Kosova'nın bağımsızlık ilanının Kafkaslar'daki "donmuş anlaşmazlıklar" üzerinde nasıl etki yapacağı merakla izleniyor. Rusya'nın kanatları altındaki Abhazya, Güney Osetya, Dağlık Karabağ ve Transnistria de facto devletçikleri, Kosova'nın bağımsızlığını memnuniyetle karşıladılar. Gürcistan'dan kopmak isteyen Güney Osetya ve Abhazya liderleri Eduard Kokoiti ve Sergei Bagapsh, Moskova'da düzenledikleri ortak basın toplantısında, Rusya'nın, Bağımsız Devletler Topluluğu'nun (BDT) ve uluslararası örgütlerin bağımsız olma haklarını savunmalarını isteyeceklerini belirttiler. Moldova'dan kopmak isteyen Transnistria yönetimi, Kosova'nın bağımsızlığını ve tanınmasını memnuniyetle karşılayarak, bu tür anlaşmazlıkların çözümünde yeni bir model oluştuğunu savundu.

1990'lı yılların başlarında, Sovyetler Birliği'nin çökmesi sürecinde bağımsızlık ilan eden Abhazya, Güney Osetya, Dağlık Karabağ ve Transnistria, uluslararası aktörler tarafından tanınmadı. Abhazya, Gürcistan'dan bağımsızlık istiyor. Güney Osetya ve Transnistria, Rusya Federasyonu ile yeniden birleşmek istiyor. Dağlık Karabağ ise Ermenistan'la birleşmek istiyor.

Kafkaslar, tarihin, özellikle Rus İmparatorluğu'nun bölgeyi ele geçirme sürecinde yaşanan trajedilerin mirasının yükünü hala taşıyor. 1860'larda, 1870'lerde Rus orduları Abhaz halkını katletmiş, Osmanlı İmparatorluğu'na göç etmeye zorlamıştı. Rusya'nın Kafkasya'yı tamamen kontrolü altına aldığı bu dönemde yarım milyon Kafkasyalı Müslüman, Osmanlı İmparatorluğu'na göç etmek zorunda kalmıştı. Bölgedeki anlaşmazlıkların tarihi boyutunu iyi bilmek gerek.

Sorunların kökünde Rusya İmparatorluğu'nun 19. yüzyılda Kafkaslar'a yayılması ve Sovyet İmparatorluğu'nun 20. yüzyılın sonunda yıkılması olsa da, bugün bölgedeki de facto devletçikler Rusya'nın koruması altındadır. Peki, Kosova'nın bağımsızlığına büyük tepki gösteren Moskova, kendi kanatları altındaki de facto devletleri tanıyacak mı? Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Batı'nın Kosova'nın bağımsızlığını tanımakla hata yaptığını, Abhazya ve diğerleri konusunda kendilerinin aynı hatayı yapmayacağını ama Rusya'nın çıkarlarının korunmasını sağlayacaklarını söyledi. Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma Dışişleri Komisyonu Başkanı Kosachev, Kafkaslar'daki de facto devletleri tanımanın zararının karından fazla olacağını, BDT içinde krize neden olacağını, Rusya'nın NATO, AB ve ABD ile ilişkilerini gerginleştireceğini söyledi. Demek ki, Rusya Kafkaslar'daki de facto devletleri tanımayı düşünmüyor.

Kosova'nın bağımsızlık ilan etmesi ve tanınmasının, Rusya için eski Sovyet bölgesi içinde model oluşturup oluşturmayacağı sorusunun cevabı büyük oranda belli olmuştur. Rusya, Kosova'yı model olarak kullanmayacak. Bu, Rusya'nın zayıflığı mı, yoksa daha büyük amaçlar peşinde mi koşuyor? Kuşku yok ki, Rusya'nın hedefi bir kaç küçük devleti tanımanın ötesindedir. Kosova konusunda Sırbistan'a destek veriyor ama bu destek diplomatik düzeyde kalacak. Rusya için esas olan kendi çıkarlarıdır. Bu çerçevede, Rusya Kosova ile ilgili gelişmeleri yakından izlemeye devam edecek ve Kafkaslar'da kriz yaratmayacak.

Rusya, AB içinde belirli görüş ayrılıkları yaratmayı başardı. Rusya'nın başarısı burada. İspanya, kendi Bask ve Katalonya sorunları nedeniyle, Kosova'nın bağımsızlığını tanımayacağını açıkladı. Romanya da, kendi Macar azınlığı ve başka sorunları nedeniyle, aynı tavrı benimsedi. Süreç içinde AB'nin ortak bir politika oluşturup oluşturamayacağı önemli. Batı, Kosova'nın bir model oluşturmadığı, sui generis bir konu olduğunu savunuyor. Uluslararası arenada Rusya'nın yarattığı korkunun mu, yoksa Batı'nın verdiği güvencenin mi etkili olduğunu önümüzdeki dönemde göreceğiz.

Kosova'yı tanıyan ülkelerin sayısı hızla artar ve yüzü geçerse, Batı'nın tezinin kabul gördüğü belli olacak. Bu durumda Rusya aşamalı olarak tavrını yumuşatır mı? Kosova'nın BM üyeliğini engellemekten vazgeçer mi? Bunları zaman gösterecek.

Batı, Kosova'nın model olmayacağı konusunda güvence veriyor. Rusya, Kosova modelini Kafkaslar'a taşıma niyetinde olmadığını söylüyor. Son durum bu.