Mustafa GÜRSEL

Dünyada sadece KKTC'de bulunan Kıbrıs Dağ Karanfili, Kıbrıs Tatlı Vigosu ve Kıbrıs Deniz Lavantası çiçeklerinin nesli, Dipkarpaz Milli Parkı'na elektrik götürülmesi projesi nedeniyle artık daha büyük tehdit altına girdi.

Çevre Koruma Dairesi'nin koruma listesinde bulunan sözkonusu çiçekler, henüz yapılaşma olmadığı için en iyi Dipkarpaz Milli Park alanında korunabiliyor. Ancak elektrikle birlikte başlayacak yapılaşma nedeniyle, kısa zamanda bu bölgede de tükenecekler...

Çevre Dairesi'nin Yakın Doğu Üniversitesi'yle işbirliği ve TC Lefkoşa Büyükelçiliği'nin desteğiyle yayımladığı kitaba göre, Dağ Karanfili, Tatlı Vigo ve Deniz Lavantası, nesli ciddi derecede tükenme tehlikesiyle karşı karşıya bulunan türler arasına giriyor.

"Kuzey Kıbrıs'ın Endemik Bitkileri" isimli Ekim 2006 basımı kitapta Kıbrıs Dağ Karanfili (Dianthus cyprius), Kıbrıs Tatlı Vigosu (Hedysarum cyprium) ve Kıbrıs Deniz Lavantası (Limonium Albidum Cyprium) çiçeklerinin tehlike kategorisi CR B2 a+b (v) olarak gösteriliyor. Bu ifade, karanfil, vigo ve lavanta çiçeklerinin kritik düzeyde yok olma tehlikesi altında bulunduğunu anlatıyor.

Dipkarpaz Milli Parkı'nda, dünyada sadece KKTC'de bulunan 3 endemik çiçek yanında 13 tür Kıbrıs endemiği, iki nadir çiçek ve 9 da orkide türü koruma altında bulunuyor... Henüz yapılaşma ve yoğun insan faaliyeti olmadığı için, bitki ve hayvan varlığı en iyi şekilde, Dipkarpaz Milli Parkı'nda korunuyor. Ancak elektrik projesinin Çevre Yasası, bakanlar kurulunun "özel koruma bölgesi" kararı, Anıtlar Yüksek Kurulu kararı ve Çevre Platformu'na rağmen ısrarla "ilerletilmesi," bu çiçeklerin varlığını ciddi şekilde tehlikeye soktu...

Dağ Karanfilleri Haziran-Kasım, Lavantalar ise Haziran-Ekim aylarında çiçek açıyor. Tatlı Vigo çiçeklerini mayısta açtı, haziranda bitirdi.

Yağış miktarı, aşırı sıcaklık ve hava kirliliği, bu çiçeklerin açma zamanını ve çiçek kalitesini etkiliyor. Bu yıl kuraklık, aşırı sıcaklar ve hava kirliliği nedeniyle Dağ Karanfilleri parlak pembe çiçeklerini ancak temmuz sonunda açmaya başladı. Çiçekleri oldukça az, soluk renkli ve cılız. Deniz Lavantası çiçekleri de aynı durumda.

Dağ Karanfili, Deniz Lavantası ve Tatlı Vigo çiçekleri oldukça nadir türler... Aramakla bulunmuyor. Yerlerini ancak işin uzmanları ve rastgele görmüş çevre dostları biliyor. Öyle ki; "Kıbrıs Bankası Grubu" tarafından Güney Kıbrıs'ta 1998'de basılan "The Endemic Plants of Cyprus" isimli kitapta, Dağ Karanfili ve Daniz Lavantası çiçeklerine kara kalem çizim olarak yer verildi...