Bu ve bunun gibi durumlarda medyanın insanlar üzerindeki etkisinin ne denli büyük olduğunu daha iyi anlıyorum...

Söz konusu olay okuduğunuz gazetede önceki hafta çıkan bir yazı ile ilgili...

Bu yazıda anne sütünün belli bir dönemden sonra besleyici değerini yitirdiği ve 6 ay boyunca sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde bu dönemlerden sonra demir eksikliği görülebileceği belirtiliyordu.

Yazıda ayrıca demir eksikliğinin çocuk gelişimi üzerinde olumsuz etkiler yarattığı ve bu durumun çocukların zeka gelişimini etkileyebileceği ifade ediliyordu.

Medyanın yadsınmaz gücünün etkisiyle yazıyı okuyan pek çok anne-baba kliniklerimize başvurdu, telefon veya e-postalar yoluyla bizlere benzer soruları sordu...

Anne sütü alan bebeğimde demir eksikliği olur mu? Bebeğimin zekası geri kalır mı?....

Anne sütü ne zaman kesilmeli?

Medyada çıkan veya halk arasında konuşulan 'şehir efsanelerinin' tersine anne sütünü kesmek için belirli bir yaş sınırı kesinlikle yoktur!

Dünyanın pek çok bölgesinde çocuklara 3 yaşından sonra da ( 7 yaşa kadar bile) anne sütü verilmeye devam ediliyor. Texas üniversitesi öğretim görevlisi Dr Katherine A. Dettwyler'ın yaptığı çalışmaya göre ise ve bu çocuklar gerek psikolojik gerekse fiziksel olarak tamamen sağlıklı bireyler olarak yetişiyor!

Dünyanın en saygın çocuk sağlığı kuruluşlarından Amerikan Pediatri Akademisi ve Dünya Sağlık Örgütü de anne sütünün (eğer geliyorsa) bir yaşından sonra da verilmeye devam edilmesini öneriyor! (ilgilenenler için kaynak verebilirim). Buna göre "bir yaşından sonra verilen anne sütü hem çocuğa hem de anneye fiziksel ve psikolojik katkıda bulunuyor".

Bilinen en değerli besin maddesi anne sütü!

Yapılan çalışmalarda anne sütünün bebekleri ilerleyen yaşlarda diabet (şeker), obezite, lenfoma, lösemi, astım, ishal, kolesterol yüksekliği ve kalp hastalıkları gibi rahatsızlıklardan koruduğu gösterilmiştir. Anne sütü aynı zamanda 'doğal aşı' özelliği nedeniyle bebeklerin bağışıklık sistemlerini güçlendirip, solunum yolu enfeksiyonlarına karşı dirençlerini artırıyor!

Anne sütünün içeriği bebeğin ihtiyacına göre değişir. Vitaminler (D vitamini hariç), karbonhidrat, yağ ve protein içeriği bebeğin tüm ihtiyaçlarını karşılar. İlk altı ay tek başına anne sütü ile beslenen bebekler su dahil herhangi başka besin maddesine ihtiyaç duymazlar.

Emziren anneler de bu ritüelden en az bebekler kadar fayda görürler. Emziren anneler doğum sonrası yaşanan psikolojik ve fizyolojik değişimleri (loğusa dönemi) daha rahat atlatırlar. Annenin bebeğiyle daha güçlü bir bağ kurması kolaylaşır.

Anne sütü değil inek sütü demir eksikliği yapar!

Anne sütü sanılanın aksine demir içeriği bakımından da çok zengin bir besin maddesidir. İnek sütüne kıyasla içerdiği demir miktarı daha az olmasına rağmen anne sütündeki demirin bebeğin sindirim sisteminden emilimi yaklaşık on kat daha fazladır.

Demir eksikliğinin bilinen en önemli nedeni yanlış ve düzensiz beslenme alışkanlıklarıdır ! Eğer bir bebeğe 1 yaşından önce inek sütü başlanmışsa veya 1 yaşındaki bir bebek günde 500-720 ml arası inek sütü tüketiyorsa bu bebekte demir eksikliği olma riski kat be kat artıyor! Bir yaşından sonra da et ve yeşil sebze tüketimi düzensiz olan çocuklarda sıklıkla demir eksikliği görülüyor.

İlk altı ay sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde demir takviyesine ihtiyaç duyulmazken, bu aylardan sonra (bebeğin beslenme durumuna göre bazen daha geç dönemlerde) bebeklere çoğu zaman demir takviyesi yapmak gerekiyor. Demir eksikliği sıklıkla 9-24.aylar arasında ortaya çıkıyor.

Demir eksikliğinin belirtileri değişken.

Demir eksikliğinin hastalık belirtileri genellikle kan yapımının azalmasına bağlı gelişen anemi (kansızlık) nedeniyledir. Eritrositler (kırmızı kan hücreleri) 120 günde bir parçalanıp kemik iliği tarafından yeniden üretilmektedir. Bu hücrelerin üretilmeleri ve sağlıklı yapılarını korumaları için demire ihtiyaçları vardır. Demir eksikliğinin çocuklardaki bazı belirti ve bulguları ise:

- Solukluk (elde, avuçta, parmaklarda)

- Göz altında solukluk , morarma

- Halsizlik

- İştahsızlık

- Toprak, duvar, boya veya buz yalama

- Kas krampları

- Büyüme geriliği

- Dalak büyümesi

- Yutma güçlüğü

- Baş ağrısı

- Dilde lekelenme

Tüm bunların haricinde uzun süre (yıllarca) demir eksikliği nedeniyle kansızlık çeken çocuklarda ilerleyen yaşlarda bilişsel (zeka) ve fonksiyonel (fiziksel) olarak yaşıtlarına göre gelişme geriliği gelişebileceği bildirilmektedir. Bebeklerde görülen kısa süreli ve hafif dereceli geçici demir eksikliklerinin ise çocuklarda zeka düzeyini azaltacak derecede etkileri yoktur!

Demir sadece ıspanakta değil!

Belki de Temel Reis çizgi filminin etkisiyle olsa gerek, demir eksikliği olan veya demir takviyesi yapılmak istenen her çocuk veya erişkine önce ıspanaktan zengin bir diyet hazırlanıyor. Oysa ki ıspanak haricinde pek çok meyve, sebze ve et ürününden demir ihtiyacımızı karşılamamız mümkün. Pek çok seçenekten bazıları ise:

- Anne sütü (bebekleri için en verimli demir kaynağı!)

- Kırmızı et, hindi eti, tavuk, yumurta

- Baklagiller (kuru fasulye, nohut vb.)

- Tam tahıllı ekmek

- Yulaflı ve tahıllı gevrek ve mamalar

- Lifli yeşil sebzeler ( brokoli, kıvırcık lahana vb)

- Armut suyu, kuru üzüm, kuru kayısı, incir

- Ceviz, fındık

- Domates

- Ton balığı, hamsi, midye

Belirtildiği gibi anne sütü demir eksikliği nedeni değil aksine en zengin demir kaynaklarından birisidir. Anne sütü içen bebeklerde ilk altı ay demir eksikliği anemisi gelişmesi beklenmez.

Her zaman söylediğimiz gibi: anne sütünü çocuklarınızdan esirgemeyin!

Mutlu ve sağlıklı günler!