Bu haftaki yazımı aslında geçen hafta çıktığım kısacık tatil sonrasında yaşadığım cilt sorunlarına (güneş yanıkları), öldüren obezite haplarına ve de Ramazan ayı sağlık sorunlarına ayırmayı planlamıştım!.. Fakat çok hızlı değişen sağlık gündemi nedeniyle bugün tamamen farklı şeyler okuyacaksınız... Pek çoğumuzun aşina olduğu, yaşadığı veya duyduğu konular...

Sularımızdaki mikrop!

Yakın dönemde yapılan analizler sonucunda bazı şirketlerin piyasaya sürdüğü içme sularında, koli basili denen mikrop saptandı!

İsmini çok sık duyduğumuz bu mikrop genellikle deniz suyu kirliliğinin bir göstergesi olarak anıla gelmiştir. Oysa ki bu mikrop çok uzakta değil, içimizde, bağırsaklarımızda bizlerle birlikte yaşayan bir bakteri!

Tıp dilindeki adı ile Escherichia Coli, insan florasında (vücudun doğal mikrop içeriği) bulunan binlerce bakteriden sadece birisidir. Kalın bağırsakta yaşantısını sürdürürken vücutta bazı vitaminlerin üretilmesine ve bazı maddelerin dönüştürülmesine yardımcı olur. Vücudumuzda bizimle birlikte yaşayan bu mikrop bağışıklık sisteminde herhangi bir sorun olmayan kişilerde hastalık yapmaz. Bağışıklık sisteminin ve vücut direncinin zayıfladığı durumlarda ise kolibasili pek çok hastalığa neden olabilir.

İdrar yollarından menenjite koli basili enfeksiyonları..

Koli basili (E.Coli)'nin kaynağı genellikle insan veya hayvan dışkısıdır. Her insan dışkı yoluyla günde yaklaşık 100 milyar ile 1 trilyon arası değişen sayıda koli basili çıkarır. Bu mikroplar tuvalet sonrası iyi yıkanmamış ellerden, lağım sularının şebeke sularına karışmasından ve kişisel temizliğin iyi yapılamamasından dolayı insan vücuduna girerek hastalığa neden olabilir. Koli basili olarak bilinen E.Coli'nin neden olduğu bazı hastalıklar:

- İdrar yolu enfeksiyonları

- İshaller (özellikle turist-yaz ishalleri)

- Yenidoğan servisi sepsisleri (ölümcül enfeksiyon)

- Karın içi abseler

- Periton iltihabı

- Meme iltihabı

- Akciğer enfeksiyonları

- Menenjit

Bebeklerinizi koli basilinden koruyun!

Özellikle küçük kız çocukları ve bebeklerde görülen idrar yolu enfeksiyonlarının büyük bir bölümünün etkeni koliform bakterilerdir. Kişinin normal dışkısında bulunduğundan dolayı; özellikle kız bebeklerin altlarının uzun süre kaka ile bulaşmış bir şekilde bekletilmesi veya temizliğinin uygun şekilde yapılmaması sonucunda koli basili mikropları idrar yollarına bulaşacaktır. Kız çocuklarının altlarının arkadan öne temizlenmesi veya temizliklerinde kolibasili içeren kontamine(mikropla bulaşmış) suların kullanılması da bu hastalıklara zemin hazırlar. Kullanma sularınızın temizliğinden emin olmanız, depolarınızın bakımını mutlaka düzenli olarak yaptırmanız, kendi ellerinizi sık sık yıkamanız bebeğinizi bu tür enfeksiyonlardan koruyacaktır.

İçme suyunda koli basili olur mu?

İçme sularına koli basili karışması kabul edilemeyecek bir olaydır. "Koliform indeksi" şu anda içme sularının hijyeninin göstergesi olarak dünyada en yaygın olarak uygulanan ölçüm metodudur. Buna göre 100 ml suyun içinde hiç koli basili saptanmaması gereklidir. Bu değerin 1 olması bile suyun kullanımının mümkün olmadığını gösterir. Her ne kadar diğer parazit, virüs ve enfeksiyon etkeni mikropları saptamada yetersiz olsa da suyun hijyenik kalitesini belirleyen en önemli gösterge koliform indeksi'dir. Suların içinde koli basili bulunması pratik olarak bu suların insan veya hayvan dışkısı ile temas halinde olduğunu düşündürür. Bu tür suların kullanılması ise pek çok bulaşıcı enfeksiyon hastalığına zemin hazırlar.

Neden sularımıza koli basili karışıyor?

Kıbrıs'ta düzenli bir kanalizasyon sistemi bulunmadığından lağım kuyuları bir müddet sonra yer altındaki içme suyu kaynaklarına boşalabiliyor. Başı boş hayvanlar, kemirgenler ve kuşlar kuyuları ve su depolarımızı kirletebiliyorlar. Bu hayvanların dışkıları ve de içme sularına karışan lağım suları kolibasilinin en önemli kaynaklarıdır.

Ne yapmalı?

İçme sularımız henüz Avrupa standartları düzeyinde değil. Musluğu açıp çeşmenin altından doldurduğunuz suyu içmek maalesef henüz mümkün değil. Bu konuda bazı belediyelerimizin ciddi çalışmaları olduğunu biliyorum. Otomatik klorlama sistemi ve hatta daha güncel bir su temizleme sistemi olan ozonlama yöntemini uygulayan belediyelerimizin diğerlerine de örnek teşkil etmesini umuyorum. Bunun yanı sıra hazır içme sularının, şebeke sularının ve de ev depolarındaki suların analizlerinin düzenli olarak yapılması belediyelerin yanı sıra bizlerin de duyarlılık göstermesi gereken bir konu. İstenmeyen hastalıkların önüne geçebilmek için depolarınızın temizliğini düzenli olarak tekrarlayın, kuyularınızın klorlamasını aksatmayın, su analizlerini düzenli olarak yaptırın.

İleri anne-baba yaşı otizme zemin hazırlıyor!

Bu konuya da değinmeden geçemedim bu hafta. Özel Eğitim Vakfı'nda geçirdiğim süre zarfında otistik çocuklarla daha çok ilgilenme fırsatı buluyorum. Bu vesileyle de otizmin gerek dünya gerekse Kıbrıs içinde ne denli önemli ve sık görülen bir hastalık olduğunu ailelerle birlikte yaşayarak öğreniyorum.

ABD Oakland, California'dan Dr Lisa Croen ve ekibinin yaptığı çalışma otizmle ilgili çok çarpıcı bazı sonuçları ortaya koydu. Geçtiğimiz aylarda saygın bir tıp dergisinde yayınlanan çalışmanın sonuçlarına göre henüz nedeni tam olarak bilinmeyen otizm hastalığının görülme riski, anne-baba yaşı ile ilgili olarak değişiyor! Bu çalışmaya göre anne-baba yaşının ortalama değerden 10 yıl daha yüksek olması otistik çocuk sahibi olma ihtimalini anlamlı bir şekilde yükseltiyor. Bu risk kız çocukları için ise daha da yüksek oranlarda saptanmış. Henüz nedeni bilinmeyen bu hastalıkla ilgili daha pek çok yeni bilimsel çalışmaya ihtiyaç var. Ondan önce yapabileceğimiz şey belki de onları daha iyi anlamaya çalışmak olacak.

Bu konuya ilgi duyan, destek olmak isteyen herkesi ÖZEV, Özel Eğitim Vakfı, Lefkoşa (tel 0392 227 1956) adresine bekliyoruz.

Mutlu ve sağlıklı günler...