80 YIL ÖNCEKİ "BİN" BUGÜN "KURUŞ" OLDU... İngiliz yasalarından örnek alınarak 1929'da hazırlanan Ceza Yasası, günümüz koşullarına uygun olarak güncellenmediğinden, yasada öngörülen bazı hapis ve para cezaları "komik" denecek kadar az miktarda kaldı. Yasada hala TL cinsinden belirtilen cezalar, bugünün para birimi YTL'ye çevrildiğinde "kuruş" olarak karşımıza çıkıyor. Buna göre, 250 bin TL para cezası öngörülen bir suçun bedeli bugün 25 kuruşa, 500 bin TL'lik ceza ise 50 kuruşa denk geliyor

CİNSEL TACİZİN CEZASI 10 KURUŞ... Ülkemizde gün geçtikçe artan "cinsel taciz" suçu Ceza Yasası'nda hafif suçlar kapsamına girerken 1 ay hapis ve/veya 10 kuruşla cezalandırılıyor. Müstehcen teşhir suçuna ise 2 yıla kadar hapis ve/veya 1 YTL kadar para cezası öngören yasada, kamuya açık bir yerde sövme, dilenme veya sadaka toplamanın cezası da 10 kuruş

RÜŞVET, FUHUŞA TEŞVİK HAFİF SUÇ... Ceza Yasası ayrıca, rüşvet alma, ırza geçmek için gizli ittifak, hayvanlara tecavüz etme veya eziyet verme ve fuhuşa teşvik gibi bazı suçları ise hafif suç olarak nitelendiriyor. Yasada ayrıca küçük suçlar başlığı altında bulunan ve hafif suç olduğu belirtilen kamuya ait bir yere çöp koymak veya herhangi bir zibil atmanın cezası ise 10 kuruş

Ergül ERNUR

   İngiliz sömürge döneminden kalma yasalardaki cezalar, günümüzde, hiçbir yaptırım gücü ve caydırıcılığı kalmayan "komik cezalar" haline dönüştü.

   80 yıl önce, 1929 yılında hazırlanan ve günümüzde de kullanılan Ceza Yasası kapsamındaki bir çok suça öngörülen para cezasının zamanında güncelleştirilmemesi nedeniyle bugün komik dahi denilemeyecek para cezaları veriliyor.

   O dönemlerde "bin" kavramıyla öngörülen birçok para cezası bugünün para cinsi olan YTL'ye çevrildiğinde kuruş olarak karşımıza çıkıyor.

   İngiliz yasalarından örnek alınarak yapılan Ceza Yasası'na göre, cinsel taciz 10 kuruşla cezalandırılırken, müstehcen teşhir suçu işleyen kişiye iki yıla kadar hapis ve/veya 1 YTL kadar para cezası verilebiliyor.

   Sarhoşluk suçunun cezası 20 kuruş, polise yalan bilgi verme 50 kuruş, çocuk veya genç bir kişinin genelevlere sık sık gitmesine izin vermeye ise 25 kuruş para cezası öngörülüyor. Söz konusu yasada ayrıca bu suçlara hapis cezası da verilirken hafif suç oldukları da belirtiliyor.

   Buna benzer birçok suçu kapsamında bulunduran Ceza Yasası'nda ayrıca kamu görevlilerinin rüşvet alması, ırza geçmek için gizli ittifak, tehdit, hile veya uyuşturucu madde yoluyla kadının ırzına geçilmesini temin etme, hayvanlara tecavüz etme veya eziyet verme ve fuhuşa teşvik gibi suçlar ise önemli suçlar olmasına rağmen yasada hala "hafif suçlar" kapsamında yer alıyor.

   Yasada ayrıca küçük suçlar başlığı altında hafif suç olarak nitelendirilenler arasında kamuya ait bir yere fena koku veren veya verebilecek olan zibil veya çöp koyan veya orada bırakan; yoldan geçenlere zarar veya rahatsızlık verecek biçimde bir kamu yolu veya kamuya ait bir yere herhangi bir zibil veya başka şey atan; bir kamu yolunda veya kamuya ait bir yerde herhangi bir kişiye zarar veya rahatsızlık verecek biçimde şenlik fişekleri atan" kişilerin, mahkumiyeti halinde 10 kuruş kadar para cezasına çarptırılması öngörülüyor.

   Lefkoşa Mahalli Barosu Başkanı Barış Mamalı, Ceza Yasası'nın, o dönemde var olan, insanlar tarafından kabul edilmeyen davranışları cezalandırmak için düzenlediğini kaydetti.

   Mamalı, çağın değiştiğini ve bu değişime uygun olarak yeni tür davranışlar ve suçların ortaya çıktığını belirterek yasada ceza açısından da gerekli tadilatlar yapılmadığı için bazı suçların cezalarının "çok komik" kaldığının altını çizdi.

Binli rakamlar kuruş oldu

   80 yıl önce hazırlanan Ceza Yasası, günümüz koşullarına uygun olarak güncellenmediği için gelişen teknoloji ve kültüre ayak uyduramıyor.

   Yasadaki gerek hapis gerekse para cezalarının güncellenmemesinin yanı sıra TL'den YTL'ye geçilen para birimleri de hala TL olarak gösteriliyor. Yasadaki TL cinsi para cezalarını ise YTL'ye çevirdiğimizde karşımıza komik rakamlar çıkıyor.

   Yasanın hazırlandığı 1929 yılında suçlara öngörülen para cezaları "ağır" olarak nitelendirilirken o dönemlerde "bin" kavramıyla adlandırılan cezalar bugünün YTL'siyle "kuruş"a denk geliyor.

   Yıllar önce herhangi bir suça öngörülen 100 bin TL'lik para cezası bugünün parasıyla 10 kuruşa denk gelirken 500 bin TL'lik ceza ise 50 kuruş oldu.

Fuhuşa teşvik, rüşvet, ırza geçmek için gizli ittifak hafif suç

   Ceza Yasası, "kamu görevlilerinin rüşvet alması; ırza geçmek için gizli ittifak; tehdit, hile veya uyuşturucu madde yoluyla kadının ırzına geçilmesini temin etme; hayvanlara tecavüz etme veya eziyet verme; fuhuşa teşvik" gibi bazı suçları hafif suç olarak nitelendiriyor.

   Söz konusu hafif suçlar için ise, yasa çerçevesinde cezası belirtilmemiş suçlara da 3 yıla kadar hapis ve/veya hakimin takdir edeceği kadar para cezasına öngörülebiliyor.

Cinsel taciz hem hafif suç hem de cezası 10 kuruş

   Ceza Yasası'nda yer alan ve hafif suç olduğu belirtilen "Namus ve ahlaka aykırı davranışlar" olarak açıklanan ve günümüzde karşılığı "cinsel taciz" olan söz konusu suç için, bir ay hapis veya 10 kuruş kadar para cezası öngörülüyor.

   Kamuya açık herhangi bir yerde herhangi müstehcen bir gösteri veya temsil teşhir eden herhangi bir kişinin suç işlediğini belirten yasa, "müstehcen teşhir" olarak adlandırdığı suçu işleyene iki yıla kadar hapis ve/veya 1 YTL kadar para cezası verilebiliyor.

   "Çocuk veya genç bir kişinin genelevlere sık sık gitmesine izin verme" suçuna da 6 aya kadar hapis ve/veya 25 kuruş para cezası öngören Ceza Yasası, bu suçu da "hafif suç" olarak değerlendiriyor.

   Her kim sarhoşken tasarrufunda dolu bir ateşli silah, bıçak veya başka bir öldürücü silah bulundurması halinde ise, müzekkeresiz tutuklanabileceğini belirten yasa, mahkumiyet halinde 20 kuruş kadar para cezasına ve/veya altı aya kadar hapis cezasına çarptırılıyor.

   Uzun yıllar önce hazırlanan yasaya göre, "kamuya açık bir yerde sövme" de hafif suçlar arasında yer alırken bu suçu işleyen kişiye bir aya kadar hapis cezası ve/veya 10 kuruş kadar para cezası veriliyor.

  Polise yalan bilgi verme ayrıca fesat karıştırma (Hayali bir suç ile ilgili olarak herhangi bir polise kasten yalan bir ifade veren herhangi bir kişi) gibi her iki suça da birer yıl hapis cezası ve/veya 50 kuruş para cezası öngörüyor.

Dilenme veya sadaka toplamanın cezası 10 kuruş

   Kamu binalarını, anıtları ve ağaçları tahrip etme veya zarara uğratma suçuna da üç aya kadar hapis ve/veya 10 kuruş kadar para cezası öngören Ceza Yazası, ayrıca herhangi bir köy, kent veya başka meskun yer sınırları içinde herhangi bir ateşli silahla ateş edene mahkumiyeti halinde 10 kuruş kadar para cezası veriyor.

   Yasa, ilanların tahribi başlığı altında verdiği suça da bir aya kadar hapis ve/veya 5 kuruş kadar para cezası öngörüyor.

   Haylaz ve ahlaksız davranışlarda bulunanlar ise, bir aya kadar hapis cezasına veya 10 kuruş kadar para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabiliyor. Söz konusu suç, Ceza Yasası'nda şöyle tanımlanıyor:

   "Kamuya açık herhangi bir yerde namus veya ahlaka aykırı bir davranışta bulunan herhangi bir genel fahişe; dilenmek veya sadaka toplamak için dolaşan veya duran veya herhangi bir çocuğa bunları yaptıran veya çocuğun yapmasını teşvik eden veya cesaretlendirenler; Kamuya açık herhangi  bir yerde ahlak dışı amaçlar üzerinde direnen veya ahlak dışı amaçlar için ısrarla istekte bulunan herhangi bir erkek; huzursuzluk çıkaracak biçimde davrananlar".

Kamuya ait bir yere çöp koymak veya herhangi bir zibil atmanın cezası da 10 kuruş

   Ceza Yasası'nda ayrıca küçük suçlar başlığı altında toplanan ve hafif suç olarak nitelendirilenler ve mahkumiyet halinde 10 kuruş kadar para cezası öngörülenler ise şöyle:

   "Herhangi bir madde veya başka şey yerleştirmekle herhangi bir kamu yolunda veya kamuya ait bir yerden serbestçe geçmeyi engelleyen;

   Herhangi bir kamu yoluna veya kamuya ait bir yere fena koku veren veya verebilecek olan zibil veya çöp koyan veya orada bırakan;

    Bir kamu yolunda veya kamuya ait bir yerde yasal olarak yapılan herhangi bir tamirat sırasında herhangi bir toprak yığını, taş yığını veya başka şey yığını üzerine veya kanal veya drenaj veya başka kazılara geceleyin lamba veya ışık koymayı ihmal eden;

    Yoldan geçenlere zarar veya rahatsızlık verecek biçimde bir kamu yolu veya kamuya ait bir yere herhangi bir zibil veya başka şey atan;

   İlçe Kaymakamının yazılı olarak yıkmayı veya tamir etmeyi emrettiği harap veya tehlikeli durumdaki herhangi bir bina veya yapıyı tamir etmeyi veya yıkmayı reddeden veya ihmal eden ;

    Ateş kullanılan herhangi bir atölye veya fabrikada, fırın veya bacasını temizleme veya tamir etmeyi reddeden veya ihmal eden;

    Bir kamu yolunda veya kamuya ait bir yerde herhangi bir kişiye zarar veya rahatsızlık verecek biçimde şenlik fişekleri atan;

   Herhangi bir köy kent veya başka meskun yer sınırları içinde herhangi bir ateşli silahla ateş eden;

    Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde tedavülde olan madeni veya kağıt paraları üzerinde yazılı olan kıymette almayı reddeden herhangi bir kişi".

Mamalı: Güncellenmeyen cezaların rakamları komik kaldı

   Lefkoşa Mahalli Barosu Başkanı Barış Mamalı, birçok yasada olduğu gibi Ceza Yasası'nda da büyük eksiklikler olduğunu söyleyerek söz konusu yasanın 80 yıl önce o dönemin şartlarına uygun olarak hazırlandığına dikkat çekti.

   Ceza Yasası'nın o dönemde var olan insanlar tarafından kabul edilmeyen davranışları cezalandırmak için düzenlediğini kaydeden Mamalı, çağın değiştiğini ve bu değişime uygun olarak yeni tür davranışlar ve suçların ortaya çıktığını belirtti.

   Mamalı, eskiden yapılan Ceza Yasası'nın şimdinin şartlarına göre adapte edilmediği ayrıca yeni suçlar eklenmediği için büyük eksiklik taşıdığının altını çizdi.

   Yasada ceza açısından da gerekli tadilatlar yapılmadığı için bazı suçların cezalarının "çok komik" kaldığını ifade eden Mamalı, "Bütün dünyada suç olarak görülen birçok olay bizim yasamızda yer almadığı veya düzenlemesi olmadığından söz konusu suçu işleyen kişiye ceza verilemiyor. Buna da, Cezaların Kanuniliği İlkesi deniyor" dedi.

   Yeni suçların yasaya eklenmemesi ve var olan cezaların günün koşullarına uygun güncellenmemesinin toplumda rahatsızlık yarattığını belirten Mamalı, Cumhuriyet Meclisi'nin bir an önce Ceza Yasasını ele alıp tadilat yapması gerektiğini vurguladı.

   Mamalı, Ceza Yasası'nın hazırlandığı yıldan bugüne kadar yeni yeni suçların ortaya çıktığını belirterek örnek olarak cinsel taciz ve insanlık onuruyla bağdaşmayacak hareketler (işkence) gibi suçları verdi.

   Yasadaki bazı suçlara hem para hem de hapislik cezası öngörüldüğünü ifade eden Mamalı, "Bazı suçlarda hapislik cezası verilirse çok ağır olur. O yüzden para cezasıyla caydırılabilir" dedi.

   Mamalı, birçok suçun para cezasının da güncellenmediği için çok komik rakamlarla ortaya çıktığını söyledi.