Fransa Cumhurbaşkanı Nicola Sarkozy, Avrupa’nın sınırlarının nerede bittiğini bildiğini iddia ediyor. Örneğin, Kapadokya’nın “Avrupa’da olmadığını” biliyor. Ona göre Türkiye Avrupa’da değil, dolayısıyla AB içinde yeri yok. Fransa parlamentosu, “Avrupa sınırları” içinde olmayan ülkelerin AB üyeliği için referandum gerektiği yönünde yasal düzenleme yapmaya hazırlanıyor. Bir an için bu tartışmaları bir kenara bırakıp Sarkozy’nin sınırlarını “iyi bildiği” Avrupa kıtasının isminin nereden geldiğine bakalım.

     Strazburg’taki Avrupa Parlamentosu binası önünde bir boğa heykeli var. Boğanın üzerinde bir kız oturuyor. Kızın ismi Europa. Avrupa kıtası ismini işte bu kızdan alıyor. Heykelin Avrupa Parlamentosu binası önünde olmasının nedeni de bu. AB’nin para birimi Euro’nun ismi de boğanın üzerindeki kızdan kaynaklanıyor. Yunanistan’da, iki Euro’luk madeni para üzerinde aynı figürü görebilirsiniz. Boğa üzerinde oturan Europa. Kıbrıs’ta şimdi tedavülden kalkan elli sentlik madeni para üzerinde de Europa ve boğa vardı. Aralarında Rembrant’ın, Henri Matisse’in de bulunduğu bir çok Avrupalı ressam, beyaz bir boğa üzerindeki Europa’nın resmini çizmiştir. Bu motif, Antik Yunan ve Roma döneminden beri Avrupa sanat eserlerinde var. Peki, Avrupa’ya ismini veren bu bayan kimdir? Nerelidir?

    Mitolojiye göre Europa Finikelidir. Yani Avrupalı değil, Asyalıdır. Şimdiki haritaya göre Lübnanlı. Finike’de Sur şehri kralı Agenor’un kızı (Homer’in İlia destanına göre Agenor’un oğlunun kızı) olan Europa, tanrı Zeus tarafından kaçırılır. Europa’yı çok beğenen Zeus, beyaz, çok güzel, gösterişli bir boğa olur ve Europa’ya yaklaşır. Europa, beyaz boğayı görünce çok beğenir. Yanına yaklaşır, ona dokunur, üzerine çiçekler koyar. Bir süre sonra boğanın üzerine çıkar. Bunu bekleyen boğa kılığındaki Zeus, denize doğru ilerler ve denizde yüzerek kızı kaçırır. İşte, resim ve heykellerde aktarılan hikaye Europa’nın boğa kılığındaki Zeus tarafından Asya’dan Avrupa’ya kaçırılmasıdır. Mitolojiye göre Zeus kızı Girit’e götürür ve orada onunla sevişir. Aslında ona tecavüz eder. Europa’nın Zeus’tan üç çocuğu olur. Bunlardan Minos, Girit kralı olur. Belki de, Avrupa emperyalizminin 19. ve 20. yüzyıllarında Asya’ya gerçek tecavüzünün ilk sembolü Avrupalı Zeus’un Asyalı Europa’ya Girit’te tecavüz etmesidir. Ayrıca, Europa’nın Asya’dan Avrupa’ya kaçırılışı, bilginin, kültürün, estetiğin Asya’dan Avrupa’ya geçişi olarak da yorumlanabilir.

   Yunan mitolojisindeki bu olay Roma mitolojisinde de var. Ünlü Roma şairlerinden Ovid (Publius Ovidius Naso), M.S. 8 yılında tamamladığı Metamorfosis isimli eserinde, Europa’nın Finike’den Girit’e kaçırılmasını aktarır. Sadece, Roma mitolojisi gereği, Zeus’un yerini Jupiter alır. Pompei şehrinde bulunan Europa ve boğa mitolojisine ilişkin duvar freskoları da bu hikayenin Roma kültürüne etkilerini gösterir. Süreç içinde Europa kıtanın ismi oldu. Kıta tüm dillerde aynı ismi taşıyor.

   Europa ve boğa mitolojisinin çeşitli versiyorları olabilir. Bu doğaldır. Ancak tümünde Europa Finikeli, yani Asyalıdır. Demek ki, Avrupa kıtası Asyalı bir kadının ismini taşıyor. Avrupa Parlamentosu önündeki heykelde boğa üzerindeki kadın Asyalı. Peki bu mitoloji önemli mi? Avrupa Parlamentosu’nun önüne heykelini dikecek, madeni paraları süsleyecek kadar önemli.

   Bu mitoloji, Avrupa ile Asya arasına kesin, aşılmaz sınırlar koymaya çalışan Sarkozy gibi dar kafalılar için birçok ders içerir, tabii anlamak isterlerse. Avrupa Asya’ya çok şey borçludur. Bunlar arasında ismi de vardır. Borç listesi barut, kağıt, cebir, astronomi, tıp, hijyen diye uzar gider. Sarkozy gibiler bu gerçeği değiştiremez.