Güzellikleri-çirkinlikleri, doğruları-yanlışları, olumlu-olumsuzluklarıyla bir senenin daha sonuna geldik. 2007 yılının sonuna yaklaştığımız bu günlerde, usulden olacak ki birçoğumuz geçen yılı kendi açımızdan değerlendiririz.

Bu değerlendirme sonucunda da önümüzdeki yıl için birçok kararlar alıp (ki çoğu genelde tutmayacağımız kararlardır!) beklentilerle gireriz.

Yeni yılda yeni planlar, yeni umutlar, yeni beklentiler yeşerir. Yeni yıl yeni başlangıç ve yeni umut demektir, belki sanal bir takvim başlangıcıdır, ama yeni atılım ve kazanımlar için yeni bir dönemin başlangıcıdır. Aslında hep bunlar değil midir insanın hayatını devam ettirmesini sağlayan, motive eden? Gıda gibi, ilaç gibi ayakta durmamızı sağlayan? Beklentiler, umutlar... Yeşerecek yeni umutlar insanlar üzerinde hep olumlu etki yapar. Dinamizm yaratır... Motivasyon sağlar.

Ekonomiler de insanlar gibi beklentiler ve umutlara göre yeşerir ve gelişir. Çok önemlidir ekonomi için beklentiler. Piyasa koşulları büyük ölçüde beklentilere göre şekillenir. Tüccar satış beklentilerine göre siparişini hazırlar. Oteller gelecek turiste göre personel alımı yapar. Çalışanlar, gelir beklentilerine göre harcamalarını yapar veya tasarrufa giderler. Diğer taraftan Devlet, bütçesindeki gelir ve giderleri belli beklentilere göre şekillendirir. Ekonominin tümü tüketici ve yatırımcıların beklentilerine dayalıdır.

2007 yılı için oluşan beklentileri bugün gerçekleşenlere göre yorumladığımızda, ekonomik olarak büyük bir sapmanın olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) geçenlerde büyüme rakamlarını açıkladı. 2006 yılı için büyüme tahmini oranının %13 civarında olduğu tespit edildi. Bu gerçekten çok yüksek oranlı bir büyüme. Umut verici, sevindirici, bir o kadarda düşündürücü!

Fakat yine aynı açıklamada moral bozan bir haber daha vardı. O da, 2007 yılı büyüme rakamlarının negatif olacağı ile ilgiliydi. DPÖ' nün tahmini rakamlarına göre ekonomi 2007 yılında %2,5 oranında reel anlamda küçülecek.

Burada ilginç olan durum, KKTC ekonomisinin son dört yıldır, 2003-2006 yılları arasında ortalama reel olarak % 13,4 oranında büyüdükten sonra, bir sene içerisinde bu trendin negatife dönüşmesidir. Bu ne kadar da daha önceki yıllarda yaşadığımız bankalar ve döviz krizleri gibi derin etki yapmamışsa da (henüz) 2007'de ekonominin küçülecek olması moralleri yeni yıla girerken bozmuş ve gelecek yıllar ile ilgili beklentileri olumsuz yönde etkilemiştir.

İnşaat sektöründe yaşanan talep durgunluğunun büyümeyi doğal olarak olumsuz etkileyeceği ortadayken, şahsen bunun negatif bir değere dönüşeceğini beklemezdim. Ekonomik küçülmenin başta inşaat sektöründe olmakla birlikte bunun yanı sıra tarım, sanayi ve ticarette de yaşanması, ekonomin bu yılı eksi ile tamamlamasına neden olacaktır.

Aslında burada mesele yine dönüp dolaşıp makro ekonomi yönetimine dayanıyor. Bakın, bu sene başından itibaren inşaat sektörünün iyi gitmeyeceği ve bu sektörde sorunlar yaşandığı herkes tarafından biliniyordu. Dış talebin durmasıyla, piyasada konut arz fazlası sorunu doğmuş, bu sektörde likidite (nakit) sorunu ortaya çıkmıştır. Bu olumsuz gelişme sırasıyla ticaret, imalat ve diğer ilgili sektörlerin zincirleme olarak olumsuz etkilenmesine neden olmuştur. Bunun üzerine bir de Maliyenin stopajı getirerek daraltıcı maliye politikası uygulaması ekonomin toplamında talebin azalmasına ve tüketimin gerilemesine yol açmıştır. Aslında bir anlamda, daralan ekonomiye, Devlet uyguladığı stopaj vergisiyle daha fazla daralma etkisi yaratmıştır.

Üzücü olan beklenen bir gerileme durumunda etkin makro ekonomi politikaları uygulamayı başaramamak, bu ekonomik sorunu iyi yöneterek eldeki imkânlarla çözüm yolları bulamamak, üretememek, sonucunda da seneyi küçülerek kapatmak zorunda kalmamızdır.

Yukarıda beklentilerin ekonomi için ne kadar önemli olduğundan bahsettim. Beklentilerin olumlu gelişmesi için ekonomik aktörlerin (tüketici, yatırımcı, vs.) icraat edenlerden, politika üretenlerden belli sinyaller almaları gerekir.

Ne kadarda 2007'yi küçülerek kapatacak olsak da ben yeni yıl için pozitif düşünmek istiyorum. 2008 yılı için beklentilerin olumlu olmasını istiyorum. Bunların da oluşması için, ekonomiyi yönetenlerin bunun nasıl olabileceğine dair toplumun önüne kapsamlı ekonomi politikaları ile çıkmaları gerekir. Ancak o zaman bu negatif gidişat pozitife dönüşebilir.

Bu vesileyle herkese mutlu, sağlıklı ve yeni yıl için güzel beklentilerle dolu hayırlı bir 2008 dilerim.