Basın İş Yasası'nda neler var?... Basın İş Yasası'nda neler var?... Basın İş Yasası'nda neler var?...

- HİZMET AKDİ ZORUNLULUĞU... Yasa gereği, işveren, çalışanlarla hizmet akdi yapmak zorunda. Süresi üç aydan uzun olan hizmet akitlerinin yazılı yapılması zorunluluğu var. Hizmet akitlerinde deneme süresi en çok üç ay olacak

- HİZMET AKDİNİN FESHİNDE BİLDİRİM... Hem çalışan, hem de işveren için geçerli olmak kaydıyla hizmet akdi şu hallerde feshedilebilecek: En çok 6 aylık çalışmışlıkta bildirimin yapılmasından başlayarak 1 hafta sonra; 6 ay-1 yıl çalışmışlıkta 3 hafta sonra; 1-2 yıl çalışmışlıkta 4 hafta sonra; 2-5 yıl çalışmışlıkta 5 hafta sonra ve hizmet süresi 5 yıldan fazla ise 6 hafta sonra. Bildirim zorunluluğuna uymayan taraf tazminat ödemek zorunda kalacak

- HİZMET AKDİ NE ZAMAN UZATILMIŞ SAYILIR... Süresinin bitiminden itibaren 1 ay içerisinde taraflarca yenilenmediği halde hizmet ilişkisinin devam etmesi durumunda, süresi dolan hizmet akdi, aynı koşullarla süresi kadar uzatılmış sayılacak. Her ne şekilde olursa olsun en az 3 yıl devam eden bir hizmet akdi, süresi belirsiz bir hizmet akdi olarak işlem görecek

- TAZMİNAT HAKKI... Hizmet akdinin işveren tarafından haksız nedenle ve yasa kurallarına aykırı olarak feshedilmesi halinde, yasada öngörülen ihbar sürelerine ait ücretlerin 5 katı tutarı, basın çalışanına tazminat olarak ödenecek. Ancak süresi belirli olan hizmet akdine bağlı bir basın çalışanı da akit süresinin bitmesinden önce veya bildirim süresine uymaksızın işini bırakıp diğer bir işverenin işine girerse, bu kez işverenin zararından sorumlu olacak

- İZİNSİZ 3 GÜN İŞE GELİNMEZSE... Basın çalışanı, işverenden izin almaksızın veya haklı bir nedene dayanmaksızın ardı ardına 3 iş günü veya 1 yıl içinde 5 iş günü veya 1 yıl içinde 3 defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü işine gelmezse, işverenin hizmet akdini bildirimsiz fesih hakkı olacak

- VERİLEN GÖREVLERİ YAPMAKTAN KAÇINILMASI HALİNDE... Basın çalışanının gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözlerle işvereni yanıltması halinde; hırsızlık yapması ve/veya yüz kızartıcı bir suçtan mahkum olması, işverenin meslek sırlarını açıklaması durumunda; hizmet akdinde belirtilen görevleri yapmaktan kaçınması ve kendisine en az 2 kez yazılı uyarı yapılmasına rağmen bu tutumunda ısrar etmesi halinde de işverenin hizmet akdini bildirimsiz fesih hakkı bulunuyor

- ALKOL YASAK... İşverenin hizmet akdini bildirimsiz fesih haklarından diğerleri de şöyle: İşverenin uyarılarına karşın çalışanın işyerine, işini yapamayacak derecede alkollü gelmesi veya işyerinde alkollü içki içmesi

- SENDİKALAŞMAK HİZMET AKDİNİN FESİH NEDENİ DEĞİL... Basın çalışanlarının sendikaya üye olması, çalıştığı işyerinde yasal bir eyleme katılması, işçi temsilcisi olması, işçi temsilcisi olarak hareket etmesi, bir işveren hakkında yasa ve mevzuatı ihlali nedeniyle dava dilekçesi dosyalaması, belgelenmesi koşuluyla analık, hastalık veya yaralanma nedeniyle geçici olarak işe gelememesi, hizmet akdinin fesih nedeni sayılamayacak

- TOPLU İŞTEN ÇIKARMADA TAZMİNAT... İşveren ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri nedenlerle işyerinde kısa aralıklarla veya aynı anda beşten az olmamak üzere işyerinde çalışanların en az yüzde 20'sini belli bir süre için veya sürekli olarak işten çıkarmak isterse, kimlik bilgileri ile işten çıkarma nedenlerini en az 1 ay önce Çalışma Dairesi'ne bildirmek zorunda olacak; ayrıca aynı sürede işten çıkarılacak kişilere ve varsa sendikalarına da bildirmekle mükellef olacak.

- ÇALIŞANA TAZMİNAT... İşveren yukarıdaki nedenlerle işten çıkaracağı çalışanlarına "işten çıkarma tazminatı" da verecek. 3-6 aylık çalışana bir haftalık, 6 ay-1 yıllık çalışana 2 haftalık, 1-2 yıllık çalışana üç haftalık, 2-5 yıllık çalışana dört haftalık, 5 yıldan fazla çalışana da beş haftalık ücreti tutarında tazminat ödenecek

- YENİ İSTİHDAMA ENGEL... İşveren, toplu işten çıkarma kapsamında hizmet akdini feshettiği basın çalışanının yerine işten çıkarma tarihinden itibaren 3 ay içinde başka basın çalışanı alamayacak. Bu sürede istihdamın gerekmesi halinde işveren, Çalışma Dairesi aracılığıyla işten çıkardığı basın çalışanlarına duyuruda bulunacak; duyuru tarihinden başlayarak 15 gün içinde daireye başvurmayanların yeniden istihdam hakkı düşmüş olacak

- "İLK GİREN, SON ÇIKAR" KURALI... Yukarıdaki nedenlerle işten durdurmalarda, fiilen yapılan işin özelliği ve hizmet akdinde belirtilen görevin niteliği dikkate alınarak "ilk giren, son çıkar" kuralı uygulanacak. İşyerinin devir suretiyle el değiştirmesi ile intikali veya nakli durumlarında, basın çalışanının özel yasa, hizmet akdi veya toplu iş sözleşmesinde belirtilen istihdam koşulları devam edecek

- YAZI İŞLERİ ÖZERKLİĞİ... Basında istihdam edilecek haber ve yorum birimleri dâhil yazı işleri ailesine katılacaklar, işe başlamadan önce işyerinin genel yayın politikası ve ilkeleri hususlarında bilgilendirilecekler. Bundan işveren sorumlu olacak. Gazetecilerin özgür ve özerk haber ve yorum üretmelerine doğrudan veya dolaylı olarak çalıştığı işyerindeki hiyerarşik yapının her kademesi dâhil, kişi, kurum veya siyasi gruplar tarafından baskı, müdahale, sansür, tehdit ve taciz edilmesi veya haberin çarpıtmaya uğratılması halinde, bu durum, gazetecinin şeref, saygınlık veya manevi çıkarını ihlal edici bir durumdan sayılacak ve gazeteci, ihbar süresini dikkate almaksızın hizmet akdini fesih edebilecek. Gazeteci bu durumda yasada belirtilen kıstaslar çerçevesinde tazminat alma hakkına da sahip olacak

- MESLEKİ RET HAKKI... Gazeteciler, hizmet akdine aykırı olarak, çalıştığı işyerindeki hiyerarşik yapının herhangi bir kademesinden gelecek, evrensel gazetecilik ilkelerine ters, gazetecilik mesleğine gölge düşürebilecek bir iş, haber, program, yorum v.b yapmaya veya inanmadığı bir görüşü savunmaya zorlandığı durumlarda bu talebi kabul etmeyip ret etme hakkı olacak. Mesleki ret hakkını kullanan gazetecinin bu hakkını kullanması nedeniyle hizmet akdi feshedilemeyecek; ayrıca yasada belirtilen bildirim sürelerinin 5 katı tutarında gazeteciye tazminat ödenecek

- DİSİPLİN SUÇUNDA ÜCRET KESİNTİSİ... Basın çalışanlarının ücreti en geç ayda bir ödenecek. Aylık ödemelerde gecikme bir haftayı geçemeyecek. Disiplin suçu işlenmesi halinde basın çalışanının ücretinden kesinti yapılabilecek. Ancak kesintiler toplamı, bir ayda üç gündelikten veya parça başına veya yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde, basın çalışanının 3 günlük kazancından fazla olamayacak

- ÇALIŞANA EK MESAİ HAKKI... Fazla çalışma süresi, normal çalışma günlerinde, günde 4 saati geçemeyecek. Fazla çalışma yapılacak günlerin toplamı, 1 yılda 90 iş gününden fazla olamayacak. Her fazla saat çalışma için, normal saat başı ücretin yarısı, çalışana ek mesai olarak ödenmek zorunda. Ek mesainin, hafta tatili ve resmi tatil günlerinde ise ücretinin bir kat fazlası olarak verilmesi öngörülüyor

- %20 DÜZENSİZ MESAİ ÖDENEĞİ... Yasada belirtilen haklar saklı kalmak koşuluyla düzensiz mesai yapan basın çalışanlarına, bu sürelerle ilgili ücretleri yüzde 20 "düzensiz mesai ödeneği" eklenmek suretiyle verilecek

- MAHKUMİYET HALİNDE ÜCRET... Çalışmakta olduğu işyerindeki bir yayın nedeniyle mahkeme tarafından hürriyetini kısıtlayıcı bir cezaya çarptırılan gazetecinin işyeri ile ilişkisi devam edecek ve bu süre ile ilgili ücretini tam olarak almayı sürdürecek

- GÜNDE 8 SAAT, FAZLADAN DA 4 SAAT... Herhangi bir hafta içinde yemek saatleri hariç olmak üzere günde 8 saatten, haftada 40 saatten fazla bir süreyle çalışma yapılamayacak. Ancak çalışanların oluruyla fazla çalışma yapılması gerektiği durumlarda işveren, çalışanı, yasa maddesinde belirtilen kurallar uyarınca ücretini ödemek koşuluyla, günde en çok 4 saat çalıştırabilir

- CUMARTESİ GÜNÜ ÇALIŞMA... Haftalık çalışma süresi 40 saati aşmamak koşuluyla, cumartesi saat 13.00'e kadar çalışılan süre, fazla mesaiden sayılmayacak

- GECE ÇALIŞMASI VE VARDİYA... Gece, en geç saat 20.00'den başlayıp en erken sabah 06.00'ya kadar geçen ve her halükarda en fazla 11 saatlik dönemi kapsayan süredir. İşin niteliğine ve gereğine göre veya 24 saat çalışılan iş veya işyerlerinde vardiya usulü ile ve gecede 8 saati aşmamak üzere çalışma yapılabilecek. Çalışma süresinin yarısından çoğu gece dönemine rastlayan iş de gece işi sayılacak

- HAFTA SONU TATİLİ... Hizmet akitlerinde veya toplu iş sözleşmelerinde aksi belirtilmedikçe, hafta sonu tatili, cumartesi saat 13.00'ten başlayarak pazar günü sonuna kadar olan süreyi kapsar

- RESMİ TATİL GÜNLERİNDE ÇALIŞMAYA EK MESAİ... Resmi tatil günlerinde çalışan basın mensuplarına ücretleri bir kat fazlasıyla ödenir

- YILLIK İZİNLER... Basın çalışanlarının, deneme süresi dâhil işe giriş tarihinden başlayarak en az 6 ay çalışmış olmak koşuluyla yıllık ücretli izinler şöyle: 6 ay-3 yıllık çalışmışlığa yılda 14 iş günü; 3 -6 yıl 18 iş günü; 6-10 yıl 22 iş günü; hizmet süresi 10 yıl ve daha çok olanlar da yılda 25 iş günü

- 50 İŞ GÜNÜ İZİN BİRİKTİRİLEBİLECEK... İzin sürelerine rastlayan resmi tatil ve hafta sonu tatili günleri izin süresinden sayılmayacak. Basın çalışanları, hak ettiklerinin en az 14 iş gününü o yıl içerisinde kullanmak zorunda. Çalışanın istemesi halinde, artan izinler, bir sonraki yıla aktarılabilir. Bu şekilde aktarıp biriktirilebilecek izin günlerinin toplamı 50 iş gününü geçemeyecek

- YILLIK İZİNDE BAŞKA İŞ YASAK... Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan basın çalışanı, izin süresi içinde, ücret karşılığı herhangi bir işverenin yanında çalışamayacak. Ayrıca hizmet akdinin sona ermesi halinde kazanılan yıllık izinlerin ücreti çalışana ödenir

- EVLENMEDE 3 GÜN İZİN... Basın çalışanının evlenmesi halinde 3 gün, ana veya babasının, eşinin, kardeşlerinin veya çocuklarının ölümünde veya eşinin doğum yapması halinde 2 gün ödenekli mazeret izni verilir. Bu süreler asgari olup hizmet akitleri veya toplu sözleşmelerle artırılabilir

- YILDA 20 GÜN HASTALIK İZNİ... Basın çalışanının hastalanması halinde Sosyal Sigortalar Yasası'ndaki kurallar uygulanır. Çalışanların, her defasında 3 gün ve 1 yılda toplam 20 günü geçmeyen hastalık izinleri süresince sigortalar yasası kapsamında alacakları geçici iş görmezlik ödenekleri işveren tarafından hizmet akdinde belirtilen ücrete tamamlanır

- GAZETECİ "HASTALANDI" DİYE İŞTEN ATILAMAYACAK... İşveren, hastalığı nedeniyle basın çalışanının hizmet akdini fesh edemeyecek. Ancak hastalığın, resmi sağlık kurulu raporu ile 6 aydan uzun süreceğinin belgelenmesi halinde yasada öngörülen tazminatlar ödenmek suretiyle akid fesh edilebilecek. Çalışanın 1 yıl içerisinde iyileşmesi halinde ise işine geri dönme hakkı var

- DOĞUMDA 12 HAFTA İZİN... Kadın gazetecilerin doğumda önce 6 ve doğumdan sonra 6 olmak üzere toplam 12 hafta çalıştırılması yasaklanıyor. Ayrıca istenmesi halinde doğum öncesi ve sonrası 6'şar haftalık da ödeneksiz doğum izni hakkı veriliyor

- GÜNDE 2 SAAT EMZİRME İZNİ... Doğum yapan bir gazeteci, 9 ay süreyle, 1 saat sabah ve 1 saat da öğleden sonra olmak üzere günde 2 saat emzirme izin hakkına kavuşuyor. Emzirme izni, iş saatleri içerisinde ve herhangi bir ücret kesintisi yapılmadan uygulanır

- GAZETECİLER SİGORTALANACAK... İşveren, gazetecileri ve ailelerini şu hallere karşı sigortalamak zorunda olacak. Gazeteci, yayımlanan veya işverenin bilgisi dâhilinde takip ettiği ancak henüz yayımlanmamış bir haberi nedeniyle işyerinde, evinde veya herhangi bir yerde, aile bireylerine, kendisine veya taşınır-taşınmaz malına karşı yapılacak saldırılarda yaralanma, ölüm ve hasara karşı sigortalanacak

- GÖREV ANINDA KAZA DURUMUNDA... Görev anında geçirdiği herhangi bir trafik kazası veya riskli bir görevin neden olabileceği herhangi başka bir kaza durumunda, kendisine, taşıt aracına ve mesleki araç-gerecine gelecek yaralanma, ölüm ve hasara karşı da gazeteci sigortalanmak zorunda

- GAZETECİ ÖZEL ARACINI GÖREVDE KULLANIRSA... Mecliste son anda yapılan bir değişiklikle, gazetecinin, işverenin talimatıyla kendi özel aracını görevde kullanması sırasında aracının uğrayacağı her türlü zarar ziyandan işveren sorumlu olacak

- SİGORTA 30 ASGARİ ÜCRETTEN AZ OLAMAZ... Yukarıdaki kapsamda gazeteciler için yapılacak sigortanın teminat bedeli 30 asgari ücretten az olamayacak. Buna uymayan işverenler, gazetecinin doğabilecek her türlü maddi ve manevi zararından birinci derecede sorumlu olacak

- ÜCRETSİZ STAJYER ÇALIŞTIRILAMAYACAK... İşyerlerinde çalıştırılacak stajyer gazeteci sayısı, o işyerinde tam zamanlı çalışan gazeteci sayısının yüzde 20'sinden fazla olamayacak. Staj süresi, kesintili veya kesintisiz 1 yıllık sürede 3 ayla sınırlı. Ücretsiz stajyer çalıştırılması ise yasak. Stajyere verilecek ücret, asgari ücretin yüzde 70'inden az olamayacak ve her türlü sosyal güvenlik yatırımları da yapılmak zorunda

- İŞVERENE PARA VE HAPİSLİK CEZASI... Yasa kurallarına aykırı davranan gerçek veya tüzel kişiler suç işlemiş sayılacak. Brüt asgari ücretin 6 katından başlayıp 10 katına kadar çıkabilecek para, 6 ay hapislik veya her iki ceza birden verilebilecek