Dünyaca ünlü yazar Cengiz Aytmatov'un ölüm haberi geldi. Aytmatov 79 yaşında hayata veda etti. Kırgız halkı ve Türkçe konuşan topluluklar önemli bir yazarını, kültür adamını yitirdi. Aytmatov genç kuşaklar arasında ne kadar bilinir, ne kadar okunur bilmiyorum. Bizim gençlik yıllarımızda, biraz da Sovyet yazarı olması nedeniyle, ilgiyle okuduğumuz yazarlardan biriydi. Onun, Selvi Boylum Al Yazmalım isimli eseri Türkiye'de filme konu olmuştu. Sovyetlerin yıkılmasıyla Aytmatov, Kırgız yazarı kimliği ile çalışmalarını sürdürdü. Hatta, Kırgısiztan'ın Lüksemburg büyükelçisi görevinde bulundu. Kırgızistan hükümeti, 80. doğum yıldönümü nedeniyle 2008 yılını Aytmatov yılı ilan etmişti. Gün Olur Asra Bedel isimli romanının film çekimleri için gittiği Tataristan'ın başkenti Kazan'da rahatsızlanarak tedavi için Almanya'ya götürüldü. Eserleri 150'yi aşkın dile çevrilen ünlü yazar, tedavi gördüğü klinikte 10 Haziran'da vefat etti.

Cengiz Aytmatov, 12 Aralık 1928'de Kırgızistan'ın Şeker köyünde doğdu. Ailesi ona Cengiz Han'ın ismini verdi. Genç yaşta çalışmaya başladı. Babası Törekul Aytmatov, Stalin terörünün kurbanları arasındaydı. İkinci Dünya Savaşı nedeniyle çekilen sıkıntılar onun yaşamını da etkiledi. Kazakistan'da Cambul Veterinerlik Teknik Okulu'nda, sonra Kırgısizstan'ın başkenti Bişkek'te, Frunze Tarım Enstitüsü'nde eğitim gördü. 1953 yılında mezun oldu. 1956-58 yılları arasında Moskova'da Gorki Edebiyat Enstitüsü'ne devam etti. Cemile adlı hikayesi 1958 yılında yayınlandı ve büyük ilgi gördü. Ünlü Fransız şair Louis Aragon, hikayeyi Fransızca'ya tercüme etti. Aragon, hikayeye yazdığı önsözde "dünyanın en güzel aşk hikayesi" ifadesini kullandı. Cemile'nin yayınlandığı 1958'de Aytmatov, Moskova Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne girdi. Bu yıllar, Krusçev'in Stalin karşıtı kampanya sürdürdüğü yıllardı. Aytmatov, Sovyetler Birliği Komünist Partisi üyesi oldu ve Yazarlar Birliği'ne kabul edildi. 1963 yılında, Selvi Boylum Al Yazmalım, Cemile, Deve Gözü, İlk Öğretmen isimli hikayelerini biraraya getiren kitabı nedeniyle Lenin Edebiyat Ödülü'nü kazandı. 1968'de Kırgızistan ulusal yazarı seçildi.

Cengiz Aytmatov, 1963 yılında Elveda Gülsarı'yı, 1970'te Beyaz Gemi'yi yayınladı. 1980'de Gün Olur Asra Bedel isimli eserini yazdı. 1986 yılında Dişi Kurdun Rüyaları'nı, 1990'da Cengiz Han'a Küsen Bulut'u yayınladı. Cengiz Aytmatov, sosyalist sisteme eleştirel yaklaşan, mümkün olan sınırlar içinde eleştirilerini eserlerine yansıyan bir yazardı. Dişi Kurdun Rüyaları ve Cengiz Han'a Küsen Bulut'ta, rejime yönelik eleştirileri çok daha sert ve açıktır.

Cengiz Aytmatov, eserlerinde Kırgız halkının folklorunu, kültürünü, coğrafyasını, destanlarını, masallarını kullanır. Halkını yakından tanıyan bir yazardır Aytmatov. Onun gücü, kendi halkından beslenmesinden kaynaklanır. Ancak Aytmatov bununla sınırlı kalmaz. "Her yazar bir milletin çocuğudur ve o milletin hayatını anlatmak, eserlerine kendi milli gelenek ve törelerini kaynak alarak zenginleştirmek zorundadır. Benim yaptığım önce bu, yani kendi milletimin geleneklerini ve hayatını anlatıyorum. Fakat orada kaldığınız takdirde bir yere varamazsınız. Edebiyatın milli hayatı ve gelenekleri anlatmanın ötesinde de hedefleri vardır. Yazar, ufkunu milli olanın ötesine doğru genişletmek ve evrensel olana ulaşmak için gayret göstermek durumundadır" diye yazmıştı.

Aytmatov, sadece Kırgızistan için değil, Türkçe konuşan tün topluluklar için önemli bir yazar. Onun eserleri ortak Türk kültürünün bir parçası. Aytmatov, Türkçe konuşan topluluklar arasındaki bağların geliştirilmesine önem veren bir kişiydi. "Ortak edebiyat eserlerimiz kitap haline getirilerek tüm okullarda ders olarak okutulmalı. Bunun için yoğun bir araştırma yapılmalı. Her devlet kendi başına bu işi yapmaya çalışıyor. Bunun için Türk cumhuriyetleri arasında işbirliği yapılmalı" demişti.

Türk dünyasının en önemli yazarlarından biri olan Cengiz Aytmatov'un anısı önünde saygıyla eğiliriz. O artık hayatta değil ama eserleri ile hep aramızda olacak. Aytmatov'u okumayanlar mutlaka okumalı.