Ülke futbolunda gündemin ilk sırasına yerleşen sentetik çim zeminler, eşzamanlı olarak Türkiye basınının da gündemine yerleşen konuların başında geliyor. Hal böyle olunca, konu ile ilgili gerek Türkiye gerekse de ülkemizdeki futbol kesimlerinin görüşleri ışığında "sentetik çim sahalar futbolcu sağlığına zararlı mı?" sorusu sıkça sorulmaya başlayan bir soru durumunda.

UEFA suni çime nasıl bakıyor?

İstanbul'da düzenlenen UEFA Sağlık Sempozyumu'nda J. Ekstrand, T. Timpka ve M. Hagglund tarafından sunulan makale UEFA'nın sentetik çim zeminler hakkındaki bakış açısını göstermesi açısından oldukça önemli idi.

Makaleden önemli satır başları şöyle; (Yorumlamalar 2. kuşak sentetik çim üzerine yapıldı. 3. kuşak için araştırmalar sürüyor)

-Yaralanma, kızarıklık ve sürtünmeye bağlı yaralanmalar sentetik çimde daha fazla yaşanıyor. Sentetik çim zeminlerin düşük maliyetleri ve kolay bakımıyla kulüpler için oldukça önemli olduğunu bilen UEFA, sentetik çim zemin teknolojisinin gelişmesini destekliyor.

- Dünyanın her bölgesi çimin verimli olarak yetişmesi için elverişli değildir. Bunun yanı sıra modern futbol statlarının çatıları genellikle kapalı olduğu için çimin yetişmesi için gerekli doğal ortam sağlanamayabilir.

- Ciddi sakatlık oranlarının her iki zeminde de pek farklı olmadığı anlaşılırken, antrenman sırasında yaşanan ciddi sakatlıkların doğal zeminde daha az yaşandığı görülmüştür. Fakat bu çıkarsamayı yaparken dikkatli olmak gerekir. Sonuç olarak kısıtlı sayıda sporcu üzerinde yapılan bu araştırmadan çıkan bu sonucun kesinliği hemen kabul edilmemeli, özellikle doğal çimde yapılan antrenmanlarda daha az sakatlık yaşandığı çıkarsaması daha detaylı incelenmelidir.

- Sentetik çim zeminde yaşanan sakatlıkların oranı özellikle Şubat ve Kasım ayları arasında iklim şartları ve çimin iklimden etkilenmesi nedeniyle oldukça yüksekken, aynı dönemde doğal çim ve sentetik çim zeminde yaşanan travmatik sakatlıkların oranı da oldukça yüksek çıkmıştır. Bu aylar arasındaki dağılım daha dengeli olsaydı o zaman "Sentetik çim zemindeki sakatlık tehlikesi doğal çime göre daha fazla değil" diyebilirdik. Çünkü toplam sakatlık oranı oldukça düşecekti. Sonuç olarak, sentetik çim zeminin futbolcular için daha fazla sakatlık tehlikesi yarattığını söyleyemeyiz.

- Bu araştırmadan çıkartılabilecek en net sonuç, maç sırasında bilek burkulmasının sentetik çim zeminde daha fazla olduğunu gösterirken, düşük yoğunluklu kas çekmelerinin bu zeminde daha az olduğudur.

- Sentetik çim zeminlerin düşük maliyetleri ve kolay bakımıyla kulüpler için oldukça önemli olduğunu bilen UEFA, suni çim zemin teknolojisinin gelişmesini desteklemektedir.

ANKARA'DA SUNİ ÇİM TARTIŞMASI

Kış aylarında buzlanma dolayısı ile donma, yaz aylarında da aşırı sıcak dolayısı ile yanma sorunları yaşayan Ankara 19 Mayıs Stadı'nın zeminine 1,5 milyon YTL harcanarak sentetik çim döşendi. 'FIFA Star 2' adı verilen bu sentetik çim, Türkiye'de ilk kez Ankara 19 Mayıs Stadı'nda uygulandı.

Ancak, geçtiğimiz hafta oynanan Ankaragücü - Trabzonspor maçında zemin ile ilgili tartışmalar özellikle Trabzonsporlu İbrahima Yattara'nın sakatlanması ile doruk noktasına çıktı.

Tenekecioğlu'ndan olumlu bakış

Türkiye Spor Yazarları Derneği Ankara Şubesi Başkanı Uğur Tenekecioğlu, Ankara 19 Mayıs Stadı'nın zeminin sentetik olması sonrasında oynanan Ankaragücü-Trabzonspor maçı ile ilgili olarak yaptığı değerlendirmede olumlu görüşlere yer verdi.

Tenekecioğlu, Ankara'da yapılan sentetik zeminin 2008 Avrupa Şampiyonası'nda Avusturya'daki sahalarda kullanıldığına işaret ederek, Yattara'nın sakatlığının zemin ile alakalı olmadığı görüşüne yer verdi.

Tenekecioğlu, FIFA onayı ile yapılmış teknoloji ürünü zeminin futbol kalitesini de yükselteceğine inandığını söyledi.

Değirmenci, "Katil Sahalar"

Spor Yazarı Hakan Değirmenci ise "Katil sahalar" başlıklı yazısında sentetik çim sahaların futbolcuların sağlığına ciddi şekilde tehdit oluşturduğunu iddia etti. Değirmenci yazısında şu cümlelere yer verdi,

"UEFA izin vermiş, maçlar sentetik sahalarda oynanabiliyor.

Yani UEFA maçları uçurumda yapın, derse öyle mi yapacağız?

Şampiyonlar Ligi maçlarını mesela... Yapay çimde oynatır mı aynı UEFA?

Sentetik; yani yapay çim. Bu zeminlerle halı sahalar arasında hiçbir fark yok.

Hatta yapay çim çok daha pek, sıkı, sert ve ayak tutan özelliklere sahip.

20 yıl çime alışmış bir anatominin balansı suni çime çıkınca elbette bozuluyor.

Bunun sonucunda da sadece teknik değil, sıhhi problemler de ortaya çıkıyor.

Suni çim futbolcularımızı sakatlıyor.

Hem de hiçbiri normal değil. Tamamı ciddi.

Bir de Ankara takımlarını düşünsenize; bu sentetik rezaleti devam ederse inanın sezon sonuna kadar sağlam oyuncuları kalmaz"

Song, "Top yeterince sekmiyor"

Trabzonspor'un Kamerunlu defans oyuncusu Rigobert Song ise Ankaragücü maçı sonrasında zemin ile ilgili olarak yaptığı değerlendirmede olumsuz görüşlere yer verdi.

"Ben sentetik sahalarda oynadım ama böylesini görmedim. Top yeteri kadar sekmiyor. Oyunumuzu olumsuz yönde etkiledi."

Toroğlu, "Bu sahalarda daha çok sakatlık olacak"

Hürriyet Gazetesi yazarı ve Lig TV yorumcusu Erman Toroğlu ise, "Bu sahada daha çok sakatlık olacak" derken bir de örnek verdi:

"Trabzonsporlu Serkan Balcı'nın ayağına kramp girdiğini daha önce görmemiştim. Maçtan sonra 'tabanım yanıyor' demiş."

Hasan Doğan'ın önemli projesiydi

   Sentetik çim konusunda Türkiye'de başlatılan uygulama kısa sure önce vefat eden Hasan Doğan'ın vasiyet niteliğindeki projelerinin başında geliyordu. Doğan bu konuda FIFA Başkanı Blatter'le görüşmüş, anlaşma sağlanmıştı. Yeni nesil suni çim projesi için sporcu sağlığıyla ilgili tüm ön çalışmaları yapılmış, uygulanabilirliği konusunda onay alınmıştı.

   Bu konuda ilk uygulama 19 Mayıs Stadı'nda başlatıldı. Ardından Sivas, Kayseri gibi zemini bozuk olan statların da çimlerinin yapılması planlanıyordu.

KKTC'DE "CAN SİMİDİ" OLUR MU?

Dünyada ve Türkiye'de sentetik çimin yaygınlaşması ve özellikle iklimsel şartlar dolayısı ile çim zeminin korunmasının zor olduğu ülkelere tavsiye edilen suni çim için ülkemizde uzun bir beklemenin ardından ilk hamle yakında gerçekleştiriliyor.

Gönyeli, Görneç ve Karaoğlanoğlu statlarına yapılacak sentetik yüzeyli çim sahalar için araştırmalar tamamlanırken, ihale şartnamesinin hazırlanmasına başlandı. Spor Dairesi yetkililerinin ifadelerine göre Gönyeli Sahası yeni sezona hazır olacak.

Gönyeli, Görneç ve Karaoğlanoğlu statlarına yapılacak sentetik yüzeyli çim sahaların gerek drenajı gerekse özel mıcır, kum ve keçe gibi alt yapı malzemelerinin FIFA normlarına uygun olarak hazırlanması (iki yıldız), gerek performans, gerekse sağlık açısından son derece önem taşımakta.

Burgul'dan bilimsel analizler

   Konu ile ilgili olarak araştırmalar yapan YDÜ Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Müdür Yardımcısı Dr. Nazım Burgul, sentetik çim sahanın FIFA'nın onayladığı türden kullanılmasının önemine işaret ederek, eğim, düzlük, su geçirimlilik testleri, hava koşullarına dayanıklılık testi, oyuncu-zemin etkileşimi testi, aşınma testi, top-zemin etkileşimi testi, topun dönerek, dikey olarak ve açıyla zemine düştüğünde takip reaksiyonu testleri gibi testlere tabi tutulan sentetik yüzeyli çim sahaların estetik görünüm açısından da yararlı olduğu bilgisini verdi.

   Nazım Burgul sentetik çim zeminlerin özellikle hava koşulları aşırı olan bölgelerde kullanılmaya başladığını ifade ederek şöyle devam etti,

"Günümüzde küresel ısınma ile birlikte dünyanın birçok bölgesinde çok değişken hava koşulları görülmektedir. Aşırı yağış, kuraklık, soğuk ve sıcak ülkemizde ve dünyanın birçok yerinde sıkça gündeme gelmektedir. Bu sebeplerden dolayı doğal çim sahaların bakımı çok zorlaşmıştır ve çoğu zaman spor yapmaya elverişli düzeyde olamamaktadır. Öte yandan sentetik çim tüm hava ve coğrafi koşullarda ideal performans sergilemektedir."

   Sentetik çim zeminlerde yaşanan sakatlık oranının daha sık olduğu iddialarına karşılık da düşüncelerini aktaran Dr. Nazım Burgul araştırmasında şu ifadelere yer verdi;

Futbolda her durum veya koşulda sayısız tehlike ve riskin olması doğaldır. Futbolcularda özellikle eklem yerlerinden acı çekmektedirler. Sağlık bilimciler bu tür sorunlarının meydana gelme sebeplerini araştırmaktadırlar. Oyun sahasının sert olması, yumuşak olmasına oranla daha fazla yaralanmaya sebep verir. Çalışmalar bu kaza riskini en aza indirgeme doğrultusundadır. Sentetik çim sahasının, doğal çim sahası gibi yumuşak bir zemine sahip olması gerekmektedir. Oyuncu üzerinde çok aşırı yumuşak olan bir zemin de her türlü riski taşır. Saha içerisinde farklı bölgelerde farklı zeminler oluşabilir. Bu bir futbolcu için risktir.

Dr. Hikmet Yücel: "Güzel bir yenilik. Destekliyorum."

Ülkemizin saygın Spor Hekimlerinden olan Dr. Hikmet Yücel, sentetik sahaların çok güzel bir yenilik olduğunu ifade ederek. "Destekliyorum" görüşüne yer verdi.

Yücel, ülkemizdeki doğal çimlerde yağan yağmurlar ve belli noktalarda çimlerin boyunun yüksek olası nedeni ile zeminde oluşan dengesizlik ve bozuklukların futbolcu sakatlıklarına sebep olduğunu söyledi. Bu sakatlıklar içerisinde en çok görülenin diz sakatlığı ve bilek burkulmaları olduğunu söyleyen Yücel, sentetik sahadaki dengeli zeminin bu tip sakatlıkları engelleyeceği görüşünü aktardı.

Hikmet Yücel, FIFA'nın desteklediği 3. kuşak suni çim zeminlerin doğal çim zeminler ile %99 eşitlik sağladığına da dikkat çekerek, "1. ve 2. kuşak sentetik zeminlerde doğal çime göre sakatlık olasılığı %30 daha fazlaydı. Yeni kuşak (3. kuşak) sentetik çim zeminlerde böyle bir sakatlık oranına rastlanmadı." Şeklinde konuştu.

Dr. Yücel, sentetik sahalarda yaşanan en bariz sakatlanmanın sıcaktan etkilenen ve ısınan zeminde kayan oyuncuda yanma olması olduğunu belirterek, "Ancak yeni teknolojide bunun da önüne geçildi. Bu sebeplerden bu güzel yeniliği destekliyorum" dedi.