Bir süreden beri, KTTO vasıtasıyla rekabeti koruma yasası ile haşır-neşir vaziyetteyim. Normal şartlarda, rekabet yasası, bizi hayatın her alanında metazori değişime zorlayacak dinamiğe sahiptir.

Diyeceğim odur ki, kullanabilirsek ve istersek; yasanın içerdeki ahbap-çavuş kapitalizmini, populizm ve yozlaşmayı, devletin ekonomideki varlığını kıracak önemli bir dinamiği ve sinerjisi vardır.

Fakat, mevcut yasaya baktığımda; sanki hükümetin, yasayı değişimin tetikçisi, hayatın normalleşmesi, ekonomi-politiği ortamında var olan sapmaların ve anomalilerin minimize edilmesi amacıyla kullanmak istemediğini anlıyorum.

Mevcut yasada bu cesareti göremediğimi söyleyebilirim. Belki tüzüklerde göreceğiz ama bu aşamada göremedim. Niye böyle düşündüğümü de izah edeyim....

Bakın, mevcut yasa tasarısı, sadece özel sektör ekonomisini kapsamaktadır. Yasa, büyük ölçüde özel sektörün kendi içindeki ilişkilerini düzenleyip-denetlemektedir. Yasa, özel sektör ekonomisi ile kamu ekonomisi arasında kalın bir duvar ve sınırlar içermektedir.

Mevcut yasa (eğer böyle kalacaksa), kamunun ekonomideki mevcut varlığını ve ilişkilerini korumakta, bu açıdan değişime kapıları kapatmaktadır. Yasaya baktığımda, "bana dokunmayan yılan bin yaşasın" yaklaşımında bir devlet tarafı görüyorum.

Yasa, kamunun ekonomideki varlığını temsil eden ve haksız rekabete konu olan, rekabeti bozucu "devlet yardımları, bütçe dışı idareler, KİT'ler, devletin izin ve imtiyazına bağlı sektörler, devletin fiyata taraf olduğu-tespit ettiği alanlarla" ilgili kalıcı deregasyonlara sahiptir.

Yasada, tüm bu alanlarla ilgili, ne zaman ortadan kaldırılacağı önceden öngörülmeyen takvimsiz ve yetersiz standartlarla "muafiyet ve koruma" düzenlemeleri ve kaygıları vardır. Üstelik bu muafiyet ve korumalar, yasada karmaşık bir şekilde düzenlenmiştir.

Mutlaka, yasa yapıcının objektif olarak tüm ekonomik aktörlere, bahse konu (kamunun ekonomideki varlığı) konularla ilgili, yasada veya tüzüklerde bağlayıcı bir şekilde ne yapmayı düşündüğünü takvime bağlı, kurallı, geçici-süreli deregasyonlarla, önceden öngörülebilir ve şeffaf olarak deklare etmesi gerekir. Aksi halde, yasadan beklenen fayda ortaya çıkmaz

Devlet yardımları şeffaflaştırılmalı

Bütçe yasası ile bütçeleşen bütün devlet yardımlarının, her yıl Rekabet Komisyona ayrıntılı bir rapor halinde öngörüler ve gerçekleşmelere göre şeffaf bir şekilde bildirilmesi gerekir.

Bu şeffaf bildirimin, ekonomi-politiği hayatımızda rasyonel olarak değişime ve içerdeki kronik yapıların kırılmasına yardımcı olacağı muhakkaktır. Toplumun, kime ve hangi standartta yardım yapıldığını bilme ve bunları sorgulama hakkı oluşacaktır.

Mesela, toplum, belki şimdiki gibi üniversitelere (bilhassa kamu) standartsız ve prensipsiz yardım yapılmasına karşı çıkabilir! Belki, toplum kamu üniversitelerindeki "yerli öğrencileri dolaylı olarak burs yöntemi" ile desteklemek istemeyecektir!

Buna benzer birçok konu var. Devlet yardımları konusuna daha sonra yine değineceğiz.

Bir de, Rekabet Komisyon'unun, rekabeti bozucu olduğunu düşündüğü veya rekabeti engellediğine karar verdiği bazı devlet yardımlarının, önceden takvimlendirilmiş bir sürede aşamalı olarak kaldırılmasını hükümetten talep edebilmesi lazım. Bu konuda yetkisi olması gerekir. Yoksa, devleti hayatta değiştiremeyiz!

Son tahlilde, önceden takvimlendirilmiş bir şekilde aşamalı olarak (bazı alanları hemen), kamunun ekonomideki varlığı ve taraf olduğu konularla ilgili, yasanın etkisini ve kapsama alanını genişletmeliyiz. Yoksa, devlet tarafında suya-sabuna dokunmayan rekabet yasası, çok fazla etkili olmaz.

Mesela, mevcut haliyle yasa, son günlerin favori konusu olan tekelci Liman İşcileri Şirketi'ne dokunamıyor. Ki, bu kabul edilebilir değildir.