Geçen akşam üzeri işten çıkmış, akan trafiğe kapılmış, ağır aksak eve doğru yol alıp, ülkenin sorunlarını düşünürken, elinde mikrofonla temiz yüzlü bir genç, arabamın açık camından uzanarak, “ülkemizde cadılar bayramı kutlansın mı?” diye bir soru yöneltti bana... İnanın neye uğradığımı anlayamadım. Sık sık bir bahane ile tatil yaptığımız ülkemizde, bu cadılar bayramı da neyin nesiydi?.. Belki bir tatil bahanesi, belki de zaten her gün uzaklaştığımız gelenek göreneklerimizden bir adım daha gerilemekti.. Farklı bir kültüre avrupalılaşmak adına yelken açmaktı... Ya da bunların hiçbiri değil, masumca bir farklılık yaşamak arzusuydu gençlerin... Bilemem ama, bu sorunun bana yöneltilmesi gayri ihtiyari keyfimi kaçırdı. Türk’tük ve de Müslüman... Üstüne üstlük bizim de kutladığımız gelenek ve göreneklerimize uygun bayramlarımız varken, böyle bir bayrama hiç mi hiç ihtiyacımız yoktu... (Tabii bu benim şahsi görüşüm.)

   Konuyu araştırmak ihtiyacı hissettim ve aşağıda sizlere aktaracağım bilgileri bilmeyenlere de aktarmak istedim.

“Cadılar Bayramı – Halloween – nedir?..

   Cadılar Bayramı 31 Ekim’de kutlanan, çoğunlukla çocukların kostüm giyerek kapı kapı dolaşıp şeker, meyve ve diğer hediyeler aldığı bayramdır. Bu klasik anlayışın yanı sıra; birçok değişik Cadılar Bayramı aktiviteleri de vardır. Kostüm partileri, korku filmleri izlemek, “perili” evlere gitmek ve diğer sonbahar aktiviteleri gibi...

Ne zaman başladı?

   Cadılar Bayramı, bir Pagan festivali olarak İngiltere’de İrlandalılar, İskoçlar ve Galliler tarafından kutlanılmaya başlanmış; 19’uncu yüzyılda bu gelenek Kuzey Amerika’ya göçenler tarafından da devam etmiştir.

   Batı Dünyası; 20’nci yüzyılda Cadılar Bayramı’nı bir Amerikan popüler kültürü olarak tanımıştır. Cadılar Bayramı genelde birçok Batı Dünyası ülkesinde kutlanır. Ancak popülerliğiyle Avustralya, Yeni Zelanda ve Filipinler gibi ülkeleri de etkilemiştir. Cadılar Bayramı’nın sembolü gülen bir balkabağıdır; bunun için de bir balkabağının içi boşaltılarak gülen bir surat şeklinde kesildikten sonra içinde bir mum yakılarak şeytani bir surat gösterilmeye çalışılır.

Ne yenir?..

   Yemek olarak resmi şekeri, elma şekeridir. Bunun yanı sıra tüm şekerlemeler de kullanılır.

(Muhafazakar Hıristiyanlar – Katolikler – genelde Cadılar Bayramı’nı desteklemezler ve yanlış bulurlar.)

Tarihçe

   Cadılar Bayramı’nın kökeni aslen Samhain olarak bilinen kadim Kelt Festivali’dir. Samhain Festivali hasat mevsiminin bitişini kutlamak için gerçekleştirilir. Geleneksel olarak, festival kadim Paganlar tarafından kış için malzemelerin ve mallların hazırlanması için kullanılırdı. Eski Galler şimdi Cadılar Bayramı olarak bilinen 31 Ekim’in yaşayanlar ve ölüler dünyası arasında bir bağ yarattığına inanırlardı. Ölüler kötü niyetli ve tehlikeli kabul edilir, yaşanılan sorunlardan hastalıklardan ve kötü hasattan onlar sorumlu tutulurdu. Festivalde ateşler yakılır, genellikle kış için öldürülen hayvanların kemikleri bu ateşlerde yakılırdı. Şeytani ruhları taklit edebilmek için maskeler ve kostümler giyilirdi.

Kanada’da cadılar bayramı çılgınlığı:

   Ülke genelinde evlerden iş yerlerine, hastanelerden okullara kadar hemen her yerde haftalar öncesinden başlayan Cadılar Bayramı hazırlıklarında, akla hayale gelmedik süslemeler yapılıyor.

   Sadece Cadılar Bayramı süslemelerinde kulanılan kabaklar için Kanada’daki birçok çiftlikte binlerce dönüm alanda ekim yapılıyor. Cadılar Bayramı gününde içi oyulup kesilerek şekillendirilen ve korkunç görünmesi için gece de içinde mum yakılan kabakların en ucuzu 1 Kanada Doları (1.22YTL.).

   Evlerini ve bahçelerini adeta birer film setine çeviren Kanadalıların, Cadılar Bayramı’nda kullandıkları maketler, kostümler, parti malzemeleri ve şekerlemeler için yaptığı harcamalar bu yıl 2 milyar Kanada Dolarına (2,4 milyar YTL) yakın.

   Ev ve bahçelerin Cadılar Bayramı’na yönelik dekorasyonu için üretilen hayalet, Drakula, iskelet, cadı, örümcek ve korkunç maketler kullanılıyor. Ancak bazı ailelerin bu konudaki yaratıcılıklarının sınırsız olduğu gözleniyor. Yaşadıkları çevreyi ne kadar korkunç hale getirebilecekleri konusunda adeta birbirleriyle yarışan bazı aileler ev ve bahçelerini dehşet verici mekanlara dönüştürüyor.

   Öte yandan Kanada genelinde bu yılki Cadılar Bayramı harcamalarının, geçen yıla oranla daha düşük olduğu belirtiliyor. Piyasa gözlemcileri, Kuzey Amerika başta olmak üzere tüm dünyayı etkisi altına alan ekonomik krizin, Cadılar Bayramı harcamalarını önemli ölçüde etkilediğini belirtiyor.

   Kanada’da en çok alışveriş Noel kutlamaları, Sevgililer Günü ve Cadılar Bayramı sırasında yapılıyor.

ABD bu bayram için 5 milyar dolar harcadı...

   Geçtiğimiz haftalarda New York’un her sokağında farklı bir telaş vardı. Akla hayale gelmeyecek şekilde süslenen evler, sokaklarda satılan korkutucu maskeler ve her tarafta sıklıkla görülen turuncu bal kabağı figürü; Cadılar Bayramı’nın habercisi idi. 31 Ekim gecesi kutlanan bayram için hazırlıklar bir ay öncesinden başlamıştı.

   Cadılar Bayramı ekonomisinden pay almak isteyen işyerleri, içinde kabak figürü bulunan yüzlerce objenin yanı sıra iskelet, kurukafa, örümcek, hayalet, cadı kılığındaki yüzlerce kostüm ve şekeri, alıcısına bu ay içinde sundu. Sadece eğlenceli bir bayram deyip geçmenin ötesinde; piyasalara hareketlilik kazandıran bu bayramın, 5 milyar dolar gibi ekonomik bir gücü bulunuyor ve Cadılar Bayramı için harcanan para her yıl düzenli bir şekilde artıyor. Geçen yıl Cadılar Bayramı (Halloween) için kişi başı 59 dolar harcayan Amerikalılar, bu yıl 64 dolar harcadı ve toplamda rakam 5,07 milyar doları buldu. ABD Ulusal Parakendeciler Federasyonu istatistiklerine göre, alışverişler geçen yıla göre yüzde 50 oranında artmış. Geçtiğimiz yıl 3 milyar dolara yaklaşan rakam bu sene, 5 milyar doları aşmış.

   New York ya da New Jersey’in herhangi bir bölgesinde, sokakta yapılan küçük bir yürüyüş, Amerikalıların Cadılar Bayramı’nı ne kadar ciddiye aldığını gösteriyordu. Kafası kesik gövdeler, gövdesi olmayan kafalar, tabut içinde kanlı cesetler, gövdesinin bir kısmı mezarından fırlamış ölüler, kanlı kostümleriyle eli oraklı ya da satırlı gelin ve damatlar, mısır koçanları ve örümceklerle kaplanmış ev ve bahçeler her sokakta görülebilecek sahnelerden sadece birkaçıydı. Çoğu Amerikalıya göre, çocukların şeker topladığı bir bayram olan Halloween’i dünyada bilmeyen yok.

10-15 bin dolar harcayan fanatik:

   Cadılar Bayramı’nın en meşhur tasarımcılarından biri New Jersey’li diş hekimi Dr.Wayne Gangi. 10 ile 15 bin dolar para harcayarak evini baştan aşağı süsleyen Gangi’nin, her yıl 5 binden fazla ziyaretçisi oluyor. Son beş yıl içinde dekorasyon için 100 bin dolar harcayan Dr. Gangi; ziyarete gelen çocuklara dağıtmak için de 2 bin dolarlık şeker aldı. Sıra dışı görüntüsü ile ilgi çeken evde “yok” yok! Mezar taşları, iskeletler, yarasalar, vampirler, yılanlar, envai çeşit korkutucu malzeme sergileniyor. Dr. Gangi’nin, Cadılar Bayramı’na gösterdiği bu sıra dışı ilginin sebebi; çocukluğunda her Cadılar Bayramı’nda evini süsleyen komşusu. Ev süsleme geleneğini komşu çocuklarının devam ettirmesi Dr. Gangi’yi etkiliyor.

   31 Ekim’de kutlanan Cadılar Bayramı ile ilgili sayısız efsane anlatılıyor. Bir efsanede; bir yıl önce bugün ölmüş insanların ruhlarının, bir sonraki yıl, yaşayanların vücutlarını ele geçirmek amacıyla dönyaya geleceğine inanılıyor. Buna engel olmak için evlerde yanan ateşler söndürülüyor. Ruhları korkutmak için hayalet ve ürkütücü kostümler giyilmesi gerektiğine inanıyorlar. Eski bir Kelt geleneği olan Cadılar Bayramı’nın Amerika’ya gitmesi 1840’lı yılların ortasına rastlıyor. Patates kıtlığından kaçan göçmen İrlandalılar, adetlerini de beraberlerinde getiriyorlar. Keltlerle karşılaşan her topluluk, bu bayrama bir şeyler ekliyor.

   Zamanla ticaret ön plana çıkıyor ve bayram bugünkü halini alıyor. Bugün, dini bir temele dayandırılmayan Cadılar Bayramı, Amerika’da mutlaka her okulda, mahallede, işyerinde kutlanan bir festival... Ellerinde torbaları, üzerindeki kostümleri ile çocuklar kapı kapı gezerek, şeker topluyor. Ailelerin aldığı şekerlerin miktarı, ülkede bir yılda satılanlardan daha fazla bir miktarda. Şekerdi, kostümdü derken, bu işten en çok kazananlar marketler... Elbette bir de torbalarını şekerle dolduran çocuklar...”

   Peki... Şimdi ben de sizlere bana geçen gün sorulan sorunun aynısını sorabilir miyim?...

   “Cadılar Bayramı ülkemizde kutlansın mı?”

   “Biz de dünyalı olduk, kutlansın” diyorsanız, söyleyecek hiç bir sözüm yok...