30'DAN 15'E DÜŞTÜ... Deniz kaplumbağalarının Doğu Akdeniz'deki en önemli üreme alanlarından biri olan Dipkarpaz Milli Parkı'ndaki Altın Kumsal'da yuva sayısı 30'dan 15'e düştü. Çevre Koruma Dairesi Kaplumbağa Projesi Sorumlusu Hasibe Kusetoğulları, kaplumbağaların Altın Sahil'e her yıl yaklaşık 30 yuva yaptığını, ancak son 3-4 yılda bu rakamın önemli oranda düştüğünü söyledi

NESLİ TÜKENİYOR... Kumsallarımızın sevimli konukları kaplumbağalar, Dünya Koruma Birliği'nin (IUCN) "Kırmızı Listesi"nde bulunuyor. Yeşil Kaplumbağalar'ın neslinin doğada tükenmesi riski çok yüksek. Caretta caretta'lar ise yakın gelecekte nesilleri tehlikeye girecek türler arasında bulunuyor

Mustafa GÜRSEL

Deniz kaplumbağalarının Doğu Akdeniz'deki en önemli üreme alanlarından biri olan Dipkarpaz Milli Parkı'ndaki Altın Kumsal'da yuva sayısı 30'dan 15'e düştü...

Çevre Koruma Dairesi Kaplumbağa Projesi Sorumlusu Hasibe Kusetoğulları, kaplumbağaların Altın Sahil'e her yıl yaklaşık 30 yuva yaptığını, ancak son 3-4 yılda bu rakamın önemli oranda düştüğünü söyledi. Bu yıl sahilde sadece 15 yuva olduğunu belirten Kusetoğulları, yuva sayısındaki düşüşün sahildeki insan faaliyetlerinden kaynaklandığını vurguladı.

Altın Sahil'de tümü de yasadışı olan 4 restoran bulunduğunu ve bunların 24 saat çalıştıklarını ifade eden Kusetoğulları, kaplumbağaların ses, ışık ve insan faaliyetlerinden korkup sahile çıkmadıklarını kaydetti. Kusetoğulları, yasadışı çalışan bu restoranlar hakkında hiçbir işlem yapılmadığını, doğanın korunması faaliyetlerin denetlenmesi adına burada devlet otoritesinin olmadığını belirtti.

Dipkarpaz'daki diğer kumsallarda yuva sayısında azalma olmadığını bildiren Kusetoğulları, Ronnas Kumulu ve Ay Filon Kumsalı'nı örnek göstererek, şöyle dedi:

"İnsan faaliyetlerinin olmadığı veya çok sınırlı olduğu kumsallarda yuva sayısında azalma yoktur. Tek azalma, 24 saat insan faaliyeti olan Altın Kumsal'dadır."

Milli park bölgesine her gün çok sayıda ziyaretçi geldiğini ve bazılarının çöplerini etrafta bıraktıklarını, arazi araçlarıyla kumların üzerinde gezdiklerini de anlatan Kusetoğulları, bu durumun da kaplumbağaları olumsuz etkilediğini vurguladı. Kusetoğulları, bölgenin milli park, SİT alanı ve özel koruma bölgesi olduğunu hatırlatarak, yönetim planının süratle çıkarılıp bölgede bir düzen sağlanması, bölgenin titizlikle korunması ve denetlenmesi gerektiğini kaydetti.

Kusetoğulları, Milli Park'a gelen ziyaretçilerin temel ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli çalışmanın yasal çerçevede yapılması, ihtiyaç olan tesislerin yönetim planı çerçevesinde düzenlenmesi gerektiğini de söyledi. Kusetoğulları, bu çalışmalarda Dipkarpaz Belediyesi'nin de devreye konulabileceğini belirtti.

Hasibe Kusetoğulları, Altın Sahil'in kumul değerleri açısından KKTC'nin en değerli sahili olduğunu da vurguladı ve korumanın bu bilinçle yapılması gerektiğini kaydetti.

Yeşil Kaplumbağa ve Caretta caretta'lar, Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği'nin (IUCN) "Kırmızı Liste"sinde bulunuyor. Yeşil Kaplumbağa, nesli doğada tükenme riski çok yüksek (EN- Endangered) türler arasında yer alıyor. Caretta'lar ise, "şu anda tehlikede olmayan ancak yakın gelecekte nesli tehlikede olan türler arasına girmeye aday" (NT-Near threatened) olarak gösteriliyor.

Dünya denizlerinde 8 tür kaplumbağa bulunuyor: Chelonia mydas, Caretta caretta, Dermochelys coriacea, Eretmochelys imbricata, Lepidochelys kempii, Lepidochelys olivacea, Chelonia agassizi ve Natator depressus. Ancak Akdeniz'de bu türlerden sadece 5 tanesi (Caretta caretta, Chelonia mydas, Dermochelys coriacea, Eretmochelys imbricata ve Lepidochelys kempii) yaşıyor. Caretta caretta ve Chelonia mydas (Yeşil Kaplumbağa) türü kaplumbağalar Doğu Akdeniz kumsallarında ürüyor. Kıbrıs adası, bu iki türün nesillerinin devamı açısından çok önemli olan kumsalları barındırıyor. Akdeniz'deki Yeşil Kaplumbağa'ların %25'i, Caretta caretta'ların ise %10'u KKTC kumsallarında yumurtluyor.

Deniz kaplumbağalarının yumurtlamak için sadece dünyaya geldikleri kumsallara çıktıklarına inanılıyor. Oldukça ürkek hayvanlar olan deniz kaplumbağaları, sahilde ses, ışık veya insan faaliyeti varsa, korkup denizden çıkmıyor. Ertesi gece yumurtlamak üzere yine sahile yanaşıyorlar. Kendileri korkutan insan faaliyetleri sürekli olursa, yumurtalarını denize bırakıyorlar...