Bildiğiniz gibi çalışma grupları, Talat ile Hristofyas'a müzakere edecekleri malzemeleri hazırlamak için görüşüyor. Bakalım, haziran sonu çalışma grupları nasıl bir tablo ortaya çıkaracak?

   Bana göre, müzakerelerin ve çözümün en önemli, çetrefilli konularından biri, "çözümün stok ve akım maliyetlerinin, finansman ihtiyaçlarının tespit edilmesi ve bu kalemlerin finansman adreslerinin oluşturulmasıdır."

   Zaten, Rumlar da bu konuya çok önem veriyor. Hatta, onlar için olmazsa-olmaz bir konudur. Çözümün maliyetini taşımak istemiyorlar, en azından ne kadarına katlanacaklarını bilmek istiyorlar.

   İnanın, Rumlar, sırf bu yüzden birleşmeyi öngören fedaral çözümünden bile vazgeçebilirler. Bu konuyu, federal çözümün akıbetini belirleyecek, kilit bir mesele olarak görüyorum. Yani, Rumlarla her konuda anlaşsak bile, sırf bu yüzden fedaral çözüm gerçekleşmeyebilir.

   Entegrasyona girmeden önce hem bizim açımızdan hemde ortaklık açısından "stok ve akım" maliyetlerle ve finansman ihtiyaçları ile ilgili mutlaka hem tek başımıza (kendi pozisyonumuz için) hemde birlikte(ortaklık için) önceden öngörülebildiğimiz kadar bir çalışma yapmalıyız. Bu ortaklık için önemlidir ama bizim için bu konu hayatidir, bilesiniz.

   Burada yapmamız gereken, mümkün olduğu kadar stok ve akım kalemleri tanımlayabilmek-oluşturmak ve hesaplanabilir olanları ortaya çıkarmak, hesaplamak (maliyet veya finansman ihtiyaçlarını) ama hepsinden daha önemli olanı "tanımlayabildiğimiz her kalemin finansman adreslerini entegrasyon öncesi netleştirmek, bilinir kılmaktır".

   Bakın, bizim açımızdan kalemlerin finansman adreslerini tayin edip-belirlemek, işin maliyeti ve finansman ihtiyaçlarını hesaplamaktan çok daha önemlidir.

   Dolayısıyla, çok karmaşık ve zor bir konu olsa da, şimdiden çalışma gruplarında kalemleri kabaca tanımlayıp, hesaplamak ve finansman adreslerini müzakerelerde netleştirmek zorundayız.

   Çünkü, hem bize, hem de ortaklığa, entegrasyon öncesi ve sonrasında nereden, hangi baskılar geleceğini kısmen önceden bilmemiz, öngörmemiz gerekir. Entegrasyona bu açıdan çok bilinmeyenle girmek tehlikelidir.

   Geçiş dönemindeki yerel bütçe açığımızın, yeniden yerleşim finansman ihtiyaçlarının ve arazi kamulaştırmalarının, alt yapı yatırımlarımızın, kamunun (reformların) yeniden yapılanma maliyetinin, sektörel finansman ihtiyaçlarının, kamusal borçlarımızın, kamu bankalarındaki görev zararlarının, belediye borçlarının, mülkiyet sorununun çözümünde kullanılacak finansman imkanlarının... vs bir sürü kalemin finansman adreslerini bilmemiz gerekir.

   Kısaca, geçiş dönemi ve sonrasındaki maliyet ve finansman ihtiyaçlarının hangi adres(ler)den karşılanacağını bilmemiz gerekir. Stok ve akım maliyet-finansman ihtiyaçlarımızın, yerel bütçeden mi, ortak bütçeden mi, AB'den mi, uluslararası hibelerden mi, garantörlerden(!) mi, uluslararası fonlardan-mali kurumlardan mı..vs karşılanacağını bilmek zorundayız?

   Bu hem bizim gelecekteki yerel rekabet koşullarımızı ve yerel makro ekonomik sağlımızı, hemde ortak ekonomik geleceğimizi etkileyecektir. Gelecekte çok fazla bilinmeyen ve süprizle karşılaşmamak için, önceden öngörebildiklerimizi (tanımlayabildiklerimizi) mümkün olduğu kadar ortaya koymalıyız.

   Ve tabloyu müzakereler süresince dinamik olarak geliştirmeliyiz. Ortaya koyacağımız tablo, bize müzakereleri makro düzeyde tam zamanlı yönetme ve yönlendirme fırsatı da yaratacaktır.

   Bilahare, bu şekilde yaparsak, diğer konu başlıklarından (çalışma gruplarından) gelecek baskıları ve finansman konularını da tam zamanlı yönetme-yönlendirme fırsatımız olacaktır.

   Gerek kuzeye, gerekse ortak devlete gelecek mali yükler ve finansman ihtiyaçlarını elimizdeki tabloya göre yönetme fırsatımız olacaktır.

   Son tahlilde, diyeceğim odur ki, bu iş bir defaya mahsus yapılacağı için, mümkün olduğu kadar bu konuda iyi dizayn ve öngörü yapmalıyız. Bu çalışmayı iyi yaparsak, o vakit muhataplarımızdan da ne isteyeceğimizi biliriz.

   Kimin hangi konuda elini cebine atacağını, kimin hangi maliyetten veya finansman ihtiyacından sorumlu olacağını, önceden mutlaka mümkün olduğunca bilmeliyiz, yoksa kabak gibi ortada kalırız. Ama hepsinden kötüsü federal çözümü gebertiriz.