Devletin tüketim mekanizması korkunç bir mekanizmadır. Çoğu kere sessiz ve o derece tehlikeli, bazen de gürültülü ve sansasyon doludur.

Tüketicinin korunması derken aklımıza nedense hep elinde filesi ile yaşama mücadelesi veren dar gelirli vatandaş gelir. Aslında o, tüketici de değildir, sadece geçinmeye çalışan insanımızdır. Burada, bu çağrışımı yaptıran "koruma" kelimsi olmalı, yoksa asıl tüketici olan çoğu zenginin korunmaya hiç de ihtiyacı yoktur. Çünkü sistem tüketme esası üzerine kurulmuştur. Alan da memnun satan da...

Diğer taraftan en büyük tüketiciyi ise gözden kaçırırız. O da devletin ta kendisidir.

Kalitesiz bir ayakkabıyı pahalı alan bir kişiyle, gereksiz bir yatırımı bilinçsizce yapan devlet arasında tüketicilik açısından ne fark vardır?

Gerekli tedbirler alınmazsa devlet alırken, satarken, adam çalıştırırken, yatırım yaparken, ihaleye çıkarken... Tüketirde tüketir.

Tükettiği paradır, zamandır, bizzat insandır, gençtir. Geleceği daha gelmeden tüketir.

Devletin tüketim mekanizması korkunç bir mekanizmadır. Çoğu kere sessiz ve o derece tehlikeli, bazen de gürültülü ve sansasyon doludur.

İşe mahsul alımlarından başlayalım. Devlet üreticiden her mevsim mal alır. Bu buğdaydır, arpadır, limondur, portakaldır, patatestir... fark etmez. Mahsul az olur, şikayet ederiz, çok olur, koyacak yer bulmayız, silo yoktur toprağa gömeriz, depo yoktur, muhafaza edemeyiz. Daha da olsa denize dökeriz. Sonuç üretim kaybıdır, ithal ikamesi ve ihracat kaybıdır. Yani israftır, zarardır, enflasyondur.

Mahsulün, taşınması, paketlenmesi, pazarlanmasında da benzer şeyler yaşanır. Gerekli tedbirler alınmazsa ürünler daha tüketiciye sunulmadan önce "tüketilir" israf edilir.

Diğer taraftan hatalı eğitim politikaları ile gençler tüketilmektedir, gelecek tüketilmektedir. Yetersiz eğitimle "daha kaliteli" eleman yerine "daha çok" eleman yetiştirme sevdası ile yetiştiği sanılan yetersiz elemana milyarlık yatırımların, ihalelerin kaderleri terk edilmektedir. Kazara yetişen çok kabiliyetli gençlerin, geleceğin uzmanlarına sahip çıkılamadığı, istihdam edilmediği için pek çok kıyametli eleman, dahilde özel sektör firmalarına, hariçte yabana kuruluşlara beyin göçüne zorlanmaktadır. Devlet bir bakıma insan ve zaman tüketmektedir.

Bu misallerin sayısını ne yazık ki sağlık, tarım, sanayi gibi pek çok sektör için de artırmak mümkündür. Fonlar, özel idareler, belediyeler için de aynı şeyleri söylemek kabildir, mümkündür. Bu müesseselere büyük yetkilerin tanınması, cesur ve olumlu bir adım olmakla beraber, yetki kadar, sorumluluk yanında takip ve kontrol mekanizmalarının da iyi oturtulması ve çalıştırılması gerekir.

En büyük tüketici devler daha fazla "tüketmeden" enflasyon canavarına teslim olmadan, teşhis, tedbir ve tedavide kusur işlememek şarttır.

Sonuç olarak, en büyük tüketici devletin tüketim faaliyetlerine kesilecek faturanın muhatabı millet olacağı için, çarenin de milletten gelmesi tabii olacaktır. Bunun yolu inançtan, eğitimden, şuurlanmadan ve son olarak da sandıktan geçer.