NATO üyesi ülkelerin liderleri 2-4 Nisan tarihleri arasında Romanya'nın başkenti Bükreş'te kritik bir zirve toplantısı gerçekleştirecek. Bunun son dönemin en önemli NATO zirvesi olacağı kesin. Bükreş zirvesinin gündeminde Kosova'nın bağımsızlık ilanından sonra Balkanlar'daki durum, Afganistan'da ittifakın karşılaştığı ciddi sorunlar, geçen aralık ayında Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Anlaşması'ndan (AKKA) çekilen Rusya ile ilişkiler, NATO'nun genişlemesi konusu gibi zor konular olacak. Gündemdeki konuların tümü Türkiye'yi yakından ilgilendiren konular. Bu nedenle zirve, Türk dış politikası açısından çok önemli. Bükreş zirvesi, Başkan Bush'un katılacağı son NATO zirvesi olması açısından da önemli.

Gündemdeki en acil konu kuşkusuz Afganistan. Afganistan'daki savaş NATO için en önemli sınav. Bu savaşın iyi gitmediği sır değil. ABD ve İngiltere, Afganistan'da savaş bölgelerine Almanya, İspanya, Fransa, İtalya, Türkiye gibi müttefiklerin asker göndermelerini talep ediyorlar. ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, Savunma Bakanı Robert Gates ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Nicholas Burns, Avrupa'ya yaptıkları son ziyaretlerde hep bu konuyu gündeme getirdiler. ABD, Türkiye'nin Afganistan'a "muharip" birlik göndermesini istiyor. Bükreş'te, bu konuda Türkiye'ye de epey baskı uygulanacak. Şimdiye dek Türkiye, Türk askerlerinin Afganistan'da sıcak savaş bölgelerinde görev yapmasına karşıydı. Bu tavrın devam edip etmeyeceği NATO zirvesinde belli olacak. ABD'li yetkililer, Afganistan konusundaki gelişmeleri ittifakın geleceği ile bağlantılandırarak üye ülkeler üzerinde baskı kuruyorlar. Bükreş zirvesinin başarılı olup olmadığı büyük oranda Afganistan konusunda varılacak uzlaşmaya bağlı.

Kosova'nın bağımsızlık ilanından sonra Balkanlar'daki durum NATO için son derece önemli. Kosova konusunun Bosna-Hersek'i etkileme olasılığı ittifak için kaygı verici. Bosnalı Sırplar, bağımsızlık için referanduma gidecekleri yönünde açıklamalar yapıyorlar. Böyle bir gelişme Dayton Anlaşmaları'nın çökmesi anlamına gelir ve Balkanlar'da istikrarsızlığa yol açar.

NATO zirvesinin bir diğer önemli konusu ittifakın genişlemesi. Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonra NATO Orta ve Doğu Avrupa ülkelerini bünyesine katarak genişlemişti. Şimdi listede Hırvatistan, EYC Makedonya ve Arnavutluk var. Ancak esas tartışma Ukrayna ve Gürcistan'la ilgili. Rusya, NATO'nun genişlemesine her zaman karşıydı. Şimdi, gücü arttığı için genişlemeye karşı çıkışı daha da arttı. Ukrayna ve Gürcistan'a önerilen tam üyelik değil, Üyelik Eylem Planı'na (Membership Action Plan) katılımdır. Bu Plan, iki ülkeyi üyeliğe hazırlayacak. Rusya, Ukrayna ve Gürcistan'ın bu Plan'a katılmalarına sert bir şekilde karşı çıkıyor. Yeni Devlet Başkanı Dmitry Medvedev, Gürcistan ve Ukrayna konusundaki gelişmelerden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. NATO'nun Rusya ile anlaşmazlıkları sadece genişleme konusu ile sınırlı değil. Rusya'nın AKKA'ndan çekilmesi, ABD'nin Çek Cumhuriyeti ve Polonya'ya yerleştirmek istediği füze sistemleri de anlaşmazlık konuları.

NATO'nun genişlemesi ve Rusya ile yaşanmakta olan anlaşmazlıklar Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Hırvatistan, EYC Makedonya ve Arnavutluk'un NATO'ya katılımı, Türkiye'nin desteklediği bir olgu. Makedonya'nın ismi konusunda bu ülke ile Yunanistan arasındaki anlaşmazlığın Bükreş zirvesine kadar çözümü için yoğun diplomatik çaba harcanıyor. Bu engel aşılırsa, üç ülke NATO'ya davet edilecek.

Türkiye ile komşu olan Ukrayna ve Gürcistan'ın NATO ile ilişkilerini güçlendirmeleri, kuşkusuz Türkiye'nin yararına olur. Ancak, Türkiye Rusya ile olan ilişkilerini de gözönünde bulundurmak zorunda. Ayrıca, Rusya'nın AKKA'dan geri çekilmesi Kafkaslar açısından en fazla Türkiye'yi etkiliyor. Şu ana kadar NATO içinde Rusya'nın Ukrayna ve Gürcistan'la ilgili tavrını destekleyen Almanya'dır. Almanya'nın zirvede takınacağı tavır merakla izlenecek. ABD, Gürcistan ve Ukrayna'ya destek veriyor. Başkan Bush, zirve öncesinde Ukrayna'yı ziyaret edecek. Zirveden Gürcistan ve Ukrayna konusunda nasıl bir karar çıkacağını tahmin etmek zor. Rusya ile NATO arasındaki görüş ayrılıkları kısa sürede bitmeyecek.

NATO, Türkiye'nin Batılı güçlerle eşit olarak masaya oturduğu en önemli örgüt. Bükreş'te alınacak kararlar Balkanları, Kafkasları ve Ortadoğu'yu ilgilendirecek. Bu bölgelerin Türkiye açısından önemi ortada. Kritik Bükreş zirvesinin sonuçlarını izleyip değerlendireceğiz.