BOZULMAMIŞ DOĞAL GÜZELLİKLERİN SON KALESİ... Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Ekonomi ve Turizm Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve TC Lefkoşa Büyükelçiliği'nin desteğiyle hazırlanan "Önemli Bitki Alanları Çalışma Sonuçları ve Flora Envanteri"nde, bozulmamış doğal güzelliklerin son kalesi olan Dipkarpaz, acilen ve kesinlikle korunması gereken bölge olarak gösterildi

Mustafa GÜRSEL

Bozulmamış doğal güzelliklerin son kalesi olan Dipkarpaz, Çevre Dairesi ve YDÜ'nün işbirliğiyle hazırlanan "Önemli Bitki Alanları Çalışma Sonuçları ve Flora Envanteri"nde, en yüksek derecede çevresel değere sahip, acilen ve kesinlikle korunması gereken bölge olarak gösterildi.

Proje, Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Ekonomi ve Turizm Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve TC Lefkoşa Büyükelçiliği'nin desteğiyle gerçekleştirildi.

Envanter çalışmasını YDÜ Öğretim Görevlisi Dr. Salih Gücel, Çevre Dairesi Teknisyeni Mustafa Kemal Meraklı ve Jeofizik Mühendisi Mustafa Cambaz yaptı.

Büyükelçilik Eski Müşaviri Zeynel Yeşilay, Çevre Koruma Dairesi Müdürü Hülya Altan, YDÜ Rektör Yardımcısı Prof. Şenol Bektaş ve Türkiye'den Prof. Mecit Vural ile Prof. Nezaket Adıgüzel de projenin danışmanlık görevini üstlendi.

Envanter çalışmasına göre "botanik açıdan önemli" 29 alanın koruma altına alınması gerekiyor. Ocak 2007'de yapılan çalışmanın önsözünde, araştırmacılar şöyle dedi:

"Bu saptama, eldeki verilere dayanarak ve bizzat bizlerin uzun yıllardan beri yaptığımız araştırmalar neticesinde ortaya çıkmış ve buna bağlı olarak da bu alanların içerisinde sınıflandırma yapılarak Önemli Bitki Alanları (ÖBA) saptanmıştır. Bu alanların çevresel değerleri en yüksek derecede olup, kesinlikle korunmasını sağlamak amacıyla alanların koruma planlarının acilen çıkarılması ve yasal düzenlemelerin yapılmasını önermekteyiz."

Önsözde, plansız gelişmeden dolayı ortaya çıkan çevre sorunlarına bağlı olarak dünyada her gün birçok bitki ve hayvan türünün yok olduğu ve bunun önüne ancak koruma tedbirleriyle geçilebileceği vurgulandı. Ayrıca, hükümetin yoğun yapılaşmaya karşı çevrenin korunması amacıyla yayımladığı emirnamelere destek ifade edilerek "olumlu" olarak nitelendi.

17 önemli bitki alanı

Envanter çalışması sonucunda, "yasal düzenleme yapılarak acilen ve kesinlikle koruma altına alınması" önerilen 17 "Önemli Bitki Alanı" şöyle:

Zafer Burnu (Dipkarpaz), Ronnas (Dipkarpaz), Avtepe-Kuruova (Dipkarpaz), St. Hilarion, Akdeniz Kıyı Kumulları, Koruçam (Kormacit) Burnu, Değirmenlik, Alevkaya, Buffavento, Beşparmak, Kıvançtepe (Kornos-Geçitköy), Hz.Ömer, Kantara, Yedikonuk-Büyükkonuk (Karpaz), Alagadi, Kalavaç ve Yeşilırmak.

Ronnas, KKTC'nin en önemli kumul alanıdır ve 180 tür bitkiyi barındırır. Zafer Burnu (Apostolos Andreas Burnu), kıyı kayalıkları ve Klides adalarındaki bitki ve hayvan varlığı açısından, "dünyaca ünlü" kabul ediliyor. Nesli tükenme noktasındaki Akdeniz Fokları ve ada martılarının yurdumuzdaki son sığınağı... Ayrıca, tarihleri binlerce yıl geçmişe dayanan Castros, Afrodit Tapınağı (Bakireler Manastırı) gibi, yerine konulmaz tarihi eserleri de var... "Burun" bölgesinde 82 tür bitki kaydedildi.

Dipkarpaz topraklarında yer alan Avtepe-Kuruova bölgesi, Kıbrıs'ın dünyaca ünlü lalesinin (Tulipa cypria-Medoş) Karpaz'daki tek yaşam alanı. Ayrıca birçok orkide türünün yaşam bölgesi. 112 tür bitkisi bulunan bölge, arkolojik değerleri ve sulak alanları açısından da önemli...

Ronnas, Zafer Burnu ve Avtepe-Kuruova bölgelerinde kaydedilen bitkilerin bir kısmı Kıbrıs'a özgü ve nadir bulunan türler. Çevre Dairesi, Dipkarpaz Milli Park Alanı olarak bilinen bölgede toplam 27 endemik ve ender bitki ile orkideyi, "Flora ve Faunanın Korunması Emirnamesi" çerçevesinde korumaya almıştı.

17 "Önemli Bitki Alanı"na ek olarak, 12 de "Botanik Açıdan Önemli Alan" var: Kayalar-Atnalı Körfezi, Kayalar-Sadrazamköy, Özhan (Pigadhes Tapınağı), Karaman-Ilgaz, Salamis, Çınarlı, İskele-Kantara, Mallıdağ-Akatu Boğazı, Bafra-Zeytinburnu, Sipahi Ay. Trias Bazilikası, Esentepe ve Vuni Sarayı...

Envanter çalışmasını yapan ekip aynı zamanda YDÜ'de kurutulmuş bitkilerin sergilendiği herbaryum merkezinin kuruluşunda görev yaptı. Sulak alanlarla ilgili 400 sayfalık rapor hazırladı. 6 bölgede yürüyüş parkurları belirledi. KKTC'ye özgü 19 tür çiçeği içeren kitap hazırladı ve bazıları lüteratürde olmayan bitki türlerini de saptayıp kaydetti.