|
Yetişkin dünyasının çok önemli bir gerçeğidir benlik saygısı. Dünyada tek başına duruşumuzu, yaşamla olan ince ayarımızı belirler. Bizimle ilgili ve bize ait bir duruştur. Anne, baba, öğretmen, arkadaş, ilk sevgili ve kendimizi ayrı bir birey olarak hissetmemizi sağlayan her şey benlik saygımızın başlangıçtaki oluşumunu etkiler.
Benlik saygısının oluşumu çok erken yaşlarda başlar ve ergenlik döneminde hız kazanır. Dünya yüzündeki var oluşumuz ve kendimizi algılayış biçimimizle ilgili olduğundan; yaşadığımız müddetçe "birey" olmanın gerektirdiği düşünme, duyumsama ve eylemde bulunma ayrıcalıklarımıza yön verir.
Benlik saygısı yüksek insanlar, toplumsal bilinci gelişmiş bireylerdir. Kendinden hoşnut olan ve toplumuna katkı koymak için çaba gösteren kişilerdir. Kendilerine yönelik hoşnutluğu ile toplumuna bağlılığı paralel gider. Kendilerini sevdiği ölçüde, çevresine ve dünyaya kucak açmayı bilir.
Benlik saygısının gelişimi, toplumsal etkileşimle mümkün olur. Bireyin doğduğu andan itibaren "ötekilerle" olan sosyal ve duygusal alışverişi bunu oluşturur. Bu alış verişin amacı bireyin kendine özgü duyuş, düşünüş ve davranış biçimi ile evrende yerini almasıdır. Bu yer alış aynı zamanda toplumla ve tüm dünyayla doğal bir uyum ve bütünleşmeyi de içerir. Bundan dolayı gelişmiş benlik saygısına sahip bireyler; gelişmiş toplumsal yeterlikle de yakından ilgilidir.
Benlik saygısının gelişimi erken yaşlarda başlar. Çocuğun dünyasında öncelikle önem taşıyan anne ve baba ile diğer aile çevresi, arkadaşlar ve öğretmenler benlik saygısının gelişimine ilk harcı koyarlar. Sağlam ve kabul gören toplumsal değerleri kaynak olarak kullanan, öncelikle aile ve eğitim kurumlarıdır. Aile ve eğitim kurumu; çocukta kontrol mekanizmasını, kendini ifade edebilme yeteneğini, bağımsız birey olma becerisini, kendine ve toplumuna güvenme inancını geliştirme gücünü ellerinde tutan en önemli iki toplumsal kurumdur.
Evde ve okuldaki otorite tarafından sevildiğini, değer gördüğünü ve onaylandığını hisseden çocuk ve genç; güven, gurur ve mutluluk duyumsar. Çocuk ve gençlerin kendilerini yetersiz, değersiz ve güvensiz hissetmelerine, utanç duymalarına yol açacak davranışlardan kaçınmak gerekmektedir. Onları aşağılamak, duygusal yosunluklarla terbiye etmeye çalışmak, örseleyici saldırılar yapmak benlik saygısının gelişimini engelleyen yanlışlıklardır. Benlik saygısı gelişmeyen bireyler kendilerinin ve başkalarının yaşamlarına değer vermezler ve değerlere aldırmazlar. Toplumun dışına çok çabuk kayarlar ve bunun intikamını yok ederek, zulüm yaparak almaya çalışırlar.
Çocuğun ve gencin kabul edildiğini ama sadece kendisi olduğu için kabul edildiğini ve sevildiğini bilmeye ihtiyacı vardır. Benlik saygısının gelişimini başlatacak ilk adım budur.
|