|
Naylon ve pet ambalaj maddelerinin nispeten daha ucuz ve daha kullanışlı olması nedeniyle, kısa sürede bütün dünyada en çok kullanılan ambalaj maddesi haline gelmiştir. Halen talebin karşılanması için, dünyada yılda 300 milyar naylon poşet üretildiği; bunun yüzde 1'inin toplanıp yeniden üretimde kullanıldığı, geriye kalan yüzde 99'un da doğaya atıldığı belirtiliyor.
Yaşanan dönemde, ülkemizdeki naylon atık kirliliği, herkesin dikkatini çekecek boyutlara ulaşmıştır. Yol kenarları, refüjler, boş arsalar, kırsal alanlardaki tarlalar, dere yatakları, denizlerimiz, kıyılarımız kısaca; ülkemizin her yanı adeta naylon atıkların işgaline uğramıştır.
Sebep olduğu kirlilik yanında, son yıllarda zararlı ve olumsuz yönlerinin anlaşılması ve içine koyduğumuz sebze, meyve ve gıda maddeleri aracılığı ile insan sağlığına zarar verebileceği düşüncesiyle, birçok ülkede, kullanımında kısıtlamalara gidilmiştir. Bazı ülkelerde ise kullanımı tamamen yasaklanmıştır.
Örneğin halen AB ülkelerindeki marketlerde, naylon poşet yerine daha pahalı olmasına rağmen kağıt poşet kullanımına ağırlık veriliyor. İngiltere'de 2008 yılında naylon poşet kullanımının % 25 azaltılması planlanıyor. ABD'nin San Fransisko', ve Fransa'nın Paris'teki marketlerinde kullanılması yasak. İrlanda'da her naylon poşet için devlet 20 sent vergi alıyor. Önümüzdeki günlerde Fransa ve İtalya'da yasaklama kararı alınacağı belirtiliyor. Halen Güney Afrika, Bengladeş, Raunda, Hindistan, Tayvan, Kenya ve Uganda da naylon poşet kullanılması yasak.
Çukurova Üniversitesi'nde yapılan bir araştırma sonucunda siyah naylon poşetlerde kanserojen madde bulunduğunun açıklanmasından sonra (NTV 15/ 8/2007), İstanbul Büyükçekmece Belediyesi siyah naylon poşet kullanılmasını yasaklamıştır. Edirne Belediyesi de 23/8/2997 tarihli kararı ile, siyah naylon poşet kullanılmasını yasaklamış ve karara uymayanlara para cezası verileceğini duyurmuştur.
Kullanıldıktan sonra çöpe veya gelişigüzel etrafa atılan, naylon poşet ve pet şişeler büyük bir çevre kirliliği yapması yanında, doğada çok uzun zaman içinde çözülür. Özellikle çöplüklerde toprağa karıştırıldığı zaman 500-1000 yılda parçalanabileceği tahmin edilir.
Belirli koşulların etkisi ile parçalandığı zaman da, içeriğindeki kimyasal maddeler, toprağa ve içme suyuna karışarak insan sağlığı için potansiyel bir risk oluşturur. Naylon atıklarının herhangi bir şekilde yakılması halinde ise, teneffüs ettiğimiz havaya kanserojen olduğu tartışmasız kabul edilen dioksin bulaşır.
Ayrıca içme suyu ve gıda maddelerini uzun süre naylon poşetler ve pet kaplar içinde bekletilmesinin sakıncalı olduğuna inanılır. Bazı görüşlere göre, özellikle çok sıcak ve çok soğuk koşullarda, naylon poşetler ile pet kaplar içinde gıda maddelerinin bekletilmesi, insan sağlığı bakımından çok zararlıdır. Çünkü sıcak ve soğuğun etkisi ile, naylonun yapısındaki zararlı kimyasal maddelerin yiyeceklere bulaşabileceği kabul edilir.
Gerek kendi sağlığımıza, gerekse çevreye geri dönüşümsüz bir şekilde zarar vermemek ve gelecek nesillerin yaşamını tehlikeye sokmamak için; bütün dünyada olduğu gibi KKTC'de naylon poşet ve pet ambalaj maddelerinin kullanımının kısıtlanması ve zaman içinde de tamamen terk edilmesinde yarar vardır. Kuşkusuz bunun sağlanması için, herkesin bilinçli ve duyarlı davranması yanında devletin de bazı önlemler alması gerekir.
Bu ciddi tehlike karşısında, vatandaşlarımızın kendi ve gelecek nesillerin sağlığını düşünerek, bir defa kullanıp atılan naylon ambalaj maddeleri yerine, cam ve doğaya zararsız ambalaj maddeleri içinde pazarlanan ürünleri tercih etmesi ve geçmişte olduğu gibi alışverişlerde file ve kumaş çanta kullanması çok isabetli olacaktır.
Ayrıca, büyük marketlerin müşterilerine bir süre için, promosyon olarak doğada çözülebilir maddelerden yapılan çanta ve file vermesi, naylon ambalaj maddelerinin kullanımının azaltılması bakımından ülke için çok değerli bir hizmet olacaktır.
Devletin de naylon ambalaj maddelerine bir miktar vergi koyması, naylon ambalaj maddelerinin tercih edilmemesi ve kullanılmasının azaltılmasına katkıda bulunabilecektir.
|