Garutsacı Yanni kafamda döndü durdu günlerce

nereden geldi aklıma bilmem...

Garutsacı Yanni kara saçlı

kara gözlü kısa boylu

tıknaz

ayağı topal...

Ayluka mahallesindeki çocukluğumu anımsadım birden

ve Garutsacı Yanni'yi...

tertemiz bir evi vardı

tertemiz bir ahırı yanında

ahırda atlar;

iki güzel bakımlı at

bakımlı, temiz...

evde;

bir cira Katina

Garutsacı Yanni'nin karısı,

iki kız çocuğu Nitsa - Marulla

Yanni'nin kızları...

sağ köşede Ayluka kilisesi

solda Yenicami...

bir taraftan çan sesleri gelir sabah - akşam,

minarede beş vakit ezan okunur...

Pehlivan Ahmet dayının evi az ileride

geniş avlulu

epey kalabalık

kızlar, oğlanlar...

bahçesinde tazılar koşar durur

yoldan geçenlere havlamaz

insancıl...

biraz ötede ince uzun bir kadın oturur

başında ağarık çarşafı

koskoca bir kapıdan bir görünür, bir kaybolur.

sokak çeşmesinden su taşır lengerle ara sıra

kimi kimsesi yok, yalnız...

komşu çocuklar girer-çıkar toprak yollu eve

ona yoldaş.

horozlar öter avlusunda, sabah namazına kalkar...

karşı komşu Ali dayı

karısı Ayşaba öleli yalnız yaşar.

oğlu Osman her akşamüstü gelir bisikletle

elinde yoltası, yemek getirir

peşkire sarılı bir urup ekmek...

bazan karşıdan

yoğurtçu Şahuri'den üç kuruşluk yoğurt alır babasına

bulgur pilavıyla yesin diye

eli bastonlu ihtiyar mutlu

hayırlı oğlunu kapıya kadar uğurlar

selâm yollar geline, angonileri Aliye, Ayşe'ye

bu hep böyle gider.

gelini gelir ara sıra,

evini temizler,

çamaşır yıkar...

Osman İngiliz evlerinde el ayak işi yapar boğaz tokluğuna

paskalyada üç beş kuruş geçer eline,

çocuklara sırt baş alır

karısına entari - fanila

mutlu olurlar...

Osman ustasının eskileriyle geçinir

o bir şey istemez sırtına

ustasının ayak numarası da 43

potinleri hiç eskimez Osman'ın.

Osman mutlu,

Osman onurlu

çocuklarının boğazından haram geçirmez...

Garutsacı Yanni Ayluka'nın garutsacısı

namuslu

tok

o da bir aile babası,

yetişkin iki kız ne istemez?

Katina işini bitirir bitirmez, oturur tezgahın başına

çarşaflık kumaş dokur

kızlara cehiz.

onlarda bir de drahoma var

gençler rahat yaşasın diye...

Garutsacı Yanni mahallenin kadınlarını loğusa hamamlarına taşır durur.

kuru baklalar haşlanır sirkeli,

asma yaprağıyla dolmalar sarılır bol naneli, bir gün önceden...

mücendre pilav pişer sabah sabah bakır tencerelerde,

soğan kokusu sarar mahalleyi zeytin yağında kızarırken.

belli ki o gün konu komşu hamama gidecek...

zaten Garutsacı Yanni'nin garutsası köşeden görünür

pırıl pırıl beyaz humayın pedelerin ucunda el işi tenteler

Katina'nın el emeği.

kadınların çoğu kara çarşaflı,

ellerinde bohçalar

çocuklar cıvıl cıvıl, mutlu...

bütün gün Büyük Hamam'a,

ya da Tanti'nin Hamamı'na bir gider, bir gelir...

akşam üstü güneş batıp

erkekler gelmeden eve,

kadınlar hamamdan döner.

çocukların yüzlerinde bir ışık

sanki her biri bir ay parçası.

kokuları misk gibi

anneleri kil dökmüş başlarına

son başta, yıkanırken

saçları yumuşacık...

herkes güzel bir gün sonrası ferahlı...

bir yaz sabahı acı bir çığlıkla uyandı mahalleli.

bu Katina'nın sesi...

Garutsacı Yanni'yi atları ezmiş

nasıl oldu, bilinmez

Yanni ahırda sepet gibi kalakalmış

cansız...

cesedi yerde, bir avuç.

sanki hiç yaşamamış...

en güzel elbiselerini giydirdiler

ceviz sandukaya koydular.

üstünü bir kara bez ve çiçeklerle örttüler O'nu

bütün mahalleli gitti-geldi Garutsacı Yanni'nin evine

herkes ağladı ona

iyi insandı, gavurdu ama,

yoktu kimseye zararı...

Katina sandıktan matem elbisesini çıkardı, giydi

bir daha hiç çıkarmadı sırtından...

sonra ne oldu Katina, Marulla, Nitsa?

nereye gittiler, hiç hatırlamam...

arasıra eskilerden söz açıldığında

Garutsacı Yanni mutlaka anılır

kara saçlı, kara gözlü, kısa boylu, tıknaz, ayağı topal

ve en önemlisi insan...

bir zamanlar

ingiliz sömürge idaresinde

bir ingiliz valiyle yönetilen Kıbrıs adasının

Lefkoşa şehrinin

Ayluka mahallesi vardı,

bir de Yenicami...

ve o mahallede yaşayan Yanni'ler, Usta Bavli'ler, bakkal Andrikko'lar,

Katina'lar, Ali dayılar, Osmanlar, Pehlivanlar, Yoğurtçu Şahuriler

ve daha niceleri,

bilmem şimdi nerdeler?

ve ben Fesli, Sandıkçı Mehmet dayı ile,

yorgancı Gülbahar efendinin o zamanki en küçük kız torunları

bunları yaşayalı yarım asır doldu...

o günleri hiç unutmadım...

şimdi bazı akşamüstleri

Garutsacı Yanni'nin at koşturduğu o sokaklarda

arabamla dolaşırken,

yarı acı, yarı mutlu ve buruk bir haz duyarım

gözlerim dolar,

ağlamaklı olurum...

************************

Kaçıp kaçıp buralardan

Sana gelmek isterim

Sığınmak sessizliğine...

Yüreğimin dipsiz kuyularından

Sevdalar taşımak isterim

Bitmez heveslerle yüreğine...

S.S.

*********************

Bir nefes KKTC.

Gazi Mağusa Bölgesi

Gazi Mağusa kentinin eski Mısır krallarından ll.nci Ptolemy Philadelphus (MÖ 285247) tarafından, kıyıdaki lagünün çevresinde kurulduğu sanılmaktadır. Kral buraya karısının adı olan Arsinoe adını veriri. Daha sonra 648 yılında Arap ve korsan yağmalarından kaçan Salamisliler buraya yerleşir ve kentin adını, yağmacılar tarafından bulunmaması umuduyla, "kumlara gizli" anlamına gelen Ammakhostos olarak değiştirirler.

Kent asıl gelişmesini 1191 yılında Haçlıların eline geçtikten sonra gösterir. Gazimağusa, bu tarihten itibaren Kudüs'e giden hacıların mola yeri haline gelir. Papalığın "dinsizlerle" alışverişi yasaklamasının ardından Kıbrıs limanları Suriye limanlarının yerini alır ve pek çok Avrupa ülkesi ekonomik çıkarlarını korumak adına Gazimağusa'ya ticaret kolonileri kurar. Bu çıkar kavgası Cenevizlilerin zaferi ile sonuçlanır. Ancak bu sırada çıkan savaşlar Gazimağusa'yı harap hale getirmiş ve nüfusun büyük bölümünün kenti terk etmesine yol açmıştır. Sonrasında Venedikliler'in ve ardından Osmanlılar'ın eline geçen kent, bugün bu uygarlıkların hepsinden izler barındırmaktadır.

Ziyaret edilebilecek tarihi yerler ve müzeler:

1.Kara Kapısı (Akkule-Ravelin)

2.Akkule Mescidi

3.Sinan Paşa Cammi (St.Peter ve St.Paul Kilisesi)

4.Yirmisekiz Çelebi Türbesi

5.Yeniçeri Efendisi Mehmet Efendinin Mezarı

6.Venedik Sarayı (Plazzo Del Proveditore)

7.Namık Kemal Zindanı

8.Cafer Paşa Camii

9.Lala Mustafa Paşa Camii (St. Nikolas Katedrali)

10.Mustafa Zühtü Efendi Türbesi

11.Şam Müftüsü Mehmt Ömer Efendi Türbesi

12.Nosturi Kilisesi (Aya Georghios Xorinos Rum Ortodox Kilisesi)

13.Ermeni Kilisesi

14.Tophane (Matinengo Tabyası)

15.Othello Kalesi

16.Deniz Kapısı

17.Canbulat Türbe ve Müzesi

18.Türk Şehitler Anıtı

19.Kara Kapısı Karşısındaki Türk Mezarlığı

20.Kutup Osman Türbe ve Tekkesi

21.Çankaya Şehitliği

22.Pertev Paşa'nın Mezarı

23.St.Nikolas Kilisesi

24.Ayia Zoni Kilisesi

25.Greklerin St.George Kilisesi

26.Mustafa Paşa Camii

27-28.Yıkık Kiliseler

29.St.Fransis Kilisesi

30.İkiz Kiliseler (Templers ve Hospitaller Kilisesi)

31-32.İtalyan Sönesans Stilindeki ev ve Biddulph Kapısı)

33.Latinlerin St.George Kilisesi

34.St Anna Kilisesi

35.Tabakhane Mescidi

36.Karmelite Kilisesi

37.Cafer Paşa Hamamı

38.Kertikli Hamam

39.Kızıl Hamam

40.Mağusa Medrese Binası

41.Mağusa Limanı

42.Maraş Ayios Yuannis Kilisesi İkon Müzesi

43.Kıbrıstaki ilk tren lokomotifi

44.Mağusa Hayvanat Bahçesi

45.Viktoria Havuzu ve Fıskiyesi

46.Su Deposu

47.Salamis Harabeleri

48.Salamis Nekropolü (Mezarlığı)

49.St.Barnabas İkon ve Arkeoloji Müzesi

50.Engomi Harabeleri

51.Panayia Theodokou Kilisesi (Yeni İskele İkon Müzesi)

52.ayios Yakovos Kilisesi (Aziz James Kilisesi)

53.Kantara Kalesi

54.Sazlıköy (Livadya)Banaya Kyra Kilisesi

55.Sazlıköy (Livadya) Camii

56.Panayia (Banaya) Kanakaria Kilisesi

57.Ay Trias Bazilikası

58.Dipkarpaz (Rizokarpazo)

59.Antik Karpasia Kenti ve Ayios Philon Kilisesi

60.aphendrika (Urania) Kenti

61.Apostolos Andreas Manastırı

62.Kastros Neolitik Yerleşim Yeri