Birleşmiş Milletler ve arabulucuların Türkiye'ye; Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat'ın "daha özgürce müzakere etmesine izin vermesi için" teşvikler vermeye yönelmekte olduğu ileri sürüldü.

Fileleftheros gazetesi manşet haberinde, güvenilir bir kaynağın, Türkiye'ye teşvikler ve "güçlü yem" verilmesinin düşünüldüğünü söylediğini, ancak detay vermekten, "teşvikler" ifadesini izah etmekten ısrarla kaçındığını belirtti.

Gazete, edindiği bilgilere dayanarak, BM'nin bu aşamada; görüş ayrılıkları bulunuyor olmasına rağmen komitelerdeki görüşmeler hakkında olumlu bir görüntü ortaya koymaya yöneldiğini yazdı, devamla şunları kaydetti:

"Ada'dan bugün ayrılacak olan BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs'taki geçici Özel Temsilcisi Elisabeth Spehar gerek Güvenlik Konseyi daimi üyesi 5 ülkenin Güney Kıbrıs'taki büyükelçilerini (30 Nisan'da) bilgilendirmesi sırasında, gerek BM Genel Sekreterliği'ne yönelik raporlarında; Kıbrıs'taki iki tarafın farklı noktalardan başlamalarına rağmen, prosedürün ilerleme olanağı bulunduğuna işaret etti.

Birleşmiş Milletler'e göre, Kıbrıs Rum tarafı doruk anlaşmalarını, Türk tarafı ise Annan planını öneriyor. Bu görüş ayrılıklarının üzerine nasıl köprü kurulacağı konusunda BM'nin meşgul olduğu görülmüyor. BM; Lefkoşa'nın; taraflarının görüşme masasına istediklerini koyabileceklerine ilişkin açıklamalarına işaret ediyor.

BM; tarafların kamuoyuna yönelik açıklamalarından ortaya çıkan; muhtemel bir sorumluluk yükleme taktik oyununun başlamasından korkuyor. Ancak teknik komitelerde yapılmakta olan görüşmelerde Türk tarafının 'iki idarenin' işbirliği yapmasını istediği ancak federasyona ve iki toplumluluğa atıfta bulunmaktan kaçındığı aşikârdır. Ortaya koydukları görüşler yalnızca; iki bölgelilik ve siyasi eşitlikle ilgilidir.

Başkanlık Komiseri Yorgos Yakovu ile Kıbrıslı Türklerin temsilcisi Özdil Nami Spehar huzurundaki son görüşmelerini önceki gün gerçekleştirdiler. Teknik komite ve çalışma gruplarındaki görüşmelerin gidişatının gözden geçirildiği önceki günkü görüşme Ledra Palace'da gerçekleşti, Lefkoşa'daki bir restoranda devam etti.

Taye-Brook Zerihoun'un (Spehar'ın yerine) önümüzdeki hafta Ada'ya gelmesi öncesinde Spehar bugün BM merkezine hareket ediyor. Spehar Kıbrıs sorununu; BM' Sekreterliği'ndeki Pascoe grubunun üyesi olarak takip edecek.

Dün ayrıca program uyarınca; Yönetim, Avrupa Konuları, Güvenlik-Garantiler, Toprak, Ekonomi konularını ele almakta olan çalışma grupları ve Ekonomik ve Ticari konular, kültürel miras ve insani meselelerle ilgili teknik komiteler de bir araya geldi."

Yakovu: Kritik bütün konular açık

Haravgi gazetesi haberinde, çalışma gruplarında "federasyon modeli, yetkilerin kullanılması, güvenlik ve yetki paylaşımı gibi kritik meselelerde Kıbrıs Türk tarafından yanıt beklenmekte olduğunu yazdı.

Annan planından parçaların veya iki devlete atıfta bulunan tezlerin hiçbir şekilde gündeme getirilmemiş olmasına rağmen Kıbrıs Türk tarafının bu meselelere ilişkin görüşlerini açıklamak için direktif beklediğinin açık olduğunu savunan gazete özetle şunları yazdı:

"Talat'ın Sözcüsü'nün; yerleşikler konusunda gelişen alenî tartışmaya sert tepkisi ve komiteler için 'özel yetki' gerekip gerekmediği konusunda izahat vermelerinin bekleniyor olması; çalışma gruplarının bundan sonra karşılaşacakları zorlukların derecesini gösteriyor.

Yerleşikler konusu, Türk tarafının şu ana kadar herhangi bir komitede görüşülmesine rıza göstermediği bir konudur. Ancak öğrendiğimize göre bu konu; (siyasi sığınma talepleri, yabancılar, yabancı uyruklular, v.b gibi); hangi başlık veya konu, komite veya çalışma grubu altında olacakları konusunda ortak görüşe varılamamış ve her iki tarafın da karşılıklı olarak bilgi vermesine bırakılmış konular listesinde bulunuyor.

Yakovu'nun önceki gün söylediği üzere; 'Özel yetkiye' gerek var mı yok mu? Teknik komite ve çalışma grupları düzeyinde başlayan prosedürdeki bütün 'askıdaki meselelerin', pazartesi günü Ada'ya varması beklenen BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs'taki yeni Özel Temsilcisi Taye-Brook Zerihoun'un gelmesinden sonra izah edilmesi bekleniyor.

Dün Nami ve Spehar'la görüşen Yakovu; çeşitli nedenlerden dolayı görüşülemeyen bütün konular Bn Spehar tarafından New York'ta Taye-Brook Zerihoun'a aktarılacak ki; Kıbrıs'a gelişiyle birlikte bizimle görüşmeye hazır olsun.

Askıda olanların hangi konular olduğu sorulduğunda Yakovu şunları söyledi:

'Bunlardan biri özel yetkiye gerek olup olmadığıdır. İki tarafın daha baştan; bu denli analitik bir konu listesi olduğuna göre özel yetkiye gerek olmadığı görüşüne sahipti. Genel yetkiler; kararlar temelinde siyasi eşitliği olan iki bölgeli iki toplumlu federasyona dayalı bir çözüm yönünde çalışacağımız şeklindeydi. Konu listesinin ötesinde, başka yetkiler üzerinde çalışılmasına yönelik herhangi bir çaba durumu kolaylaştırmaktan çok zorlaştırabilirdi ve bu nedenle orada kaldı.

Biz, daha fazla yetkiye gerek olmadığı görüşünde olmaya devam ediyoruz. Bu da; şu ana kadar yapılan 6 görüşmenin; yetkilerden kaynaklanan sorunlar çıkmadan gerçekleştiğinin pratikteki göstergesidir. Ancak; gündeme getirilmiş ancak yanıtlanmamış bir konuydu, bu nedenle yeni Özel Temsilci de bilgilendirilecek.

Askıda bulunan diğer bir konu ise 13'ün ötesinde kurulması konusunda görüş birliğine varılan bir teknik komite (frekanslar) ve bir çalışma grubu (sığınma) dışında başka komite ve gruplar kurulması konusudur.

Spehar ve Nami'yle görüşmemiz sırasında yapılan çalışmalar gözden geçirildi. Genel olarak; çalışma grupları ve teknik komiteler 'faydalı işler' yapıyor olarak değerlendiriliyor ancak bu, herhangi bir konuda gerçekten anlaşmaya varıldığı anlamına gelmiyor.'

Yakovu bu açıklamasıyla aslında Erçakıca'yı ve açıklamalarının büyük bölümünü yalanlayarak; 'Bu görüşmelerin hedefi ne müzakere ne de anlaşmadır. Üzerinde uzlaşılan konu listesinde belirlenen geniş aşamada görüş alış verişinde bulunuluyor. Zerihoun'un önümüzdeki hafta gelişiyle birlikte önceki gün Spehar'la yapılan görüşmeye devam edileceği öngörülüyor.'

Yakovu; taraflar arasında mesafe olup olmadığını veya şu ana kadar yapılan çalışmanın olumlu sonuçlanacağının öngörülüp öngörülemeyeceğini yorumlamaktan kaçındı."

Simerini gazetesi "Kaçma Engelleri - Müzakere Prosedürünü Değiştirmeye Çalışıyorlar" başlığıyla yansıttığı haberinde Kıbrıs Türk tarafının, müzakereler konusunda uzlaşılmış olan zeminden kaçmak için engeller bulduğunu, böylece de bütün prosedürde ciddi tekerrür tehlikesini teyit etmekte olduğunu öne sürdü.

"Son zamanlarda cereyan eden Türk uzlaşmazlığı patlamasından sonra şu andaki çaba; yavuz hırsız ev sahibini bastırır mantığı ile sorumluluğu bizim tarafa yüklemek üzerinde odaklanıyor" ifadesini kullanan gazete devamla; Cumhurbaşkanlığı Basın Sözcüsü Hasan Erçakıca'nın açıklamalarına yer verdi.

Aynı gazete, "Yakovu-Zerihoun Görüşmesi" başlıklı haberinde ise BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs'taki yeni Özel Temsilcisi Taye-Brook Zerihoun'un, Ada'ya varışının hemen ardından Cumhurbaşkanı Talat'ın BM ve AB'yle ilişkilerden sorumlu temsilcisi Özdil Nami ve Rum Başkanlık Komiseri Yorgos Yakovu'yla görüşeceğini bildirdi.

Fileleftheros gazetesi bir diğer haberinde, EDEK Başkanı Yannakis Omiru'nun, Avusturya'ya gittiğini, bu ziyaretinde Avrupalılar'ın Türkiye yönünde hareket etmelerini talep edeceğini bildirdi. Gazete Omiru'nun; "güvenlik, istikrar, barış ve işbirliği şartları ancak Avrupalılar Türkiye yönünde harekete geçerlerse şekillenebilir. Talat'ın ve Erdoğan'ın iki devlet, bakire doğum ve müdahale haklarıyla ilgili süregelen açıklamaları endişe yaratıyor" iddiasında bulunduğunu yazdı.

Gazeteye göre, Avusturya Başbakanı ve yetkililerine "teknik komite ve çalışma gruplarının faaliyete başlamaları ışığı altında, Kıbrıs sorunundaki son gelişmeler hakkında bilgi" verecek olan Yannakis Omiru; Avusturyalı yetkilileri; ancak Türkiye'nin uzlaşmaz tezlerini bırakırsa Kıbrıs sorununda olumlu gelişmeler olacağını Türkiye'ye bildirmeye" çağıracağını söyledi.

Gazete, Omiru'nun Avusturya ziyaretinin; EDEK'in Avrupa alanında sosyalist parti liderleri ve yetkilileri nezdinde başlattığı seferberlik çerçevesinde gerçekleşeceğini de haberine ekledi.

Alithia gazetesi ise, "Spehar Gidiyor Zerihoun Geliyor - Talat-Hristofyas Bugün Tekrar Konuşacak" başlıklı haberinde, Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ve Rum Yönetimi Başkanı Dimitris Hristofyas'ın Slovak Büyükelçiliği organizatörlüğünde dün Ledra Palace'da düzenlenecek etkinlikte yeniden bir araya geleceğini bildirdi. Dünkü görüşmenin resmî olmadığına işaret eden gazete, ancak iki liderin bazı görüş alış verişlerinde bulunma fırsatı yakalayacaklarını yazdı, özetle şunları ekledi:

"Görüşme sırasında iki liderin Pirgo-Limnidi (Yeşilırmak) geçidinin açılması konusunda görüş alış verişinde bulunmaları bekleniyor. Dillirga bölgesi sakinleri kısa süre önce, yakında iyi haberler duymamaları halinde dinamik hareketlilik içerisine girecekleri uyarısında bulunmuşlardı.