Dünyanın en gelişmiş ve zengin yedi ülkesi (ABD, İngiltere, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya) ile Rusya'dan oluşan G-8 grubunun liderleri, 7-8 Temmuz tarihlerinde Japonya'nın Hokkaido adasında biraraya gelecek. Bu yılki G-8 zirvesi, petrol fiyatlarının rekor düzeye ulaştığı, dünyada gıda krizi yaşandığı ve gelişmiş kapitalist ülke ekonomilerinin krizde olduğu bir dönemde toplanıyor. G-8 zirvelerinin amacı, başta ekonomi olmak üzere, dünyanın önemli sorunlarını ele alarak çözüm üretmeye çalışmaktır. Japonya'da yapılacak G-8 zirvesinin sonuçları merakla bekleniyor.

Bu türden ilk zirve toplantısı, 1975 yılında yapılmıştı. O zaman zirveye ABD, Almanya, Fransa, İngiltere ve Japonya katılmıştı. Beş ülkenin katılımı ile gerçekleşen ilk zirve toplantısı ile şimdiki zirve toplantısının gerçekleştiği koşullarda bir benzerlik var. 1975'te de dünyada petrol krizi yaşanıyordu. Arap ülkelerinin petrolü silah olarak kullanma kararı ile petrol fiyatları dört kat artmış, bu artış diğer ürünlerin fiyatlarına da yansımıştı. Bu gelişmeler karşısında zengin ülkelerin merkez bankaları zor durumda kalmıştı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra oluşturulan Bretton Woods sistemi bu koşullarda çökmüş, 1971'de dolarla altın arasındaki bağ koparılmış, 1973'te dolar devalüe edilmiş, sabit kurdan dalgalı kura geçilmişti.

2008 yılında dünyanın en gelişmiş ülkelerinin ekonomileri ve genelde dünya ekonomisi zor durumda. Petrol fiyatları 150 dolara yaklaşıyor. Pirinç fiyatı bir yılda iki kat arttı. Genelde tahıl fiyatları çok arttı. Amerikan doları çok zayıf durumda. ABD ekonomisinin resesyona girdiği değerlendirmeleri yapılıyor. AB içinde enflasyonist baskılar var. Bu nedenle Avrupa Merkez Bankası faiz artışı kararı aldı. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) yayınladığı bir rapora göre, global ekonomi, 1929 büyük ekonomik bunalımdan bu yana en büyük finans şokunu yaşıyor. ABD'de başlayan kredi daralması sorunu diğer ülkeleri de etkiliyor. G-8 zirvesi işte bu koşullarda yapılıyor.

Zirvenin hangi konulara ağırlık vereceği ev sahibi ülke tarafından belirlenir. Japonya, ev sahibi olarak dört konuyu ön plana çıkarıyor. Bunlardan bir tanesi doğal olarak global ekonomi. Diğer üç konu, iklim değişikliği, BM Milenyum Kalkınma Hedefleri ve nükleer silahların yayılmasını engelleme. Görüldüğü gibi Japonya'nın gündeme getirdiği dört konu son derece önemli. Ancak, zirveye ekonomik konuların damgasını vurması bekleniyor.

G-8 zirvesinde global finans durumu ve alınması gereken önlemler üzerinde durulacak. Dünya ticaretinin durumu da önemli. Dünya Ticaret Örgütü (WTO) çerçevesinde yürütülmekte olan Doha görüşmelerinde ilerleme sağlanamıyor. WTO Genel Direktörü Pascal Lamy, Kasım 2001'de başlayan Doha görüşmelerini ilerletmek için 21 Temmuz'da bir toplantı çağrısı yaptı. Dünya ticaretinin büyümesinde düşüş var. Artan gıda fiyatları ile bağlantılı olarak tarım ürünlerine sübvansiyon uygulayan ABD ve AB'nin artık buna son vermeleri gerekiyor. Tarım ürünleri de serbest ticarete dahil olmalıdır. Dünyada milyonlarca insan açlık çekerken ABD ve AB, kendi çiftçilerini uluslararası rekabetten koruyor ve ceplerine para akıtıyor. Her alanda serbest ticaret isteyip tarım ürünlerini bunun dışında bırakmak hangi ahlaka uyar?

Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışlar nedeniyle bunları ihraç eden ülkelerin elinde büyük miktarda sermaye oluştu. Bu paraların başka ekonomilere yatırılması, ekonomik zorlukların aşılmasına yardımcı olabilir. Bazı Ortadoğu ve Asya ülkelerinin ellerindeki sermayeyi nerelere yatıracağı son derece önemli. Bu açıdan sermaye piyasalarının istikrarlı olması, bu alanda zorluklar yaşanmaması gerekiyor.

Ekonomik konularda güven son derece önemli. Son gelişmeler nedeniyle güven ortamının kaybolduğu bir gerçek. Büyük bir tedirginlik ön planda. Dünya ekonomisine yön veren ülkeler olarak G-8 zirvesi, güven ortamının oluşmasına katkıda bulunabilir. Zirvenin ekonomik konuların yanısıra özellikle küresel ısınma konusunda etkili kararlar alıp almayacağı merak edilen konular arasında. Karbondioksit salınımını azaltacak teknolojilere, bu alanda araştırma yapılmasına daha fazla para ayrılması gerekiyor. Japonya, bu alanda, gelecek beş yıl içinde 30 milyar dolar harcama vaadinde bulundu. Bu olumlu bir gelişme.

G-8 zirveleri genellikle protesto gösterilerine de neden olur. Bu son derece doğal. Dünyanın en zengin ülkelerinin dünyadaki birçok sorunun, adaletsizliğin kaynağı olduğu iyi biliniyor. Kitlelerin, sivil toplum örgütlerinin zenginler kulübünü protesto etmesi, taleplerini yükseltmesi gereklidir. Nitekim protesto gösterileri başlamıştır.

G-8 zirvesini izleyip sonuçlarını değerlendireceğiz.