RUSYA BORSASI İŞLEME KAPATILDI... Kurtarma paketinin geçmesine karşın devam eden küresel kaygılar borsalarda sert düşüşlere neden oluyor. Avrupa borsalarında kayıp yüzde 5'i aştı, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) yüzde 8.62 düştü. Dolar içeride 6 ayın zirvesine çıktı. Rusya Borsası ise yüzde 15'ten fazla düşüş yaşayınca işleme kapatıldı

KKTC'DE DÖVİZ YÜKSELDİ... Türkiye'ye endeksli KKTC'de ise dün bir Amerikan Doları 1.330'den alınıp 1.370'den satılırken, bir Euro'nun alınışı 1.810, satışı 1.860'dan gerçekleşti

   ABD'deki kurtarma planının Kongre'den geçmesine rağmen, küresel piyasalarda endişeler devam ediyor. Sorun Avrupa bölgesinde derinleşmiş durumda ve Avrupa mali sektöründen gelen kurtarma, birleşme ve satın alma haberleri piyasaların gündeminde ilk sırada yer alıyor. 

   Avrupa'nın global finansal krize tek sesle cevap verememesinin ve 700 milyar dolar değerindeki ABD banka kurtarma paketinin global resesyonu önleyemeyeceği endişeleriyle borsalarda sert düşüş yaşandı.

   Avrupa borsaları da yüzde 4'ü aşan düşüşlerle güne başladı.

   Uzmanlar, yurtdışında çok dalgalı günlerin yaşandığını ve özellikle bankacılık sektörü ile ilgili haberlerin piyasaları olumsuz etkilediğini belirtiyor. ABD'de başlayan krizin artık Avrupa'ya da geldiğini ve açıklanan verilerin bunu net bir şekilde ortaya koyduğunu anlatan uzmanlar, İMKB'nin de dış piyasalarla beraber hareket ettiğinin altını çiziyor. 

   Kurtarma paketinin geçmesine karşın devam eden küresel kaygılar borsalarda sert düşüşlere neden oluyor. Avrupa borsalarında kayıp yüzde 5'i aştı, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) yüzde 78.62 düştü. Dolar içeride 6 ayın zirvesine çıktı.

Asya borsaları düşüyor

   Asya'da Endonezya'da Cakarta borsasında JSX endeksi yüzde 10.03 düşerken, bu Cakarta borsasında şimdiye kadar bir gündeki en büyük gerileme oldu. Güney Kore'de Seul borsasında KOSPI endeksi yüzde 4.3, Çin'de Shanghai Composite endeksi yüzde 5.2 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 4.97 değer kaybetti.

   Körfez bölgesinde Dubai'de borsa yüzde 4.5, Abu Dabi'de yüzde 4, Kuveyt'te yüzde 3.5 ve Umman'da yüzde 6 değer kaybetti.

   Avustralya'da borsa yüzde 3.3, Yeni Zelanda'da yüzde 3.27, Singapur'da yüzde 5.61 ve Tayland'da yüzde 6.48 geriledi.

   Avrupa'da ise işlemlerin devam ettiği borsalarda kayıplar yüzde 5 ile 6 civarında seyrediyor.

Rusya'da ikinci şok  

   Küresel kriz ve petrol fiyatlarındaki düşüşten etkilenen, Rusya Borsası, yüzde 15'ten fazla düşüş yaşayınca işleme kapatıldı.

   MICEX Endeksi 781.8 puan kaybedince bu karar alındı. Enerji, madencilik ve bankacılık, borsada en çok değer kaybeden sektörler oldu. Moskova Borsası böylece 1998'den beri ilk kez bu oranda bir düşüş yaşadı.

   İlerleyen saatlerde borsanın açılması bekleniyor. Ancak borsanın açılmaması durumunda yabancı yatırımcıların İMKB'de daha fazla satış yapabilecekleri ifade ediliyor.

   Rusya iki hafta önce yaşanan sert düşüşler sonrası yine borsasını kapatma kararı almıştı. Bu kararın İMKB'ye etkisi yine satış yönünde gerçekleşmişti.

   Küresel finansal krizin etkilerinin Avrupa'da da ciddi biçimde hissedilmeye başlanması ve bir çok bankanın mali sıkıntıyla karşı karşıya kalması nedeniyle Avrupa borsaları da düşüşle açıldı.

   Avrupa'nın en büyük 300 şirketini kapsayan "FTSEurofirst 300" endeksi şu sıralar yüzde 4,15 düşerek 1.044,16 puana geriledi.

   Londra Menkul Kıymetler Borsası'nda FTSE 100 Endeksi ise yüzde 4,53 değer kaybederek 4.754,63 puana, Almanya'da borsanın temel göstergesi DAX Endeksi yüzde 4,21 düşerek 5.553,02 puana, Fransa'da CAC 40 Endeksi yüzde 4,62 azalarak 3.892,17 puana indi.

   İspanya'da Madrid borsasında IBEX endeksi yüzde 4,15, İtalya'da Milano borsası yüzde 3,45 değer kaybetti.

Borsada en fazla bankaların hisseleri düştü

   Fransız BNP Paribas'ın hisseleri yüzde 4,2, Credit Agricole'nin yüzde 6, Dexia'nın yüzde 12,8 ve Societe Generale'ın yüzde 6,9 geriledi. Commerzbank'ın hisseleri de yüzde 15,7 değer kaybetti.

KKTC'de de döviz yükseldi

   Türkiye'ye endeksli KKTC'de ise dün sabah bir Amerikan Doları 1.326'den alınıp 1.348'den satılırken, bir Euro'nun alınışı 1.805, satışı 1.830'den gerçekleşti.

   Bir İngiliz Sterlini ise serbest piyasada 2.330'den alınıp 2.365'den satıldı. Saat 17.00'de KKTC'deki döviz kurları şöyle oldu: Bir Amerikan doları 1.330 1.370, 1 Euro 1.810 1.860, 1 İngiliz Sterlini 2.340 2.400'den alınıp satıldı. 

İMKB yüzde 8.62'ye yakın düştü

   Yurtdışındaki olumsuz havayla İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) de yeni haftaya sert düşüşle başladı. İMKB Ulusal 100 Endeksi, ilk seansta 2 bir 404 puan düşüşle 33 bin 148 puana geriledi. Hisse senetlerinin değer kaybı yüzde 6.96 olarak gerçekleşti. Endeks seans içinde en düşük 31 bin 716 puanı gördü.

   İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (İMKB) işlem gören hisse senetleri günlük bazda ortalama yüzde 8,62 değer kaybetti.

   İMKB Ulusal 100 Endeksi, ikinci seansta 573,28 puan azalarak 31.574,74 puandan kapandı.

   Hisse senetlerinin ikinci seanstaki ortalama değer kaybı yüzde 1,78 oldu.

   İlk seanstaki 2.404,98 puanlık azalış dikkate alındığında, borsa endeksi günün tamamında 2.978,26 puan geriledi.

   Hisse senetleri günlük ortalama yüzde 8,62 değer kaybetti.

Dolar 1,34'ü aştı, 6 ayın rekorunu kırdı

   Japon Yeni'nin dolar karşısında değer kazanmaya devam etmesinin carry trade adı verilen düşük faizli para birimlerinden borçlanıp yüksek getirili finansal enstrümanlara yatırım yapma eğilimini zayıflatmasıyla dolar, 1,3415 YTL'ye yükselerek son 6 ayın zirvesini gördü. Kotasyonlar en son 1 Nisan 2008'de bu seviyeden işlem görmüştü.

   Yabancı bir bankanın döviz piyasaları işlemcisi, "Dolar/YTL'de artık 1.35 teknik seviyesine doğru bir gidiş söz konusu. Müşteri tarafından da piyasayı aşağı çekecek kadar dolar satışı beklenmiyor. Onlar da bekle gör politikasına geçmiş durumda. Büyük bir haber, teknik seviye dinlemeksizin piyasayı her iki yönde de ciddi anlamda hareket ettirebilir" dedi.

Faiz yüzde 20'nin üzerinde

   Tahvil/bono piyasasında 14 Nisan 2010 vadeli gösterge kağıdın bileşik faizi de yüzde 20'nin üzerine çıktı. Faiz yüzde 20.41 ile 25 Temmuz'dan beri en yüksek düzeye yükseldi.

Yen, euro ve dolara karşı güçlendi

   Küresel kredi krizinin ABD'den sonra Avrupa'yı da etkisi altına alması, doların ve Euro'nun yene karşı hızla değer kaybetmesine neden oldu. Dolar/yen paritesi son dört ayın en düşük seviyesi olan 102,86'ya indi. Euro/yen paritesi ise son 2.5 yılın en düşük seviyesine, 139,97'ye geriledi.

Euro, 13 ayın en düşüğünde

   AB'nin en büyük dört ekonomik gücünün, bir fon oluşturma konusunda isteksiz davranmaları, Avrupa'nın bankacılık sektörüne ilişkin kaygıların artmasına ve Euro'nun değer kaybetmesine neden oluyor. Euro/dolar paritesi, dün sabah son 13 ayın en düşük seviyesi olan 1,3542'ye kadar geriledi.

Carry trade öldü mü?

   ABD'de mali kurtarma paketinin onaylanmasına rağmen mali piyasalardaki sert satış baskısının önüne geçilemediğini belirten uzmanların yayımladığı raporda, "Japon Yeni'ndeki değerlenme carry trade adı verilen düşük faizli para birimlerinden borçlanıp yüksek getirili finansal enstrümanlara yatırım yapma eğiliminin öldüğüne işaret ediyor. Bu eğilim, lira ve lira cinsi yatırım araçlarında da değer kaybına neden oluyor" dedi ve ekledi:

   "Mali piyasalardaki mevcut yangının kısa sürede sönmesi beklenmiyor. Dolar/YTL kuru için teknik olarak bakıldığı zaman mart ayı sonunda görülen 1,3350-1,3500 zirvesinin test edilme ihtimali yüksek görünüyor. Döviz piyasasındaki olumsuzluk faiz ve hisse senedi piyasalarına da yansıyabilir. Olumlu enflasyon rakamlarına rağmen gösterge bileşik faizin yüzde 20 seviyesinin üzerinde kalması, hisse senedi piyasasında ise önemli sayılabilecek bir düşüşün olması olası görünüyor. Modern finansal sistemin karşılaştığı en büyük kriz ortamında para kazanmaktan ziyade yatırımların korunması amaç edilmelidir."

   Piyasalar yeni haftaya büyük bir tedirginlikle başladı. Faiz ve dolar yükselirken borsa düşüyor.

   Uluslararası piyasalardaki dalgalanma İMKB'yi etkilemeye devam ediyor. Cuma günü yüzde 4'ün üzerinde değer yitiren borsa dün yine de hızlı bir düşüşle başladı.

   İMKB ilk işlemlerin ardından yüzde 6 kayıpla 32 bin 487 puana kadar geriledi. Böylece iki günlük kayıp şimdilik yüzde 10'u geçmiş görünüyor.

Yılmaz: "Bize bir şey olmaz" demeyin

   Türkiye Merkez Bankası Başkanı Yılmaz, ABD'de henüz resmin net olmadığını ve yeni sürprizlere hazırlıklı olunması gerektiğini belirterek, "Bize birşey olmaz' demeyin. AB'deki yavaşlama ihracatı olumsuz etkileyebilir. Kredi kanalında daralma ipuçları görülüyor" dedi.

   Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, finans piyasalarında riskin nerede ve ne boyutta olduğunu bilemediklerini belirterek şunları söyledi:

   "Krizin dibi görüldü mü? Köpük oluşturan varlıkların fiyatları düşmesi gereken seviyeye düşmedi, henüz tabanı görmedi. Bu konuda belirsizlik sürüyor. Özel sektörün kaldıraç oranlarında bir miktar iyileşme sağlandı. Kuruluşların sermaye yapıları güçlendirilmeye çalışıldı ancak henüz yeterli değil. Bütün zararlar muhasebeleştirilmedi, her an için yeni sürprizlerle karşılaşmaya hazır olmamız gerekir. Sistemin bu sorunu halledemeyeceği ortaya çıktı.

ABD'de resim henüz net değil

   ABD'de resim henüz daha net değil, Avrupa'da da bazı tedbirler alındı, yeni yeni olaylar ortaya çıkıyor. Japonya'da fazla bilgiye sahip değiliz. Japon bankaları fonları nereye yatırdılar. Bu konuda bilgi sahibi değiliz. Önümüzdeki günlerde Japon finans sistemine ilişkin sorunlar duymaya başlayacağız."

AB'de daralma etkileyebilir, ihtiyatlı olalım

   Kredi krizinde gelişmekte olan ülkelerde bir ayrışmanın söz konusu olmadığını kaydeden Türkiye Merkez Bankası Başkanı sözlerini şöyle sürdürdü: "Az veya çok bütün ülkeler bundan etkilenecek. Belirleyici olan husus mali-hizmet ve mal piyasalarının ne kadar entegre olduğu. Ticaret tarafına bakınca yüzde 60'ı yakını Euro Bölgesi ve AB ile. ABD ile ihracatın oranı yüzde 6 seviyelerine düştü. Bu sorunların ortaya çıkardığı gelişmeler bizim mal sattığımız piyasalarda daralma yaratırsa olumsuz etkileneceğiz. ABD ve AB'de ekonomi yavaşlıyor; büyüme aşağı yönlü revize ediliyor. Bizim ihracatımızda momentum kaybı görünmüyor sadece otomotivde son bir-iki ayda azalma var. Ticaret kanalından olumsuz etki yok ama olmayacağımız anlamına gelmez. Bu konuda ihtiyatlı olmamız gerekiyor. Bölgedeki petrol ülkelerinde pazar payımızı artırmak gerekir.

AB zirvesi krize çözüm getirmedi

   Analistler, Avrupa Birliği liderlerinin global finansal krizle mücadele konusunda Paris'te yaptıkları toplantıdan çıkan vaatlerin, bankaların dakika dakika boğuştukları zafiyetleri durdurmaya yetmeyeceğini düşünüyor.

   Brüksel'deki Avrupa Politika Araştırmaları Merkezi direktörü Daniel Gros durumu "Tren üstünüze gelirken rayların üzerinde durmaya benziyor" şeklinde nitelendirdi. 

   Gros ve diğer ekonomistler Avrupa'nın dört büyük ekonomisinin 1930'lardan beri meydana gelen en büyük finansal kriz karşısında yükümlülüklerini yerine getirme fırsatını, öncelikle sistem çapında bir çözüm getirmeyerek kaçırdığını belirtiyorlar.

   Paris'te geçtiğimiz cumartesi günü buluşan Almanya, Fransa, İngiltere ve İtalya liderleri finansal sistemin istikrarını sağlamak için gerekli bütün tedbirleri alma ve gereken eşgüdümü gerçekleştirme sözü verdiler.

   Liderler, Avrupa Komisyonu'ndan banka mevduatlarının korunması için bir tasarı oluşturulmasını istediler ve şu andaki olağanüstü koşullar karşısında, şirketlere yapılabilecek yardımlar ile kamu açıkları konusundaki AB kurallarının esnek uygulanması gerektiğini belirttiler.

   Toplantı öncesinde tartışılan ancak Almanya ile İngiltere'nin karşı çıktığı Avrupa çapında bir banka kurtarma fonunun oluşturulması fikri ise önerilmedi. Liderler, İrlanda hükümetinin aldığı kişisel ve toptan mevduatlarının tümüne devlet garantisi verilmesi benzeri başka sistemik kararlar da almadılar.

   Analistler toplantı sonrasında yayımlanan deklarasyonun güven sağlamaya yönelik bir iradeyi yansıttığını, ancak bu güveni sağlamaya yönelik hızlı, etkin ve sistemik herhangi bir somut önlem içermediği görüşünde.

   Zirveyi değerlendiren İtalyan bankası UniCredit baş ekonomisti Marco Annunziata "Büyük siyasi amaçlar ve somut eylemler arasında yine büyük bir uçurum oluştu" dedi.

Kurtarma paketi çare olacak mı?

   ABD'de kurtarma paketi geçti, gözler piyasalara çevrildi. Uzmanlar paketin üç-dört hafta içerisinde etkisini göstereceğini ancak piyasalarda dalgalanmanın süreceğini kaydetti.

   ABD'de 850 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşan kurtarma paketinin geçmesinin dünya piyasalarına ve Türkiye'ye etkisi tartışılıyor. Paketin yeterli olup olmayacağı konusunda farklı görüşler ortaya atılırken, yeni paketlerin de gündeme gelebileceği belirtiliyor. 

   Kurtarma paketinin getirecekleri ve muhtemel gelişmeler NTV'deki özel yayında değerlendirildi. ABD'nin attığı adımın gerekli olduğunu belirten uzmanlar, kurtarma paketinin etkilerinin zaman alacağını kaydetti. Uzmanların görüşleri şöyle:

Krizin hatırlattığı yıl: 1929

   Türkiye'nin günü kurtarmaya yönelik çözümlerden kaçınıp sistemi sağlam tutması lazım. Büyümemiz yavaşlayacak, dünyanın sonu değil paniğe kapılmamak gerekiyor.

   Uzmanlar, "Bu paket sistemik krize engel olacaktır, sistemin tıkanmasına engel olacaktır. 700 milyar doları cebine koyan ABD Hazinesi konut kredilerine dayalı varlıkları satın alacak. Ancak fiyatlamaya ilişkin sıkıntı var. Sisteme yardım edecek ama kredi piyasasındaki sıkışıklığı kısa vadede gidermesi mümkün değil. Benim tahminime göre ABD ekonomisi son iki aydır resesyonda. Bence piyasalar ekonomik yavaşlamayı hatta resesyonu gördükçe belli bir süre daha gelgit yaşayacaktır" dedi.

İngiltere bankalara yardım edecek

   İngiltere'de devletin büyük bankaları rahatlatmak adına bu bankalardan hisse satın almayı planladığı öne sürüldü.

   İngiltere'de yaşanan krizin derinleşmesinin önüne geçmek için çareler arayan hükümetin, büyük bankalardan hisse satın alması planı yaptığı The Daily Telegraph ve Financial Times gazeteleri tarafından duyuruldu. 

   Maliye Bakanı Alastair Darling'in milyarlarca sterlinlik hisse satın alınmasını içeren acil plan üzerinde çalışmalarıyla ilgili olarak Hazine yetkililerine talimat verdiği öne sürüldü.

   Hazinenin de vergi mükelleflerinin cebinden bir anda milyarlarca sterlin çıkarabilecek planla ilgili çalışmalara başladıkları belirtildi. Hazine yetkilileri ise, planla ilgili hazırlıkları doğrulamaktan kaçındı.

   İngiliz hükümetinin ise bankaların birbirlerine ve müşterilerine kredi vermeye başlamamaları halinde, adımın atılmasını kaçınılmaz gördüğüne dikkat çeken Telegraph gazetesi, hükümetin üzerindeki mevduatların tümünün devlet garantisi altına alınması yolundaki baskının da sürdüğünü yazdı.

   Financial Times gazetesi ise, yapılan planın İngiltere'de bankacılık sektörünün bir bölümünün devletleştirilmesi anlamına gelecek kadar kapsamlı olduğuna işaret etti.

Citi, Wachovia'nın satışını durdurdu

   Citibank, Wells Fargo bankasının, zor durumdaki bankalardan Wachovia'yı satın alma işlemini durdurttu.

   Citibank, çıkarttığı mahkeme kararıyla, Wachovia'nın başka bir alıcıya satışını bloke etti. Devletin yardım paketinden pay almayacak olan Wells Fargo devir alma çerçevesinde, Wachovia'nın hisseleri için 15,1 milyar dolar ödeyecekti ve birleşmenin toplam maliyeti 10 milyar dolar olacaktı. 

   Wachovia daha önce satış için Citibank ve Banco Santander bankalarıyla da görüşmüş ancak anlaşma sağlayamamıştı.

Almanya'da mevduata devlet güvencesi

   ABD'den sonra Avrupa hükümetleri de mali kuruluşlardaki krize müdahale ediyor. Son olarak Alman hükümeti, ülkedeki tüm banka mevduat hesaplarının devlet güvencesine alınacağını açıkladı.

   Ülkenin ekonomi yetkilileriyle acil bir toplantı yapan Başbakan Angela Merkel, "Alman hükümeti vatandaşının birikimini koruyacağına söz veriyor" dedi. 

   Merkel, zordaki emlak kredisi bankası Hypo'nun batarak tüm mali sisteme zarar vermesine müsaade etmeyeceklerini de söyledi.

   Hypo'nun kurtarılmasına yönelik sıkı bir çalışma yaptıklarını vurgulayan merkel, krizden sorumlu olan banka yöneticilerinin hesap vereceğini de belirtti.

   Alman hükümetinin Hypo Real Estate'i kurtarmak için hazırladığı 35 milyar Euroluk kredi güvencesi planı, banka ve yatırımcıların desteğini çekmesi üzerine uygulamaya konamamıştı.

Kriz İsveç Kralı'nı da vurdu

   Borsada yatırım yapan İsveç Kralı, bir ay içinde 1 milyon 35 bin Euro kaybetti.

   İsveç Kralı 16. Carl Gustav'ın global krizden etkilendiği ve borsadaki yatırımlarından dolayı bir ay içinde 10 milyon İsveç kronu (1 milyon 35 bin Euro) kaybettiği bildirildi. İsveç Haber Ajansı TT'nin, akşam gazetesi Aftonblandet'ten alıntı yaparak dün geçtiği habere göre, İsveç ve dünya borsalarında bir aydan beri görülen düşüş, İsveç Kralı 16. Carl Gustav'ın kişisel yatırımlarının da zarar görmesine neden oldu. İsveçli yatırımcıların borsadaki bir aylık kayıplarının 100 milyar İsveç kronu (10 milyar 300 milyon Euro) olduğu kaydedildi. 

   İsveç Kralı 16. Carl Gustav'ın mali danışmanlarından Bengt Telland yaptığı açıklamada, Kralın İsveç ve yurt dışındaki borsalarda uzun vadeli yatırımlarının bulunduğunu açıklayarak, "kral bu bir aylık kayıptan dolayı umutsuzluğa kapılmış değil" dedi.

   İsveç Kralı ile birlikte İsveç hükümetindeki bakanların da borsadaki düşüşten paylarını aldıkları kaydedildi. İsveç borsasında bir ay içinde yaşanan yüzde 12'lik düşüşten İsveç Başbakanı Fredrik Reinfedlt, Araştırma Bakanı Lars Leijonborg ile Tarım Bakanı Eskil Erlandsson da borsada yaptıkları yaptırımlarında, ekonomik krizden çeşitli oranlarda etkilendiler.

KKTC'de dövizin seyri

11 Şubat 2008  Alış  Satış

1 Amerikan Doları  1.223  1.235

1 Euro  1.780  1.800

1 İngiliz Sterlini  2.379  2.392

17 Mart 2008  (Saat: 12.00)

1 Amerikan Doları  1.255  1.280

1 Euro  1.980  2.20

1 İngiliz Sterlini  2.535  2.575

6 Ekim 2008 Saat 11.00

1 Amerikan Doları  1.326  1.348

1 Euro 1.805  1.830

1 İngiliz Sterlini  2.330  2.365 

Saat 17.00

1 Amerikan Doları  1.330  1.370

1 Euro 1.810  1.860