Beşikte başlayan yanlış beslenme ve yaşam tarzları çocukları gerek sosyal gerekse fiziksel olarak ciddi şekilde etkiliyor.

Dokuz-on aylarında eline çikolata ve cipsler verilen, yürüteç üzerinde dolaşan, yaşını doldurduğu zaman kapıdan girip pencereden çıkmaya çalışan çocukların sayısı hiç de az değil ülkemizde!

İşte bu haftaki yazımda da bu konular hakkında yakın zamanda yapılmış bazı bilimsel çalışmalara yer vermek, bu konularda dikkatinizi çekmek istiyorum.

Boyalı ve hazır gıdalar Hiperaktivite'ye neden oluyor!

Geçtiğimiz aylarda en saygın Tıp dergilerinden birisi olan "Lancet" te yayınlanan araştırmanın sonucu sürekli olarak tartışılagelen bu konuya açıklık kazandırır nitelikte idi!

Artmış hareketlilik, dış uyaranlara karşı aşırı hassasiyet ve ilgisizlik ile kendisini gösteren hiperaktivite bozukluğu (Tıp dili ile ADHD) nedeni belli olmayan (genetik), tedavisi güç bir çocukluk çağı hastalığıdır.

Bu çocukların bir topluluk içinde diğer çocuklarla ilişkileri genellikle kötüdür, okuldaki başarıları da dikkatlerini toplayamadıkları için olumsuz etkilenmektedir.

Hiperaktiviteye neden olduğu iddia edilen kronik ağır metal zehirlenmeleri (içme sularında ve topraktaki kurşun ve civa maddeleri vb) dışında boya ve katkı maddeleri içeren gıda ürünleri de bu rahatsızlığa neden olan faktörler arasında gösterile gelmişlerdir.

İngiltere'nin Southampton Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji bölümünün yaptığı bilimsel çalışma ise bu hipotezleri doğrular nitelikte! İngiliz Gıda Standartları Kurumu tarafından 750 bin Sterlin bütçe ile toplam 287 çocuk üzerinde yapılan bu çalışmada boyalı ve katkılı gıda maddeleri tüketilmesinin çocukların davranışları üzerindeki etkisi araştırıldı. Üç ve sekiz yaşındaki normal çocuklardan seçilen denek gruplarına 6 hafta süresince ya doğal-katkısız gıdalar, ya da boyalı-katkılı gıda ürünlerinden zengin diyet programları düzenlendi. Bu süre sonunda ise her birisine öğretmenler ve velilerin değerlendirmesi ile psikolojik testler yapıldı.

Katkı maddeleri ve Na Benzoat (E211)

Prof Jim Stevenson bu çalışma sonucunda boyalı, katkı maddeli ve özellikle sodyum benzoat (E211) içeren gıda maddeleri ile beslenen çocuklarda ileri derecede hiperaktivite bulguları saptandığını bildiriyordu. Bu yiyecek ve içeceklerin diyetten çıkarılması ile birlikte ise çocukların daha uysal, daha dikkatli ve ilgili olmaya başladıkları görülmekte idi. Böylece hiperaktivite ile dengesiz-yanlış beslenmenin ilişkisi kesin olarak gösterilirken ailelere de bu konuda-geç olmadan-önlem alma çağrısı yapıldı.

Çocukları "ateşleyen" yiyecek-içecekler!

Hazır ve boyalı gıdalara olan ilgimiz, toplumdaki hiperaktif çocuk sayısı ile doğru orantılı olarak artmakta. Kendiniz için değilse bile çocuğunuz için evinize bu tür gıda maddelerini sokmamaya çalışın. İşte hiperaktivite oluşumunda adı geçen bazı gıda maddeleri:

- Gazlı, kolalı (özellikle portakal aromalı) içecekler

- Cipsler

- Çikolatalar

- Ketçaplar

- Turşular

- Hazır meyve suları (özellikle bazı ananas suları)

- Hazır kekler

- Hazır salata sosları

- Bazı konserve ve işlenmiş et ürünleri

- Margarinler

- Dondurulmuş karides ve havyar

Görüldüğü gibi liste uzayıp gidiyor. Bu gıda ürünlerindeki bazı katkı maddeleri aynı zamanda kanser hastalığına da neden olmakla suçlanıyor!

Yürüteç çocuklar için zararlı mı?

Çocuk doktorları olarak kliniklerimizde hemen her gün bu ve benzeri sorularla karılaşıyoruz. Pek çok kez ailelere yüz-yüze anlatsak da -medyanın gücünü kullanarak- bu konu hakkındaki gerçekleri bir kez daha yazmak istedim.

Çok merak edilen bu sorunun cevabı maalesef: EVET!

Kemik dokusu ilk yaşlarda yaş bir ağaç dalına benzemekte, alınan kalsiyum ve D vitamininin de yardımıyla 18 yaşına kadar gelişerek sertleşmektedir.

Özelikle kalça kemikleri ve omurilik yürüme dengesinin kurulabilmesi için belli bir gelişim sürecine ihtiyaç duyar. Vücut, yerçekiminin etkisi ile denge kurmaya, düşüp kalktıkça öğrenip gelişmeye başlar. Uzmanlara göre doğal süreç içerisinde sürünme, emekleme, yuvarlanma, tırmanma ve ayağa kalkma gibi aşamaları geçen bir bebeğin kasları daha hızlı güçlenmekte, ve yürüme daha sağlıklı olmaktadır.

Yürüteç erken yürütmüyor!

Dışarıdan-doğal olmayan yollarla-bu sürecin hızlandırılmaya çalışılması ile yürüme, kemik gelişimi ve denge üzerinde olumsuz etkiler yaratır. Parmak üzerinde yürüme alışkanlığı edinen çocuğun bacak arka kasları gelişirken, ön bacak kaslarında gelişme geriliği, arka bacak tendonlarında kısalık, kalça kemik ve kaslarında gelişme geriliği oluşabilir.

İşte yürüteç kullanımının çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerinden bazıları:

- Ayakta eğrilikler

- Omurilikte eğrilik (kifoz, skolyoz)

- Kalça kas ve kemiklerinde gelişim geriliği

- Parmak uçlarında yürüme

- Kaslarda kısalık ve gerginlik

Tüm bu olumsuz faktörlerin yanı sıra kısıtlı bir ortamda yürümeye zorlandığından çocuğun psikolojisi de olumsuz etkilenebilir.

Çocuklarda ilk 12 ay içinde görülen kafa travmalarının %90'a varan oranda nedeninin yürüteç kazaları olduğunu da unutmamak gerekir!

Çikolata kemik erimesi yapıyor!

Pek çok doktor ve kişi kalsiyum içeriğinden dolayı çikolata yemenin kemikleri güçlendireceğine inanmakta...

Oysa geçtiğimiz günlerde yapılan bir çalışma bunun aksini göstermiş...

Dr. Jonathan M Hodgson ve arkadaşları tarafından 1000 orta ve ileri yaşlı hanım üzerinde yapılan çalışmada düzenli olarak çikolata tüketen kadınların daha büyük oranda kemik erimesine maruz kaldıkları bildirildi.

Kalsiyumdan zengin bir gıda maddesi olan çikolata'nın bu etkisi ise içerdiği "Oksalik Asit" adlı maddeye bağlanıyor.

Oksalik asit kandaki kalsiyumu bağlayıp kemiklere depolanmasını önleyen bir kimyasal madde!

Unutmamak lazım ki aynı etki kola tüketimi sonrasında da görülmekte.

Bu durumda orta yaşlı hanımların hayatlarına başka şekilde tat katmalarını önermek sanırım en sağlıklı yol olacak!...

Mutlu ve sağlıklı günler...