Pew Global Attitudes Project'in yaptığı bir araştırmanın sonuçlarına göre, Avrupa'da farklı dinden olan insanlara karşı hoşgörüsüzlük artıyor. 2008 yılının Mart-Nisan aylarında 24 ülkede yapılan araştırmanın sonuçları kaygı verici. Elde edilen sonuçlara göre İspanya'da halkın yüzde 52'si, Almanya'da yüzde 50'si, Polonya'da yüzde 46'sı, Fransa'da yüzde 38'i, İngiltere'de yüzde 25'i Müslümanlara olumsuz gözle bakıyor. Bu oranlar çok yüksek. Araştırma, Müslümanlara olumsuz bakışın artma eğiliminde olduğunu gösteriyor. Avrupa Birliği (AB) projesinin temelinde farklılıklara karşı hoşgörülü olma fikri yatmaktadır. Avrupa entegrasyonu fikri, hiçbir zaman sadece ekonomik konularla sınırlı olmamıştır. İlk büyük amaç, Fransızlarla Almanlar arasında devam eden ve Avrupa'yı harabeye çeviren düşmanlığı aşmak, ulusal farklılıklar konusunda hoşgörü oluşturmaktı. Fransa ve Almanya konusunda bu başarıldı. Süreç içinde AET'den AB'ye geçilmesi ve AB'nin genişlemesi ile sadece ulusal farklılıkların değil, diğer farklılıkların da hoşgörü ile karşılandığı, farklı olanların dışlanmadığı, ayrımcılığa uğramadığı bir entegrasyon vizyonu oluştu. Sanırım AB'yi çekici kılan en önemli yönlerden biri de budur. Pew araştırmasının sonuçları, AB ile ilgili bu hoşgörü imajına gölge düşürüyor. Avrupa'da her zaman ırkçı, yabancı düşmanı hareketler vardı. Ancak bunlar genelde marjinal hareketlerdi. Pew araştırmasının ortaya koyduğu oranlar, kendine benzemeyene karşı olumsuz yaklaşımın geniş kitlelere yayıldığını gösteriyor. Dini farklılıklar da dahil, sosyal farklılıklara karşı hoşgörülü olma konusunda AB'nin esas sınavı şimdi başlıyor. AB şimdiye dek büyük çoğunluğu Hristiyan olan toplumlar ve gruplar arasında hoşgörü sağlıyordu. Şimdi değişen bir durum var. Artık Avrupa'da sayıları giderek artmakta olan Müslümanlar var. İslam, Avrupa'da en süratli gelişmekte olan dindir. AB üyesi ülkelerde 16 milyon civarında Müslüman yaşıyor. AB'nin toplam nüfusu içinde bu rakam büyük değil. Ancak, hem devam etmekte olan dıştan göç, hem de daha fazla çocuk yapmaları nedeniyle Müslümanların sayısı artıyor. Bundan da önemlisi, Müslüman topluluklar Avrupa'da daha görünür hale geliyor. Avrupa toplumlarının bu sürece gösterdiği tepki farklı olsa da, Pew araştırması yükselmekte olan bir Müslüman karşıtlığına işaret ediyor. Çeşitli nedenlerle, AB içinde geniş kitleler arasında Müslümanlara olumsuz gözle bakma oranı artıyor. Bu eğilim sadece AB üyesi ülkelerde yaşamakta olan Müslümanlar açısından değil, AB üyesi olmak isteyen Türkiye için de önemli. Avrupa'da din nedeniyle çok kan aktı. Katoliklerle Protestanlar yıllarca birbirini kesti. Aydınlanma döneminin temelinde yatan hoşgörü fikri, mezhepler arası hoşgörü sağlamada ve Avrupa'nın her alanda ileri gitmesinde önemli rol oynadı. Avrupalılar, Aydınlanma ile Hristiyanlar arasındaki hoşgörüsüzlüğü aştılar ancak başka bir dini gruba karşı hoşgörüsüzlüklerini büyük oranda sürdürdüler. Çeşitli nedenlerle Avrupa'da her zaman Yahudi düşmanlığı, anti-semitizm var olmuştur. Avrupa'nın hep bir "Yahudi sorunu" olmuştur. Yahudi düşmanlığının doruk noktası, Hitler'in milyonlarca insanı toplama kamplarında gaz odalarına ve fırınlara sevketmesi oldu. Avrupalılar kendi günahlarının faturasını Filistinlilere çıkararak bu sorunu "çözümlediler". Ancak, Pew araştırması, Avrupa'da Yahudilere karşı hoşgörüsüzlüğün sona ermediğini, arttığını gösteriyor. İspanya'da Yahudilere olumsuz bakanların oranı yüzde 46, Polonya'da yüzde 36, Almanya'da yüzde 25. Anti-semitizm Avrupa'da yaşıyor ancak şimdi ön plana çıkan Müslümanlar. İngiltere'de ilk Müslüman bakan olan Şahid Malik, "Biz Müslümanlar yeni Yahudileriz" diye bir açıklama yapmıştı. Almanya'daki Türkiye Araştırmalar Merkezi (TAM) Direktörü Prof. Faruk Şen de buna benzer görüşler ortaya koymuştu. Pew araştırması çok kapsamlı bir araştırma. Müslüman ve Yahudi karşıtı olanların hangi yaş gruplarına, hangi siyasi görüşlere ait oldukları, eğitim düzeyleri v.s. ortaya konuyor. Araştırma, Müslüman ve Yahudi karşıtlığı ile sınırlı değil. Hristiyan karşıtlığı da araştırılmış. Araştırmanın tüm yönlerini burada ele almamız mümkün değil. İlgilenenler, http://pewglobal.org internet adresinde raporun özetini ve tümünü bulabilir. AB, farklı etnik grup, dil, din, mezhep, kültür, cinsiyetten insanların hoşgörü içinde yaşadığı, bu farklılıklar temelinde ayrımcılığa uğramadığı bir proje olacaksa, Brüksel'deki yetkililer Pew araştırmasının sonuçları üzerinde ciddi olarak düşünmeli ve önlemler almalı.
Son sözü yıldızlar söyler
