Meclisten notlar...

Dilek ÇETEREİSİ

- DUMANIN GÖLGESİNDE EŞEL-MOBİL... Meclis yasama görevine sigara yasağını getiren yasa ile başladı. Tasarı meclis genel kurulunda görüşülürken milletvekillerinin sergilediği tavırlar tam da "meclisten notlar" köşesi içindi. Ancak sigara yasağından önce bilgiye ve onaya sunuşlar yapılırken, bazı ayrıntılar dikkatlerden kaçmadı. Bazı yasalar için ivedilik kararlarının alındığı bu bölümde Vakıflar Örgütü ve Din İşleri Dairesi (Kurulu, Görev ve Çalışma Esasları) (Değişiklik) Yasa Tasarısı ile Atatürk Öğretmen Akademisi (Değişiklik) Yasa Tasarısı'nın gerekçeleri, tartışmalı eşel-mobil uygulamalarıyla ilgiliydi. Yeni düzenlemeler, bu iki kurumda her iki ayda bir maaşlara yansıtılan hayat pahalılığı ödeneğinin periyotlarını belirleme yetkisinin Bakanlar Kurulu'na verilmesini öngörüyordu.

- PRODEDÜR GEREĞİ DEDİLER... Bu ivedilik kararları alınırken, milletvekilleri kendi havalarında sohbet etmekle meşgulken, basın mensupları, ses kirliliği arasında duyduklarının doğru olup olmadığını araştırmaya koyuldu. Bazı milletvekilleri, ortada yeni bir unsur olmadığını, burada yapılanın sadece prosedürü yerine getirmek olduğunu söyledi. Hatırlanacağı gibi meclisin yaz tatili öncesinde toplumda eşel-mobil fırtınası kopmuş, hükümet de meclis komitelerine sevk ettiği kamu görevlileri ve öğretmenlerle ilgili yasa tasarılarını bekletmeye almıştı. Meclis açılır açılmaz eşel-mobille ilgili iki tasarıya daha ivedilik alınması, her ne kadar prosedür gereği olduğu söylense de hükümetin bu yönde ufaktan ufaktan hazırlık yapabileceği izlenimi yaratıyor.

- ÖRP MURADINA ERDİ... Öte yandan oluşumu kadar CTP'yle koalisyon ortaklığı da toplumda büyük tartışma yaratan Özgürlük ve Reform Partisi (ÖRP), yaklaşık 2 yıldan sonra muradına erdi. Koalisyon ortağı olmasına rağmen mecliste grup kuramayan ÖRP, Hüseyin Avkıran Alanlı'nın transferiyle bunu başardı ve dün meclis genel kurulunda ÖRP'nin artık mecliste bir grubu olduğu resmen onaylandı. Buna göre ÖRP Grup Başkanı, Turgay Avcı, başkan vekilleri de Erden Özaşkın ve Hüseyin Avkıran Alanlı oldu. Bilindiği gibi ÖRP, UBP ve DP'den kopan bir grup milletvekilinin oluşturduğu bir parti olarak 2006'nın eylül ayında siyasal yaşama katılmıştı. ÖRP halen mecliste Turgay Avcı, Erdoğan Şanlıdağ, Mustafa Gökmen, Erden Özaşkın ve Alanlı'dan oluşan 5 milletvekili ile temsil ediliyor.

- 12 YILDIR UYGULANAMAYAN YASA... Mecliste bunlar olduktan sonra sıra, sigara yasağını gündeme getiren Tütün Ürünlerinin Zararlarından Korunma ve Denetim Yasa Tasarısı'na gelmişti. Toplumda uzun süredir tartışılan sigara yasağı meclis komitesinin 8 toplantısında konu olmuş, milletvekilleri yaz tatili boyunca da komite toplantılarında tasarıyı şekillendirmeyi sürdürmüştü. Oysa toplum ilk kez sigara yasağını, 1996 yılında geçen yasa ile duymuş ancak yasa bir türlü uygulanamamıştı. Kapalı alanlarda sigara içimini yasaklayan yasa, tiryakiler için özel bölümler oluşturulmasını öngörüyordu. Fakat devlet kamuya ait işyerlerinde bu düzenlemeleri yerine getiremediği için kimseye de sigara içti diye ceza kesememiş, yasa da cürümü kadar yer yakamamıştı. Bu kez üzerinde aylarca çalışılan bir başka tasarı ortaya çıktı ki bu tasarıda sigara içenler için özel bölümler ayrılması hususu ortadan kaldırılıyordu. Bazı istisnalar hariç, kapalı alanlarda tümden sigaraya yasak gelmesi amaçlanıyordu. İstisnalar ise Barış ve Ruh Hastalıkları Hastanesi ile sınırlıydı. Tasarı, lokanta, kafeterya, büfe, kahvehane ve pastane gibi yerlerde sigara içilmesini kesinlikle yasaklıyor. Kumarhane, disko, gece kulübü ve sadece alkollü içki servisi yapan bar ve birahanelerde ise sigara, sadece oluşturulacak özel mekanlarda içilebilecek.

- YARISI TİRYAKİ MECLİSİN HALİ DUMAN... 50 sandalyeli meclisin neredeyse yarısının sigara tiryakisi olduğu göz önüne alındığında, söz konusu yasanın yaşam bulmasının oldukça güç olduğu söyleniyor. Hükümetin başı Başbakan Ferdi Sabit Soyer ile hazinenin başı Maliye Bakanı Ahmet Uzun'un da iyi bir sigara tiryakisi olduğu göze alındığında, gerek meclis çalışmaları, gerekse Bakanlar Kurulu toplantılarının oldukça stresli geçeceği yorumları başladı bile. Öte yandan CTP Genel Sekreteri Ömer Kalyoncu ile CTP Milletvekili Nazım Beratlı'nın yasaya açık muhalefeti, dün genel kurul çalışmalarında da kendini gösterdi. Nazım Beratlı, mecliste nisap sağlanır sağlanmaz genel kurulu terk ettiği ve yasanın görüşülüp oylanmasında hazır bulunmadığı dikkatlerden kaçmadı. Kalyoncu ise muhalefetini meclis kürsüsünden dile getirdi. Gerekli tedbirler alınmadan yasanın uygulanamayacağını düşünen Kalyoncu, yakında kamu binalarının önünün insan kalabalığından geçilmeyeceğini, milletvekillerinin de sokakta sigara içeceğinden dolayı meclis zilini duymayacağını söyledi.

- "TÜTÜN İÇME ÖZGÜRLÜĞÜ KISITLANIYOR"... Tasarı görüşülürken birçok milletvekili söz alarak konuştu. Sigara karşıtlığının "in", sigara içiminin de "out" olduğu günümüzde, TV ekranlarını da karşısında gören vekiller, kürsüden toplumun yükselen trendi bağlamında "şirin" konuşmalar yaptı. Önce Kemal Dürüst(UBP) söz alarak yasaya olumlu oy vereceklerini belirtti ve sigara yasağına sahip çıkılmasını istedi. Şerife Ünverdi (UBP) de benzer mesajlar verdi. Üçüncü sırada yasanın sahibi Sağlık Bakanı Eşref Vaiz vardı. Vaiz, kısa ve öz konuşmasında, yasayla birlikte kamuoyunu aydınlatmak amacıyla bir kampanya başlatacaklarını açıkladı ve yumuşak bir geçişle yasayı uygulayacaklarını söyledi. Vaiz, sigara yasağı ifadesi yerine "tütün içme özgürlüğü" kısıtlanıyor demeyi yeğledi ve kimsenin sigara içmeyen kişileri zehirleme hakkının bulunmadığını vurguladı.

- GÖKMEN 8 YILDIR SİGARA İÇMİYOR... Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı Mustafa Gökmen de "çevreci" kişiliğiyle kürsüdeydi. "Hedef sevdiklerimizin uzun yaşamasıdır" diyen Gökmen, sigaranın zararlarını sıraladıktan sonra kendisinin de bir zamanlar tiryaki olduğunu anımsattı. 31 Aralık 1999 gecesine kadar günde 2-2.5 paket sigara içtiğini hatırlatan Gökmen, 8 yıldır ağzına sigara koymadığını söyledi. Gökmen, ilginç üslubuyla "İnsan sigara içmediğinde her noktasındaki performansı güç kazanır. Bunu kendimden biliyorum" deyince, bu ifadeye farklı yaklaşımlar yakıştıran bazı milletvekilleri bakana takılmaya başladı ve salonda gülüşmeler oldu. Bakan Gökmen hikayesine devam ederek, "Ben sigarayı bıraktığımda, hanıma dedim ki, her gün benim sigara paramı bu kumbaraya atacaksın. 18 ay sonra kumbarayı açtığımızda biriken parayla, Türkiye'de arabamla tam 8 bin 500 kilometrelik yol kat ettim" şeklinde konuştu.

- KALYONCU'DAN MUHALEFET... Daha sonra komite başkanı Kadri Fellahoğlu(CTP), Hasan Taçoy(UBP) ve Sağlık Bakanı Eşref Vaiz söz aldılar ve yasayla nelerin yapılmak istendiğini anlattılar. Ömer Kalyoncu'nun söz alması ise herkese ilginç geldi. İyi bir sigara tiryakisi olduğu bilinen Kalyoncu'nun kürsüye ilerleyişinden dahi, yasaya karşı olduğu anlaşılıyordu. Kalyoncu kısa ve öz konuştu. Sigara içmenin bir zaafiyet olduğunu anlatan Kalyoncu, yasa yürürlüğe girdikten sonra kamu görevlilerinin kapı önlerinde sigara içerken görüleceğini, mecliste zil çaldığında da milletvekillerinin duymayacağını vurguladı. Bunu yaparken işlerin engellenmemesi gerektiğinin altını çizen Kalyoncu, "Bıçakla keser gibi bir işi halletmeye kalkarsanız başka sorunlara yol açarsınız" diyerek, partili arkadaşlarına gönderme yaptı.

- BARÇIN: GANNAVURİ İÇSİNLER... Fellahoğlu yeniden söz aldığında, Kalyoncu bu kez yerinden müdahale ederek, "Hastanede yasaktır aha ama gidip bakın tüm doktorlar sigara içer. Bunu biliyoruk madem, yasa yapacayık da sonra uymayacayık" diye söylendi. Fellahoğlu da "İçmesinler efendim, ne ayrılacağı var doktorların" karşılığını verdi. Bu diyaloga katılan Sağlık Bakanı Vaiz de, "Sigarayı bırakma kampanyası başlatacağız" dedi. Salonla laflaşmalar başlayınca arkası geldi. Ali Gulle(CTP), Arif Albayrak'a(CTP) "Sigaraynan beraber içki da yasak Arifim" diye laf atınca, Albayrak da gömlek cebindeki paketi gösterip kahkahayı bastı. Ali Gulle, "Nedir be ama o, burrodur?" diye sordu. Fellahoğlu ise kürsüden, "Bu yasaya sonuna kadar sahip çıkmalıyız. Sigara içenlere zorluk çıkaralım" diye parçalanıyordu. Meclisin en haylaz milletvekillerinden Ahmet Barçın(CTP) ise salonda dolaşırken, "Gannavuri içsinler" diye espri yapıyordu.

- BAŞBAKAN DAİÇEMEZ, MALİYE BAKANI DA... Fellahoğlu, "Kuliste içilmeyecek işte. Yer ayrılsınmış, ayrılmayacak işte" sözleriyle mecliste milletvekilleri için de özel bölüm ayrılmasına kesinlikle karşı olduğunu anlatıyordu. Ali Seylani(CTP) bu noktada ses verdi ve "Bakanlar Kurulu'nda da yasak mı? Başbakan, Maliye Bakanı ne yapacak?" diye sordu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sonay Adem devreye girerek, "İçemezler yasaktır. Sigara içenleri toplantıdan atarık" şeklinde konuştu. Uzun bir süre sigara içtiği bilinen Sonay Adem, son zamanlarda sadece sigara koklayarak bu alışkanlığına ilginç bir çözüm bulanlardan biri olarak biliniyor. Adem'in sigarayı keseceğini kimse hayal dahi edemezken, bakanın sigara koklayarak bu işi götürdüğünü gözlemlemek belki de ders çıkarılabilecek bir yöntem olarak düşünülebilir.

- "DENETLEYENLERE DABANCA, ÇELİK YELEK ŞART"... Sıra tasarıyı madde madde görüşüp oylamaya geldiğinde, Başbakan Soyer'in yasanın her maddesine el kaldırarak oy verdiği gözlemlendi. Kalyoncu ise kılını dahi kıpırdatmadı. Diğer sigara içen milletvekilleri el kaldırmasa da yasaya karşı direnmedi. Oylama sırasında da ilginç diyaloglar yaşandı. Ahmet Barçın, Ahmet Gülle'ye(CTP), "Denetçilerin görevini yapması engellenirse ne olacak şimdi? Dabanca verdiniz mi be gennere? Yahu adam dayak yersa, lazım dabanca izni veresiniz. Çelik yelek geydirip çıkarasınız adamları" dedi. Gömlek cebinde sigara paketi görülen Salih İzbul da bu ikilinin yanına geldiğinde, Ahmedim (Ahmet Gülle) bayıldı bu işe ha. Keyfini çıkarın artık, ohh" şeklinde konuştu ve ekledi: "Meyhanede serbest mi oğlum, yoksa onda da mı yasak?". Barçın yanıtladı: "Canın istediğinde, hani canına tak edecek, gidecen meyhaneye ama dabanca, bıçak, ne varsa alacan yanına".

- "AĞIZA GOYMAK SERBEST"... Ahmet Barçın'ın dili çözüldü ya devam etti espriye; "Yahu sinir hastalarına neçin serbesttir, anlamadım". Ali Seylani de espride gecikmeyerek, "Ramadan beyinden bir rapor alacan, tamamdır" dedi. Bu sırada yasanın bütünü onaylanmış ve oturum kapanmıştı. Genellikle yasalar geçtiğinde "hayırlı olsun" diyen milletvekillerinden bu kez çıt çıkmadı, Kalyoncu hariç. Kalyoncu ise "Geçmiş olsun" demeyi tercih etti. Herkes pılısını pırtısını toplayıp salondan çıkmaya başlayınca, Arif Albayrak gömlek cebindeki paketi çıkarıp içinden bir puro alarak ağzına koydu ve "Sigarayı yasakladık ama bu serbest" dedi. Bunu gören Fellahoğlu da "Nedir be o senin ağzında?" diye Albayrak'a seslendi. Albayrak da yine o ilginç yanıtlarından birini patlattı: "Yasada var mı oğlum, ağzına goyaman diye".

- KULİS DUMAN ALTI... Bu arada ilginç bir ayrıntı daha vardı dünkü genel kurulda. Sigara yasağı görüşülürken, sigara içen milletvekilleri, kulis odalarında dumanlarını tüttürüp geliyordu. Kuliste sigara içip, genel kurulda sigara yasağına olumlu oy veren milletvekillerinin, bu yasağa ne kadar uyacakları ise daha ilk günden kendini ele veriyordu.