Bademin anavatanı Orta Asya, hatta Anadolu olduğu bile tartışılmaktadır. Dünya'nın en lezzetli badem cinslerinden kimileri bu topraklarda yetişiyor. Bu lezzetli ve sağlıklı yemişin botanik kökeni gül ailesi. Şubat ayında beyaz ve pembe çiçekler açar.

Eşsiz görüntüsüyle baharın müjdesini verir. Yüksekliği on iki metreyi bulur. Ağacın çiçekleri kısa saplıdır. Yapraklar gelişimlerini tamamlamadan açar. Baharda meyve vermeye başlayan ağacın ilk hali çağladır. Şubat sonu mart başı çağlalar yenilmeye başlar. Hatta bu mevsimde çağladan yemekler de yapılır. Çağla ağaçta bırakıldığında yaz sonu, sonbahar döneminde kabuğu sertleştirerek badem halini alır. Temmuz, ağustos aylarında ağaçta iken kabukları çatlayıp açıldıktan sonra toplanıp dış kabuğundan ayıklanarak güneşte kurutulur. Kabuklu veya kabuğu kırıldıktan sonra bu bademe kuru badem denir. Bir de taze badem vardır. O da mayıs, haziranda içi olgunlaşan bademin kabuğundan soyulmasıyla elde edilir. Bu çeşit badem su veya buz içinde satılır. Tatlı badem, sağlık üzerinde olumlu ve güçlü etkilere sahiptir.

Fiziksel ve dimağ yorgunluklarını, böbrek iltihaplarını gidermede yardımcıdır. Baş, karaciğer ve böbrek ağrılarını hafifletir. Sakinleştirici özelliği vardır. Hazmı kolaylaştırır. Bademde yüksek oranda kalsiyum, fosfor, potasyum, protein, demir, B ve E vitaminleri ile sağlıklı yağlar bulunuyor. Diğer bilinen bir özelliği ise kolesterol düşürücü olması ve hurmayla yendiğinde güçlü bir afrodizyak etkisi yapmasıdır. Uygun miktarda alındığı, yağ ve tuzla işlenmediği takdirde kalp koruyucu olarak da kabul edilen bademin acı olanı da kozmetikçilerin en büyük doğal kaynaklarındandır. Birçok kremin hazırlanmasında kullanılır. Badem uzun ve sıcak yazları, ılıman kışları sever ve çiçeklenme döneminde yağış pek sevmez. Ülkemizde çağla bademin zamanının geldiği bu günlerde mutfağımıza özgü çağla bademli kuru fasulye pişirmenizi tavsiye ederim. Çok hoş ve lezzetli bir tat alacaksınız.

Kuru fasulyeyi pişirdikten sonra, yıkanmış, kenarları yarılmış ve haşlanarak yumuşamış olan çağlalar kuru fasulye içine eklenir ve bir süre pişirilir. Çağlanın ekşimsi hoş tadı yemeğe geçerek inanılmaz bir aroma yaratacaktır.