ZOR SINAV... UBP'li hükümetler döneminde 26 yıl önce kurulan ve çeyrek asırdan fazladır hiçbir hükümetin ellemeye cesaret edemediği eşel-mobil sistemini masaya yatırmak, CTP-BG ağırlıklı hükümete nasip olunca, ortalık toza dumana boğuldu. Bir yandan sendikalar kazan kaldırırken, diğer yandan da CTP/BG için için kaynıyor. Hükümet, belki de tarihinin en zor sınavı ile karşı karşıya bulunuyor

NE DEDİLER?... Alpay Afşaroğlu(CTP/BG): "Eşel-mobil alınacak önlemlerden biri olabilir"; Ali Seylani(CTP/BG): "Eşel-mobilin kaldırılması çare değil, bu olay bizi bitirir"; Bayram Karaman(CTP/BG): "Eşel-mobilin kaldırılmasına karşıyım, sistem daha da geliştirilmeli"; Ali Gulle (CTP-BG): "Çalışanın bu hakkının ortadan kaldırılmasına gönlüm razı değil ancak ülkede de derin ekonomik kriz var"; Ahmet Barçın (CTP-BG): "Görüşmelerin başlamasına ramak kala ülkede çalkantıya neden olmamak gerekir, çalışanların temsilcileri de öneriler ortaya koymalı"; Mustafa Gökmen(ÖRP): "Eşel-mobil tasarılarının ruhuna ve felsefesine inanıyorum, Bakanlar Kurulu'nda attığım imzaya da sadığım"

Dilek ÇETEREİSİ

    Petrol fiyatlarındaki korkunç artış, kuraklık ve dünyayı saran derin ekonomik krizin sarmalına giren KKTC bütçesi, hükümet edenleri adeta "ateşle oynar" pozisyonuna yöneltti. Türkiye'den aldığı bütçe katkısının dışında "tek kuruş" kaynak bulamayan hükümet, yıl sonunda maaşları ve 13. maaşları ödeyebilmek için binlerce kamu görevlisi ve emeklisinin yararlandığı eşel-mobil sistemini ellemeye kalkışınca yer yerinden oynadı.

    Sendikaların eylemi, muhtırası ve bu da yetmeyince bir günlük genel grev hamlesi ile sarsılan hükümet, belki de tarihinin en zor sınavı ile karşı karşıya bulunuyor. Hükümet, bu konudan geri adım atmadığı takdirle işçi, memur ve öğretmen sendikaları genel grevle sahneye çıkmaya hazırlanıyor.

   "Ya yasanız gidecek, ya da siz" sloganıyla işbaşındaki yönetime başkaldıran sendikalar, eylemlerini tırmandırıp ülkeyi yangın yerine çevirmeye niyetli görülüyor.

   Ülkede 26 yıl önce, 1982 yılında çalışanları enflasyon canavarına karşı korumak amacıyla kurulan ve her iki ayda bir, hayat pahalılığının (HP) maaşlara yansıtılması anlamına gelen eşel-mobil sistemini daha uzun periyotlara yayma amacıyla çalışma başlatması, toplumda büyük bir tepkiye yol açtı.

    Gelmiş geçmiş hiçbir hükümetin ellemeye cesaret edemediği eşel-mobil sistemini masaya yatırmak çalışan haklarının en büyük savunucusu durumundaki Cumhuriyetçi Türk Partisi-Birleşik Güçler (CTP-BG) ağırlıklı hükümete nasip olunca da kızılca kıyamet koptu.

    CTP-BG'yi "emek düşmanı" ilan edecek kadar ileriye taşınan tepkiler sürerken, CTP-BG içerisinde de tabandan tavana rahatsızlık yaşandığı belirtiliyor.

  Parti içerisinde  "Böyle bir tavır sonumuz olur" gerekçesinden hareket eden etkili ve yetkili kişiler arasında milletvekillerinin de bulunduğu bildiriliyor.

    Hükümet, eşel-mobilin periyotlarını belirleme yetkisini Bakanlar Kurulu'na vermeyi öngören 8 yasa tasarısını geçtiğimiz günlerde meclise sevk etmişti. Tasarılar, halen meclis komitesinde görüşülmeyi bekliyor.

    Konuyla ilgili olarak görüşüne başvurduğumuz sendika kökenli bazı CTP/BG'li milletvekilleri ile Özgürlük ve Reform Partisi'nin (ÖRP) bir bakanı, eşel-mobil sistemine yönelik bakış açılarını ortaya koydu.

    ÖRP'nin böylesi dikenli bir konuya temkinli yaklaştığı ve fazla konuşmamayı tercih ettiği anlaşılıyor. ÖRP'den Bakan Mustafa Gökmen dışında görüş almak mümkün olmadı.

    Gazetemize görüş beyan eden milletvekilleri, çok hassas bir konu olan eşel-mobil sistemine yönelik temkinli konuşurken, gündemdeki değişikliklere destek de vardı, rahatsızlık da.

Afşaroğlu: Eşel mobil, alınacak önlemlerden biri olabilir

   Meclis Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi Başkanı, CTP/BG Lefkoşa Milletvekili Alpay Afşaroğlu, eşel-mobille ilgili tasarıların henüz komitenin gündemine girmediğini, gündemlerinde Uluslar arası Bankacılık Yasa Tasarısı ile Rekabet Yasa Tasarısı'nın bulunduğunu kaydetti.

   Söz konusu tasarılara tepki olduğunu ancak içinde bulunulan mali yapının ve bütçenin gider kalemlerinin de sürdürülebilir bir durumda olmadığına işaret eden Afşaroğlu, "Bugün değilse bile yarın önlemler alınması gerekir" dedi.

    Afşaroğlu, önlemlerin de ilgili tüm kesimlerle istişare edilerek ortak akılla alınmasının önemini vurgulayarak, şunları kaydetti:

   "Devletin giderlerine baktığımızda, ödemeler kaleminde en yüksek gideri, maaş ve benzeri ödemeler üçte birini, cari transferler de öteki üçte birini oluşturmaktadır. Bunlar içerisinde sosyal transferler ağırlıktadır. Siz bu yapıyı dengelemek zorundasınız.

    2001, 2002 2003 yıllarında çalışanların reel anlamda ciddi kayıpları vardı. 2004'ten itibaren ciddi artışlar getirdik. 2004, 2005 ve 2006'da enflasyonun üzerinde artışlar verdik. Ekonomik büyüme de iyiydi. Şimdi içinde bulunduğumuz durumda ekonomik büyüme yavaşlamıştır. Önlem almazsanız belki de maaş ödeyemez duruma düşersiniz".

   "Önlem düşünmek zorundasınız. Biz bunu komitede görüşürken ortak akıl bulmaya çalışacağız diyen Alpay Afşaroğlu, eşel mobilin de bu önlemler arasında düşünülüp düşünülemeyeceği sorusuna "Eşel mobilin de alınması gerekli önlemlerden biri olduğunu düşünüyorum" yanıtını verdi.

    Afşaroğlu, içinde bulunulan durumdan çıkış için hep beraber belirli fedakarlıklarla bulunulması gerektiğini vurgulayarak, "Ama ille de şu önlem olacak, bu önlem olacak diye bir fikrim yok. Bundan ortak akılla çıkmamız gerekir. Eşel mobil de bu önlemlerden biri olabilir. Hayat pahalılığının 2 ayda bir değil de daha uzun bir periyotta verilmesi, bir önlem olabilir"0 şeklinde konuştu.

Seylani: Karşıyım

   CTP/BG Lefkoşa Milletvekili Ali Seylani,  eşel mobille ilgili değişikliklere açık açık karşı olduğunu söyledi.

   Seylani, dünyada baş gösteren ekonomik kriz, artan petrol fiyatları, kuraklık, Kıbrıs sorunundaki hareketlilik ve Türkiye'deki iç politik gelişmeler dikkate alındığında olumsuz bir tablo ortaya çıktığını ve KKTC ekonomisinin de bundan etkilendiğini anımsattı.

   KKTC'deki ekonomik kriz nedeniyle hükümetin tedbir almak zorunda olduğunu ifade eden Seylani, çalışanların alım gücünün korunması gerektiğini kaydetti ve şöyle devam etti:

   "Eşel-mobilin kaldırılmasını bunlara bir çare olarak görmüyorum. Eşel mobilin dışında bir çare bulunmalı. Bu tedbirler de oluşturulacak geniş bir platformda tartışılmalı. Kıbrıs sorununda yaşanan son gelişmeleri de düşünürsek, 2001'de Irak savaşı sırasında olduğu gibi ekonomik tedbirler şart ama eşel-mobilin değiştirilmesi, onay verebileceğimiz bir durum değil".

   Partinin bu konudaki tavrının ne olduğu sorulan Seylani, "CTP-BG kendi içine eşel-mobilde yaşanan sorunu değerlendirme süreci yaşıyor. Gerek meclis grubu, gerekse parti yetkilileri konuyu değerlendiriyor" yanıtını verdi ve "Partide bu konuya sıcak bakılmıyor" yorumunda bulundu.

   Ali Seylani, "Bu olay bizi bitirir" dedi.

Karaman: Sistem daha da geliştirilmeli

    CTP/BG Girne Milletvekili Bayram Karaman da eşel mobil tepkisini net bir şekilde ortaya koydu ve "Ben karşıyım" dedi.

    Eşel mobil sisteminin, çalışanların alım gücünü koruyan iyi bir sistem olduğunu, korunması ve geliştirilmesi gerektiğini ifade eden Karaman, şöyle konuştu:

   "Çünkü çalışanlar için önemli olan yaşam düzeylerini geri götürmemektir, hatta daha ileriye taşımaktır. Üstelik bundan toplumun sadece belirli bir kemsi yararlanmaktadır. Önemli bir kısım ise bunun dışındadır. Yararlanmayanların ödediği vergilerle bu hak kullanıldığı için ortada sosyal adalete sığmayan bir görüntü de vardır. Aslında mevcudu kaldırmak değil, bunu toplumun bütününe yaymak gereklidir. Ülkenin mevcut imkanları yetmiyor ama adil paylaşım çok önemlidir".

    "Ben bu konu görüşüldüğünde yoktum. Tasarılar komiteye gitti ama tasarıların uygulanması taraftarı değilim. Eşel mobilin kaldırılmasına karşıyım" diyen Bayram Karaman, "Kamu bütçesini zorlayan bir sistemdir ama bunu ortadan kaldırmak doğru değildir. 'Sıkıntılıyım' diye var olan hakları törpülemek değildir yöntem" ifadelerini kullandı.

    Bayram Karaman, Kıbrıs sorununun mutlaka çözümlenip dünya ile bütünleşerek ülke gelirlerinin artırılması gerektiğinin altını çizerek,  "Bugünkü durumda kalındığı sürece, çözüm istemediğimiz sürece bileceğiz ki ürettiğimizle, tükettiğimiz arasında fark olacak ve bu bize yetmeyecek. Kıbrıs'ta süratle normalleşmeye gidilmelidir" dedi.

Gulle: Gönlüm razı değil

   CTP-BG Gazimağusa Milletvekili Ali Gulle de çalışanın alım gücünün korunması gerektiğini vurgulayarak bu hakkın ortadan kaldırılmasına gönlünün razı olmadığını söyledi.

   Gulle, dünyada yaşanan derin ekonomik krizin KKTC'yi de sardığına dikkat çekerek, gelinen aşamada ek bütçeye ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

    Kuraklık ve sürekli artan petrol fiyatlarının KKTC ekonomisini de derinden etkilediğine işaret eden Ali Gulle, "Bunlar realitedir. Bütçemizi aşan durumlardır. Bunları görmeden, 'ne olursa olsun' mantığı ile hareket etmek, kimseye yarar sağlamaz. Bunları da düşünerek hareket etmek gerekir.

    Başbakanımız da hükümetimiz de insanlarımızın 13. maaşını garanti altına almak için büyük çaba içerisindedir. Bu bağlamda bu yıl için eşel mobildeki yetkiyi Bakanlar Kurulu'na vererek hazirandan sonraki 6 aylık HP'yi 2009 yılına sarkıtmak çabası içerisine girilmiştir.

    Sendikalar doğal olarak ortaya tepki koymuşlardır. Olay henüz karar altına alınmış değildir. Bizler hâlâ meclis grubunda ve partide konuyu tartışıp değerlendiriyoruz.  Soğukkanlı olarak konuyu olgunlaştırmaya çalışıyoruz. Eşel mobil sisteminin bu biçimi ile ortadan kaldırılması, onun yerine yeni bir sistem konulması ya da başka alternatifler bulunması gibi konular partimizde tartışılıyor. Çalışanın alım gücünün bir şekilde korunması lazımdır".

    Yapılmak istenen değişikliklere karşı kişisel tavrı sorulan Gulle, "Ben karşı olamam. Ülkede derin ekonomik kriz var. Çalışanın bu hakkının ortadan kaldırılmasına da gönlüm razı değil doğrusu" dedi.

Barçın: Yeniden durum değerlendirmesi yapılmalı

    Meclis İdari ve Sosyal İşler Komitesi Başkanı, CTP-BG Lefkoşa Milletvekili Ahmet Barçın

    Barçın, eşel mobilin bu toplumda uzun süreden beri yerleşmiş olan bir sistem olduğunu ifade ederek, "Çalışanın alım gücünün korunması için atılan bir adımdır. Enflasyonist bir ortamda değeri vardır. Kayıpları 'akmazsa damlar' diyerek bir nebze olarak karşılar" dedi.

    Gelinen aşamada sisteme el atılırken çok dikkatli olunmasının altını çizen Ahmet Barçın, şöyle devam etti:

    "Diğer yandan dünya ekonomisi çıkmazdadır. Petrol fiyatları sürekli yükselmektedir. Ülkedeki kuraklık da buna eklenince küçük bütçemizin delikleri artmaktadır. Bu arada Kıbrıs sorununda özlü görüşmeler başlamak üzeredir. İlgililer ve yetkililer, bu durumu göz önünde bulundurarak, yeniden bir durum değerlendirmesi yapmak durumundadır. Görüşmelerin başlamasına ramak kaldığı bir dönemde, ülkede, çalkantıya neden olmamak gerekir."

    Ahmet Barçın, sendikaların da bunu dikkate alarak hareket etmek durumunda olduğunu ifade ederek, "Taşıma suyla değirmenin dönmeyeceği de bir gerçektir" dedi.

   Ülkede çalışanlar, eşel mobil konusunda tepki koyuyorsa ve toplumda bir bütünlük varsa bunun dikkate alınması gerektiğine dikkat çeken Barçın, "Çıkış yolu beraber bulunmalı. Zorluklar anlatılmalı, öneriler alınmalıdır. Çalışanların temsilcileri de çareler üretmeli, çıkış yolları ve öneriler ortaya koymalıdır" şeklinde konuştu.

    Barçın, mevcut sistemin de devam edemeyeceğinin bir başka gerçeklik olduğunu, inatlaşmanın hiçbir tarafa yarar sağlamayacağını belirterek, "Konu yeniden değerlendirilmedir" ifadesini kullandı.

   Ahmet Barçın, tarafları gelinen aşamada soğukkanlılığını korumaya çağırırken, bu durumdan çıkışın hep birlikte akıl yolu ile sağlanabileceğini söyledi ve konunun olgunlaşması için de bir süreye daha ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi.

Gökmen: İmzama sadığım

    Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı, ÖRP Milletvekili Mustafa Gökmen ise eşel mobil tasarılarının ruhuna ve felsefesine inandığını, meclise sevk için Bakanlar Kurulu'nda attığı imzasına da sadık olduğunu vurguladı.

    Gökmen, devlet çalışanlarının kazanılmış haklarının geriye götürüleceği yönünde endişeleri bulunduğunu ancak hükümetin bu yönde ne bir planı, ne de projesi olduğunu söyledi.

   Enflasyonun geçmişteki gibi yüksek olmadığını ve tek hanelere düştüğünü anımsatan Bakan Gökmen, hükümetin eşel-mobil sistemini ortadan kaldırmayacağını, hayat pahalılığını vermeye devam edeceğini sadece bunun yetkisini Bakanlar Kurulu'na vermeyi öngördüğünü belirtti.

    Sendikaların bu noktada hassas davranarak greve gittiğini, bunun da hakları olduğunu ifade eden Mustafa Gökmen, dünyada yaşanan ve ülkemizi de etkileyen küresel dalgalanmanın unutulmaması gerektiğini, hükümetin de bu yönde çaba harcadığını kaydetti.

    Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı Gökmen, meclis komitesine sevk edilen eşel mobil tasarılarının akıbetiyle ilgili soruya karşılık da şunları söyledi:

   "Bu tasarıların ruhuna ve felsefesine katılıyorum. İmza attığım metnin arkasındayım. Bizim altına imza koyduğumuz tasarılara sıcak bakmama gibi bir yaklaşım içerisinde olmamız doğru değil. Bunun aksi etik olmaz. Ancak meclis tatile girmeden bu tasarıların geçeceği konusunda endişeliyim.  Takvimin yetişeceğine inanan birisi değilim".

    Bakan Gökmen, bu konuda hükümet ortakları ile de uyum içerisinde olduklarını kaydetti.