Kosova'nın bağımsızlığını ilan etmesi ve Batılı büyük güçler tarafından tanınmasına Rusya'nın Kafkaslar'da cevap vermesi beklenen bir şeydi. Gürcistan'ın NATO üyesi olma çabaları, Kosova'nın bağımsızlığı ile birlikte Rusya'nın yarasına tuz basıyor. Son NATO zirvesinde Gürcistan'a üyelik vaadinde bulunuldu. Bu çerçevede Rusya, Gürcistan'a yönelik baskıları artırıyor. Rusya-Gürcistan ilişkilerinde gerginlik yaşanıyor.

Rusya'nın bir kaç gün önce Gürcistan'a ait insansız bir hava aracını vurması, gerginliği ön plana çıkardı. BM Güvenlik Konseyi, bu hafta içinde özel bir toplantıda Rusya ile Gürcistan arasındaki gerginliği ele alacak.

Rusya'nın Gürcistan'a karşı kullandığı kart Abhazya ve Güney Osetya konuları. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 16 Nisan'da, Rusya hükümet organları ile Abhazya ve Güney Osetya arasında resmi ilişkilere izin veren bir kararname imzaladı. Kararnamede Abhazya ve Güney Osetya de facto devletlerinin yasama çalışmalarının geçerli olduğu da belirtiliyor. Kararname, Rusya bakanlıkları ve diğer devlet organlarına, Abhazya ve Güney Osetya ile işbirliği yapma direktifi veriyor. Böylece Rusya'nın zaten pratikte uygulamakta olduğu politika açıkça kabul edilmiş oluyor. Kosova'nın bağımsızlığının Abhazların bağımsızlık umudunu güçlendirdiğini de unutmamak gerek.

Putin'in kararnamesi Abhazya ve Güney Osetya'yı tanıma ve diplomatik ilişki kurma noktasına varmıyor ama bu yönde atılmış önemli bir adım. Kosova'nın bağımsızlığına Rusya'nın ilk ciddi yanıtı bu. Putin, 3 Nisan'da Abhazya ve Güney Osetya liderlerine yazdığı mektupta "Cumhurbaşkanı" sözcüğünü kullandı. Rusya'nın Gürcistan'a mesajı çok açık: "NATO üyesi olursan, Abhazya ve Güney Osetya'yı unut!" Rusya'nın Abhazya ve Güney Osetya konusundaki esas politikası bu bölgelerin bağımsızlığından çok onları kendi topraklarına katmaktır.

Bu gelişmeler karşısında Batı'nın tavrı ne? NATO, Putin'in kararnamesine sert tepki gösterdi. NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer, Rusya'yı Gürcistan'ın egemenliğini ihlal etmekle suçladı. AB, Rusya'nın kararından duyduğu kaygıyı dile getirdi. AB Slovenya Dönem Başkanlığı, Gürcistan'ın toprak bütünlüğü ve egemenliğini desteklediğini açıkladı ve Rusya'nın kararının bu ilkeleri tehlikeye soktuğunu vurguladı.

AB'nin tepkisinin çok sert olduğu söylenemez. ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov'u arayarak Rusya'nın kararı ile ilgili kaygılarını dile getirdi. Bayan Rice, Gürcistan'ın toprak bütünlüğüne tam destek verdiklerini söyledi. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sean McCormack da Rusya'yı bu konuda uyaran bir açıklama yaptı.

Kafkaslar Türkiye için son derece önemli bir bölge. Rusya ile Gürcistan arasında yaşanmakta olan gerginlik, Türkiye'nin güvenliğini ve dış politikasını yakından ilgilendiriyor. Gürcistan, enerji ve ulaşım yolları açısından önem taşıyor. Türkiye, Gürcistan'la iyi komşuluk ilişkileri geliştirmek için çaba harcıyor. Bu ülkeye yardımda bulunuyor. Gürcistan'ın karşı karşıya olduğu sorunların ülkenin toprak bütünlüğü çerçevesinde, barışçı yollarla çözümünü destekliyor. Bu çerçevede Rusya'nın son kararnamesinin Ankara'da olumlu karşılandığını sanmıyorum. Aynı zamanda, Türkiye'de hatırı sayılır bir Kafkas diasporası var. 1864'te biten Kafkas-Rus savaşı ve 1877-76 Osmanlı-Rus savaşı sonrasında Kafkaslar'dan çok sayıda insan Anadolu'ya göç etti. Bu çerçevede Türkiye'de yaşayan Abhazlar var. Türkiye, bu faktörü de göz önünde bulundurarak hassas dengelere dikkat etme durumunda.

Kafkaslar'da yaşanmakta olan gerginlikte Gürcistan'ın toprak bütünlüğünü koruma, Abhazların bağımsız olma, Rusya'nın arka bahçesi olarak gördüğü Kafkaslar'da etkili olma isteğinin yanısıra ABD ile Rusya arasında enerji kaynakları konusunda devam eden mücadelenin de payı vardır. Her aktör, oluşan fırsatlardan, gelişmelerden kendi çıkarları doğrultusuda yararlanmaya çalışıyor. Önemli olan bölgede kan akmaması ve sorunların barışçı yollardan çözümü.

* * * *

21 Mart mutabakatı çerçevesinde çalışma grupları ve teknik komiteler oluştu ve çalışmalarına başladı. Bu konuda ilk göze çarpan Rum tarafının komite ve grupları ağır toplarla donatmış olması. Eski cumhurbaşkanı, eski bakanlar, eski müsteşarlar, uzmanlar. Çok güçlü bir takımla sahaya çıktılar. Aynı şeyi Kıbrıs Türk tarafı için söylemek mümkün değil. Genelleme yapmak istemiyorum ama çok daha güçlü bir takım oluşturulabilirdi. Galiba dar yaklaşımları aşmak kolay olmuyor. Halbuki şimdi dar yaklaşımları aşma zamanı.