Futbolun sadece bir oyun değil yaşamın birçok kesitinin yaşandığı bir süreç olarak karşımıza çıkması sonucu dünyadaki popülaritesi ortada.

Ülkemizde de futbol en önde gelen spor dalı olmasına rağmen, yaşanılan sıkıntılar nedeniyle mevcut sistemin sürdürülebilir bir yapı olmaktan çıktığı konusunda her kesimden görüşler ortaya seriliyor. Bütçelerin büyümesine ters orantılı olarak tribündeki seyircinin ve kulüp gelirlerinin azalması, buna bağlı yaşanan kalite sorununa nasıl bir tedavi uygulanacağı yıllardır dillendiriliyor.

Sözün çok, icraatın az olduğu bir sürecin ardından radikal adımların birbirine paralel atılması adına yaklaşık 1,5 yıldır futbol alanında çalışmalar yapılıyor. Transfer Talimatı ve statülerle, oluşturulacak havuzla kulüplere gelir kaynağı yaratılması konusunda üç ayaklı çalışma sürdürülüyor.

Sistem içindeki kulüp sayısının fazlalığından yaşanan anomali ile eldeki kaynakların daha verimli kullanılması için düzenleme yapılması kaçınılmazdır. İşte statülerin düzenlenmesi bu ihtiyaçtan yola çıkılarak yapıldı. Futbol Federasyonu işe yanlış başladı, geçtiğimiz yıl yönetim kurulunda aldığı statülerin düzenlenmesi kararına tepkiler gelince futbolun içindeki birimlerden komite kuruldu. KTSYD'yi temsilen katıldığım bu toplantılarda tüm taraflar, iki ligde 14'er takımın üç yıl içinde sistemde bulunmasına onay verdi. Play-off ve play-out'ların da uygulanacağı prensipte kabul edildi.

Bu gelişme kulüplerin kapatılması olayı değildir. Yükselme Ligi'ne getirilecek kriterlerle buradaki kulüplerin 28 kulüp içinde yer alma yarışına girmesi, havuzdan pay almak için mücadele etmesine teşvik edici bir düzenlemedir. Futbolun yaygınlaşmasıyla kaliteyi vitrinde yakalama arasındaki çizgiyi ayırt etmemiz, futbolu gençlere sevdirerek küçük yerleşim birimlerine yayarken, bu kulüpleri de koruyarak altyapıları da özendirme yoluna girmeliyiz.

Statülerle takım sayılarını düzenleme yanında radikal adımların ikinci ayağı olan gündemin ilk sırasındaki Transfer Talimatı için 2005 yılı Kasım ayında Futbol Federasyonu öncülüğünde kurulan komite özverili bir çalışma sonucu talimatı şekillendirdi. Transfer Talimatı'nın temel amacı, ne profesyonel, ne amatör, adının konamayacağı mevcut kayıt dışı sistemde, alaturka yürüyen futbolcu-kulüp ilişkisini resmiyete dönerek zaptı rap altına alma girişimidir.

Lapta'da iki günlük kamp ile başlayan çalışmalar geçtiğimiz ay yapılan ve kulüplerin istekleri doğrultusundaki değişikliklerle son şeklini alan talimatın 1 Temmuz 2007'de yürürlüğe gireceği geçtiğimiz yıldan duyurulmuştu. Bir yıl ertelenen uygulama tarihi, günler yaklaştıkça benim için sürpriz olmayan karşı çıkışlarla gündeme geldi. Önce kulüplerden yazılı görüş istendi, tüm toplantılarda Birinci, İkinci ve Üçüncü Lig temsilcileri ile Kulüpler Birliği başkanının bulunmasına rağmen, rüzgarın esişine göre yan çizmeler ve olayın ruhunu ikinci plana itmeye başvuruldu. Havuzun doldurulması ve dağılım önemlidir. Bu konuda devletin geçmişte sezon içinde verdiklerini bu yıl havuza akıtması konusunda çalışmalar son aşamaya geldi.

Havuz doluyor

Başbakanlık Müsteşarı Öntaç Düzgün ile Futbol Federasyonu yetkililerinin bir dizi görüşmeler sonrası havuza 2,5 milyon YTL'lik meblağın konması, liglere ve alınan puanlara göre dağıtımı için yapılacak protokolün bir hafta içinde açıklanması bekleniyor. Yapılacak çalışmalarla federasyonun getireceği sponsorlarla havuzu büyütme konusunda belirli planlar ve görüşmeler devam ediyor.

Transfer Talimatı ile futbolcularla sezon başı yapılacak sözleşmede ödeme planları olacaktır. Sezon başı verilen sözü tutma konusunda bir akit yapılacaktır. Bugün sözlü olarak veya kulüp kasasında bulunan sözleşme resmiyet kazanırken, olay disipline edilecektir. Geçtiğimiz sezon bin YTL aylık alan futbolcu, bu talimatla 2 bin YTL almayacaktır. Kulüp ile futbolcu arasındaki ilişkinin kayıt altına alınması ve verilen sözlerin belirli sürelerde tutulması, herkesin ayağını yorganına göre uzatması, çıtayı gereksiz yere yükseltmeme gerçeğini getirecektir. Kulüplerden gelen istekler doğrultusunda Birinci Lig'den sonra İkinci Lig kulüplerindeki futbolculara da sözleşme getirilmiş, sözleşmesi bitecek 25 yaşından büyük futbolcuların kulüplerine aralıksız 5 yıl hizmetleri varsa yetiştirme bedeli ödenmesine karar verilmiştir. Kulüplerin de futbolcuların da yükümlülükleri belirlenecek, sistem birkaç yıl içinde yerine oturacaktır.

Bu bütçeleri 500 binli, hatta 800 bin YTL'li sınırlara kim yükseltti? Kısa vadeli başarılar uğruna mevcut sistemi kim ortaya çıkardı? Yıllık tribün hasılat geliri 10-15 bin YTL'lerde olan kulüp yöneticilerinin büyük çoğunluğunun konuştukları ile yaptıkları çelişkilerle doludur.

Bu ülkenin siyasi durumu gereği sıkıntılar var. Sponsorluk olayı yasanın ve şirketlerin bakış açısı gereği de yaygınlaşmamış. Para akışının kaynakları belli. Spor Bakanlığı buharlaştıktan sonra boşluk yaşanıyor. Tek kurtuluşu havuzda görmek de doğru değil. Ekonomik değerlerini yaratabilenler, sabit gelir elde edebilecek, kurumsallaşmayı sağlayanlar ayakta kalabilecek. Ayakta kalırken de devlet yasal olarak, federasyon da talimatlarla radikal adımlar atmak zorunda.

Federasyon yetkililerinin kararlı olması, birbirine bağlı yürüyen Transfer Talimatı, statüler ve havuzun yürürlüğe girmesi için taviz vermemesi gerekir. Devlet yetkilileri de havuza akıtacakları paranın gerekçelerini ve hedeflerini açıklamalı. Yasal zemin oluşturularak temel sağlam atılmalıdır. Havuza katkının radikal değişikliklerle anlam kazanacağı, bu yüzden Transfer Talimatı ile lig statülerinin düzenlenmesinin, bu üç ayağın birlikte yürütüleceğinin olmazsa olmaz algılanıp kulüplere sunulması gerekir. Yani bazı kesimlerin "bu sistem çöktü ama transfer ve statülerdeki bu talimatlar uygulanmamalı" tutucu görüşü karşısında geri adım atılmamalı, popülist davranılmamalıdır.

Bu adım atıldıktan sonra da antrenman sahalarının iyileştirilmesi, futbolcuların çalışmalara katılmalarını, haftalık antrenman sayısını çoğaltabilecek ortamları hazırlama safhasına girilmeli. Önce kulüp yapıları, buna paralel teknik anlamda saha içi organizasyonları bütünü tamamlayabilir.

Disiplin altına, denetim altına girmekten kaçmanın bir yolu bu yeniliklere karşı çıkmaktır. Statülerin değişmesi konusunda sezon öncesi olay gündemdeyken "olağanüstü genel kurulu toplar, yetkinizi alırız" tehdidi savuranlar şimdi de 25 imzayla Transfer Talimatı için olağanüstü genel kurul çağrılmasını istiyor. Üye sayısının yarıdan bir fazlasının yani 22 üyenin hayır demesi durumunda Transfer Talimatı yürürlüğe giremeyecek. Hem statüler, hem Transfer Talimatı sürdürülebilir bir yapı için hayata geçmesi gereken önemli değişikliklerdir.

Federasyon kritik bir virajdadır. Bu gerçekleri, olumlu-olumsuz yönleri, geçmişle geleceğin muhasebesini kulüplere etkili bir yöntemle anlatmak durumundadır. Bilgilendirme ve iletişimde sağlıklı bir yapı kurulamadı. Kulüpler Birliği aracılık yapmak isterken niyetleri talimatı önlemek olanlar öne çıktı. Hiçbir uygulama kulüplere rağmen, onların zararına olacak şekilde yapılmak istenmez. Olaya daha geniş bir bakış açısı ile bakmalı, kısa vadede, kişisel çıkarların ön planda olmadığı bir hareket olarak algılamalıyız, hastaya ilaç tedavisi değil, cerrahi müdahale gerekir.

Olaya tek pencereden bakarak, bu yükün altına giremeyiz söylemi kısır döngüye devam etmektir. Bu da ağlama duvarı olmaya ve modern dilenciliğe devamla eşanlamlıdır.