Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ile Rum Yönetimi Başkanı Dimitris Hristofyas arasında 11 Eylül tarihinde yapılacak özlü konulara ilişkin görüşme öncesi, her iki liderin ada dışındaki temasları dikkat çekicidir. Talat'ın bugün gerçekleşecek olan Brüksel ziyaretine bu gözle bakmak gerek.

Mehmet Ali Talat, Brüksel'deki temasları çerçevesinde 'European Policy Centre'de Kıbrıs sorunu ile ilgili bir konferans verecek. Avrupa Birliği'nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Olli Rehn ile de bir akşam yemeğinde buluşacak olan Talat, son gelişmeleri değerlendirecek. Cumhurbaşkanı Brüksel'de ayrıca AB dönem başkanı Fransa da dahil, çeşitli AB üyesi ülkelerin daimi temsilcileriyle bir araya gelecek.

Bu ziyaret arifesinde Yunanistan'ın, Kıbrıs sorununa ilişkin tavrını bir kez daha ortaya koyan Başbakan Kostas Karamanlis'in, Ankara'ya Türk tarafını 'işgal ordusu olmadan Kıbrıs'ı yeniden birleştirecek, işleyebilir ve Avrupai bir çözüm yönünde cesaretlendirmesi' çağrısında bulunması, Karamanlis-Hristofyas işbirliği ve dayanışmasının açık örneğidir.

Bir yerde Kıbrıslı Türklerin, Türkiye ile bağlarını koparmasını isteyen Hristofyas'ın, Atina ile ne denli uyum ve danışıklı dövüş içinde olduğu, Karamanlis'in konuşmasından anlaşılıyor.

Gerek Türkiye, gerekse KKTC, Avrupa Birliği üyesi olmadığına göre sık sık 'işleyebilir ve Avrupai bir çözüm'den söz etmek, soruna sadece Rum ve Yunan açısından bakmak demektir. Rum yönetimi ve Yunanistan, bu tezleriyle, zaten üyesi oldukları AB'yi daha da etkilemek ve kendi istekleri doğrultusunda bir çözüm yönünde kamuoyu yaratmak sevdasındadırlar.

Tüm bunlar bir yana, Talat'ın AB merkezi Brüksel'de diyecekleri önemlidir. Çünkü Brüksel'de güçlü bir Rum-Yunan lobisi vardır. AB'de boruları ötmektedir. Rum tarafının AB üyesi olması arifesinde Hilton Otel'de bir konuşma yapan Rum-Yunan uşağı, AB'nin Genişlemeden Sorumlu eski Komiseri Günter Verheugen'in, "Kıbrıslı Türklerin yoksulluk, açlık ve sefalet içinde oldukları ve Rumların istediği çözüme yanaşmamakta ısrar etmelerini bir türlü anlayamadığı" şeklindeki sözleri unutulmuş değildir.

O Günter Verheugen ki, Kıbrıs sorununun daha da karmaşık duruma gelmesinde çok büyük bir rol oynamış, "Kıbrıs sorunu çözülse de, çözülmese de, biz Rumları Avrupa Birliği bünyesine alacağız" şeklindeki çıkışlarıyla Rum tarafını cesaretlendirmiş, uzlaşmaz bir tavır sergilemelerini sağlamıştır.

Nitekim Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, geçen günkü beyanında, başta AB üyesi ülkeler olmak üzere, öteki ilgili devletlere Rum tarafını cesaretlendirmemeleri gerektiğini boşuna söylemiş değildir. Çünkü yaşanmış bir Verheugen talihsizliği vardır ve sonuçta nelere mal olduğu bilinmektedir.

Yeni müzakere süreci başlarken, Talat'ın Brüksel'de bunları dile getireceği sanılmaktadır. Cumhurbaşkanına fikir verecek değiliz, ancak bunca yıllık gazetecilik deneyimimize dayanarak, Talat'ın Brüksel'de Kıbrıslı Türklere uygulanan ambargolar ve izolasyonlar konusunu da gündeme getireceğine inanıyoruz. AB, bu konuda çok büyük bir sorumluluk altındadır. Verdiği sözleri yerine getirmemenin ezikliğini duymakta mıdır?..

Gerek Türk hükümeti, gerekse KKTC bu konuda son derece duyarlıdır ve AB ile 'ötekilerin' verdikleri sözleri yerine getirmelerinin beklentisi içindedir.

Bir başka deyişle söz verildiği halde Kıbrıslı Türkler üzerindeki ambargolar kaldırılmadan Kıbrıs Türk tarafının müzakere masasına oturması dahi, büyük bir tavizdir. Kıbrıs Türk tarafı eğer art niyet sahibi olmuş olsaydı, "izolasyonlar kalkmadan müzakere masasına oturmayı beklemeyin" koşulunu dayatırdı. Kim bilir; belki de böyle bir dayatma daha iyi olabilirdi.

Her şeye karşın ne Ankara, ne de KKTC, elindeki bu güçlü kozu kullanamadı. Ama en azından Talat'ın bunları Brüksel'de dile getirmesi ve Kıbrıs Türk tarafının müzakere masasına 'lütfen' oturduğu mesajını vermesi, AB yetkililerine yerinde bir hatırlatma olacak. Bu bakımdan Talat'ın elindeki kozları gerek konuşmasında, gerekse Olli Rehn ve diğer yetkililerle yapacağı görüşmelerde kullanacağına ve Rum-Yunan etkisinde olsa da, Brüksel'in havasını bozacağına inanıyoruz.

AB'nin geçmişten ders çıkarması, üyesi olsa dahi, Rum tarafının arkasını sıvazlamaması, uzlaşmazlığını cesaretlendirmemesi ve de en kısa sürede sözlerini yerine getirmesi, uzlaşma yollarında en önemli etkenlerdir.