti üç gruba ayırmak, tek tek ülkeler arasındaki farklılıkları göz adı etmek anlamına gelir. Örneğin, yarı özgür grubuna dahil edilen ülkeler arasında mutlaka önemli farklılıklar vardır. Kimileri özgür olanlar grubuna, kimileriyse özgür olmayanlar grubuna daha yakındır.Ancak, her genellemede nüansları göz ardı etmek kaçınılmazdır. Freedom House, dünya haritasını üç renkte vererek bize dünyadaki genel özgürlük durumu hakkında fikir veriyor. Bu nedenle, örgütün yıllık özgürlük raporu ve ortaya koyduğu eğilimler önemli.

"Freedom House örgütünün raporundan bize ne?" "ABD'deki bir örgüt kalkmış dünyaya not veriyor. Kendi ülkelerine baksınlar!" diye düşünenler olabilir. Ülke ekonomilerine not veren Standard and Poors, Moody's gibi kuruluşların raporlarına da önem vermeyebiliriz. Ancak, uluslararası arenada kredi almak istediğinizde sözkonusu raporlar önümüze çıkar. Uluslararası arenada özgürlük konusundaki krediniz, Freedom House raporu ışığında değerlendirilir. Uluslararası ilişkilerinizde raporun hangi bölümünde yer aldığınız önemlidir.

Freedom House özgürlük raporuna bakarken insanın ilk yaptığı şey kendi ülkesinin hangi grupta olduğunu araştırmaktır. Kıbrıslı Türklerin özgür olanlar grubunda yer aldığını daha önce yazmıştım. 2007 yılı raporunda da özgür olanlar grubundayız. Raporda önce tanınmış devletler alfabe sırasına göre değerlendiriliyor. Buna ek olarak "Disputed Territories" (Üzerinde anlaşmazlık olan topraklar) başlığı altında bir liste yer alıyor. Kıbrıslı Türkler bu listede. Bu listede yer alan diğer bölgeler Dağlık Karabağ, Tibet, Abhazya, Keşmir, Filistin toprakları, Transnistria, Batı Sahra, Çeçenistan, Kosova ve Somaliland. Bu grupta sadece Kıbrıslı Türkler "özgür" notu alıyor. Diğerleri yarı özgür veya özgür değil. Politik haklar ve sivil özgürlükler açısından "özgür" notu almak, gurur duyulacak bir şey.

Türkiye'nin durumu ne? Türkiye, yarı özgür olanlar grubunda. Daha önce de aynı gruptaydı. Demek ki, 2007'de değişiklik olmadı. Kıbrıslı Türklerin politik haklar ve sivil özgürlükler açısından Türkiye'den daha ileri olması, özellikle sol kesimde var olan bazı şablon ve ezberlerin sorgulanmasını gerektirmiyor mu? Ayrıca, nüfusunun büyük çoğunluğu Müslüman olan ülkeler arasında "özgür" notu alan sadece Kıbrıslı Türklerdir. Geriye kalanların tümü ya yarı özgür, ya da özgür değil. Bu noktaya daha önce de işaret etmiştim. Ne yazık ki, bu pek bilinen ve üzerinde durulan bir konu değil.

Freedom House 2007 özgürlük raporu dünyadaki genel gidişat konusunda ne diyor? Dünyada özgürlük arttı mı? Maalesef artmadı, azaldı. Rapora göre global özgürlük durumunda gerileme oldu. Güney Asya, eski Sovyetler Birliği coğrafyası, Ortadoğu ve Afrika'da gerileme görüldü. Ülke bazında Rusya, Pakistan, Kenya, Mısır, Nijerya, Venezuela özgürlükler açısından geriye gidenler arasında. Raporda, gerilemenin iki yıl üst üste (2006, 2007) yaşandığına da işaret edildi. The Economist dergisi de son sayısında dünyadaki bu olumsuz eğilime işaret etti. 1990'lı yıllarda dünyada demokratikleşme yönünde bir eğilim vardı. Samuel Huntington bunu, global demokratikleşmede "Üçüncü Dalga" diye isimlendirerek bir kitap yazmıştı. Şimdi durum değişmiş görünüyor. Demokratikleşme dalgası geri çekiliyor. Başkan Bush'un dış politikasının merkezinde özgürlük ve demokrasiyi yayma olduğu söylenir. Demek ki, Bush yönetiminin politikası başarılı değil. Freedom House raporu bunu gösteriyor. Başkan Bush'un görev süresi bu yıl doluyor. Siyasi mirası tartışılırken, bu konudaki başarısızlığı herhalde unutulmayacak.

Freedom House raporunda "özgür" notu almak, her şeyin mükemmel olduğu, yapılacak hiç bir şey olmadığı anlamına gelmez. Bu doğru bizim için de geçerlidir. Politik haklar ve sivil özgürlükleri daha da geliştirmek için yapmamız gereken bir çok iş var. Aklıma hemen idam cezasının ortadan kaldırılması örneği geliyor. Bu örnekler çoğaltılabilir. Demokratik özgürlüklerin, sivil hakların geliştirilmesi yasama çalışmalarının yanısıra, yaşamın her kesimini ilgilendirir. Bu konuda tüm kurumlara büyük görevler düşer.

Umarız yakın gelecekte Türkiye de yarı özgür grubundan özgür grubuna geçer. AKP iktidarının demokratikleşme konusunda söylediklerinin kriteri bu olmalıdır. Freedom House raporunda Türkiye'ye sınıf atlatabilirlerse, başarılı olmuş olacaklar.

Freedom House raporu konusunda daha fazla bilgi edinmek isteyenler www.freedomhouse.org internet sitesine bakabilirler.