Bazen gündem o denli yüklü olur ki, her konuyu irdelemeye fırsat bulamazsınız. Yaşamsal önem taşıyan gelişmeler daha ön plana çıkınca, ötekiler de alt sıralara inerler. Ama gene de fırsat buldukça onlara da değinmekte yarar var. Çünkü o günleri yaşayanlardanız.

Bir 'darbe' yıldönümünü daha geride bıraktık.

Geçen gün de bir televizyon kanalına konuk olarak katıldım ve 15 Temmuz 1974 darbesini anlattım. Söz konusu tarih hem Kıbrıslı Türkler, hem de Kıbrıslı Rumlar açısından son derece önemlidir. O kadar ki, Ada'nın kaderini değiştirmiştir. Yüzlerce masum Rum vahşice kendi ırkdaşları tarafından katledilmiştir. Kimlerdi bu ırkdaşlar?..

Ada'daki Yunan askerleri, Rum Milli Muhafız Ordusu ve EOKA B örgütü elemanları...

Zamanın 'Kıbrıs Cumhuriyeti' Cumhurbaşkanı Başpiskopos Makarios, aylar öncesinden havayı koklamış ve darbe ile ilgili kaygılarını hem Atina'ya duyurmuş, hem de kamuoyuna açıklamıştı.

Aslında Makarios'un da hedefi ENOSİS, yani Ada'nın Yunanistan'la birleşmesi olmasına rağmen, darbe de neyin nesi oluyordu?..

Aynı amaç uğruna 21 Aralık 1963 tarihinde de Kıbrıslı Türklere karşı bir 'darbe' gerçekleştirilmişti. Türkler, silah gücüyle ortaklıktan atılmıştı. Türklere karşı yapılan bu darbe başarılı olduysa da, ENOSİS hedefine yine ulaşılamamıştı.

Halbuki Kıbrıs Türk Halkının Özgürlük Mücadelesi Lideri Dr. Fazıl Küçük ile 'Kıbrıs Cumhuriyeti' antlaşmalarını imzaladıktan sonra adaya dönen Makarios, halka hitaben yaptığı ilk konuşmada, "merak etmeyiniz; bu antlaşmalar ENOSİS'e giden yolda bir 'sıçrama tahtası'dır" demişti.

Aynı Makarios, 21 Aralık 1963'te Kıbrıs'ın Yunanistan'a ilhak edilmesini öngören 'Akritas Planı'

uyarınca çok önemli görevler üstlenmişti. Ada'nın yüzde 3'üne sığınmak mecburiyetinde kalan Kıbrıslı Türkleri ekonomik yönden çökerteceğini, diz çöktüreceğini veya göçe, ya da teslimiyete mecbur bırakacağını söylemiş, planını da uygulamıştı. Nitekim Rum'un, yurt dışına gitmesine kesinlikle izin verilmezken, Türklere 5 dakika içinde pasaport hazırlanıyor ve yurt dışına gönderiliyorlardı. Hatta Avustralya'da zengin Rumların sahibi oldukları fabrikalarda bu Türklere iş de ayarlanıyor, biletleri bile Rum yönetimince kesiliyor, söz konusu fabrikalarda çalışmaya başladıktan sonra maaşlarından kesinti yapılıyordu.

Bu şekilde binlerce Kıbrıslı Türk'ün İngiltere, Avustralya ve Kanada'ya göç ettiğini biliyoruz.

Ama her şeye karşın Makarios ve etrafındakiler bir şeyi tam olarak hesaplayamamışlardı. Demode olmuş, derme çatma 'çaktım almaz' silahlarla uzun boylu direneceğini!..

Kısacası, evdeki hesap çarşıya uymamıştı.

Zaman geçtikçe Makarios'a karşı homurdanmalar başlamıştı. EOKA lideri Grivas'ın yeniden sahneye çıkması, Yunanistan'da Krallığın devrilerek, yerine askeri Cunta'nın gelmesiyle EOKA B'cilerin kanları kabarmıştı. Özellikle 1973'te polis karakolları havaya uçuruluyor, Makarios'çulara karşı sindirme harekatı düzenleniyordu. Yağmurdan önce gelen toprak kokusu gibi, artık bir şeyler olacağının bizler de farkındaydık. Ünlü EOKA'cılardan Nikos Samson ve niceleri Grivas ile el ele, kol kolaydı. Makarios bu durumu çok daha iyi biliyordu.

Güney'de yayınlanan 'Mahi' ve 'Tharros' gazetelerinin sahibi Nikos Samson'u iyi tanıyanlardanım. Onunla bir yemek masasında dahi bulundum. Çok tartışmalarımız oldu. Bir defasında arkadaşım ve meslektaşım Bilbay Eminoğlu ile Kaymaklı'lı 'Tamam Hilmi' de beraberdiler. Samson, her zaman 'kabadayı' rollerindeydi. Birkaç kez idama mahkum edilmiş, ama kurtulmuştu. Hele sürgünde yaşadığı Paris'ten Kıbrıs'a döndüğünde, EOKA'cılar tarafından büyük bir coşkuyla karşılanmıştı.

Her neyse; Makarios, 'darbe' havasını koklarken, 15 Temmuz 1974'te korktuğu başına gelmiş, Yunan Cuntasının desteğiyle Rum Milli Muhafız Ordusu ve EOKA B darbeyi gerçekleştirmiş, Makarios canını zor kurtarabilmişti. Cumhurbaşkanı Makarios'a adeta, "sen Türkleri teslimiyete zorlayamadın, ayağımızın içinden çekiliver. Daha fazla sabredemeyiz. Biz, Türklerin işini silahla bitiririz" denilmişti.

Darbenin esas hedefi Kıbrıslı Türklerdi. Ama önce 'işi uzatan' Makarios ve destekçileri ortadan kaldırılacak, sonra da sıra Türklere gelecekti.

Nitekim 16 Temmuz 1974, yani darbenin ikinci günü Rum kesimine geçtiğimde Samson'un en yakın çalışma arkadaşlarının yüz ifadelerinden neler olacağı net biçimde okunmaktaydı. Ve de nitekim Makarios'un koltuğuna oturan Samson, 'Kıbrıs Radyo Yayın Korporasyonu'ndan ilk anonsunu yaparken, "Dikkat! Dikkat! Burası Kıbrıs Elen Cumhuriyeti" deyivermişti...

Gidilecek köyün minareleri çoktan görünmüştü. Eğer Türkiye imdada yetişmemiş olsaydı, bu adada canlı Türk bulabilmek mümkün olmayacaktı. Kendi soydaşlarını dahi vahşice katledenlerin, Türkleri nasıl bir kıyımdan geçireceklerini düşündükçe insanın tüyleri diken diken oluyor. Ecevit-Erbakan Koalisyonunun iktidarda olduğu o günlerde merhum Ecevit'in akıllara durgunluk veren diplomatik girişim ve manevraları sonucu Kıbrıslı Türklerin canlarının kurtarılması ve özgürlüğe kavuşması en büyük nimettir.

İşte bu nedenlerden dolayı garantiler son derece önemlidir. İkide bir askerle oyun oynamaya kalkışan Hristofyas'ın da niyetinin ne olduğu çok iyi bilinmektedir. Siz "Talat'ı bana bırakın, Ankara'ya bakın" sözlerini de çok iyi anlıyoruz. 'Tek egemenlik' dayatmalarının da altında neler yattığını biliyoruz. Herhalde Talat da idrak etmektedir.

Her ne kadar son zamanlarda 'tek egemenlik' dayatmasını kabul ettiği için Cumhurbaşkanı Sn. Mehmet Ali Talat'a çok sert eleştiriler yapılıyorsa da, gene de Talat'ın, Kıbrıs Türk halkının geleceğini tehlikeye atabilecek bir macerayı sürdüreceğine inanmıyoruz. Çünkü Makarios'tan bu yana Türklere karşı yapılan darbelerin hedef ve amacı, şu veya bu şekilde adayı Türklerden arındırmak ve Kıbrıs Elen Cumhuriyeti'ne kavuşmaktır. 'Federal Kıbrıs' veya 'Birleşik Kıbrıs' gibi formüller, Makarios'un zamanında itiraf ettiği gibi "ENOSİS'e giden yolda sıçrama tahtasıdır!.. Yani nihai hedef bellidir.

Onun için oyunlara gelmeyelim ve darbelerden de ders çıkarmaya bakalım.

Ha!.. Bir yandan da adil ve kalıcı, onurlu uzlaşma arayışlarından da vazgeçmeyelim!..