Cyprus Today sol

Topcan’ın notlarında 1964 Mağusa’sı

1963 olayları sırasında Mağusa’nın idare amiri olan Ahmed Sami Topcan’ın yer yaşananı not ettiği arşivini ailesi KIBRIS gazetesine açtı

Topcan’ın notlarında 1964 Mağusa’sı
  • 09 Mayıs 2018, Çarşamba 9:07

Bu yazı dizisi Ahmed Sami Topcan’ın disiplinli ve arşivci özelliği mükemmel bir bürokrat olmasının eseri olarak bugün sizlere buluşabiliyor.

1963 olayları sırasında Mağusa’da merkezi yönetimin en üst düzey bürokratı olarak bulunan Ahmed Sami Topcan’ın 1 Ocak 1964 tarihinden itibaren, günlük iş programları, yapılan temaslar, yazışmalar ve elde edilen istihbarat belgelerin yer aldığı; bugün kadar ailesi tarafından muhafaza edilen arşiv içeriği bizlere 1964 ve 1965 yıllarının tablosunu çizmemize katkı sağlıyor.

Özelde Mağusa ve Karpaz bölgelerindeki her türlü gelişmenin arşivlendiği ve o günlerin idari, askeri, sosyal ve ekonomik gündemi belgeler ışığında yazı dizimizde paylaşacağız.

Ahmed Sami Topcan Kimdir?

Lefkoşa’da dört kardeşin en büyüğü olarak 5 Mayıs 1921’de doğan Ahmed Sami Topcan, ilkokulu bugünün Belediyeler Birliği binası olarak kullanılan Ayasofya İlkokulu’nda okudu.

Ortaokula başladığında Atalassa Hapishanesi’nde müdür olan babasının girişimiyle Rum mahkumlardan ücret karşılığı Rumca ders alan Ahmed Sami Topcan, Rumca ve İngilizceyi anadil düzeyde, Fransızca ve Arapçayı da orta derecede öğrenir.

Kıbrıs İslam Lisesi’ni bitirdikten sonra Ahmed Sami Topcan’ın, daha iyi eğitim alabilmesi için ailece Larnaka’ya taşınırlar. Ahmed Sami yanında kardeşleri Servet Dedeçay ile İsmet Sami de adanın o dönemdeki en iyi okulu olan Amerikan Akademisi’nde okurlar.

İyi eğitim alsın diye ailesi Larnaka’ya taşınır

Organizasyon yeteneği ve disiplini o dönemlerde gelişen Topcan, Amerikan Akademisi’nde futbol, hokey ve masa tenisi oynarken, okul gazetesini de çıkartır.

Liseden mezun olduğunda tarih yaprakları 1941’i gösteriyordu ve Kıbrıs II. Dünya Savaşı’nın tüm ağır koşullarını yaşıyordu. İş beğenme şansı olmayan Topcan, mektup dağıtmak için postada açılan münhale başvurarak meslek hayatına postacı olarak adım atıp bisikletle ev ev gezerek mektup dağıtırdı.

Oğlu Nazım Topcan’ın anlatımına göre Ahmed Sami Topcan, okul yıllarındaki organizasyoncu yapısının devamı olarak 1941 yılında ilk defa 19 Mayıs’ın kutlanması için bir etkinlik organize etti.

Disiplinli çalışması sonrası posta müfettişliğine kadar yükselen Topcan, kazandığı bir sınavla artık komiser muavini olur.

Arabasının taksitlerini devlet ödedi

Devlet memurlarının arazide bulunmak zorunda oldukları bu dönemde sorunları yerinde görüp çözüm üretebilmek için sürekli köyleri ziyaret eder, hatta sorunlara formül üretilemediği günlerde o köylerde geceleyip işe ertesi günü devem ederdi.

Sürekli seyahat gerektiren bu iş için araba almak isteyince babası tarlalarını oğlunun isteğini yerine getirmek için satılığa çıkartır. Bunu duyan İngiliz İdaresi, kendisine araba alıp taksitlerini maaşından kesmesiyle kendi arabasına sahip olan Topcan iş gereği kasabalara yapması gereken seyahatlerde kendi arabasını kullanmaya başlar.

1951 yılında 54 yıl aynı yastığa baş koyacağı Rüçhan Pertev ile evlenen Ahmed Sami Topcan’ın dört çocuğundan en büyüğü olan ilk oğlunu çocuk felcinden 6 yaşında kaybeder.

Kraliçeden hizmet ödülü

1953 Baf depreminde görevli olarak yer alan Topcan, burada yürüttüğü hizmetlerinden dolayı İngiliz kraliçesi tarafından ödüllendirilir.

Mesleki görevleri dışında sporla ilgisini devam ettiren Topcan, KOP Asbaşkanı olduğu dönem, EOKA’nın etkisini spora da yönlendirmesiyle Kıbrıslı Türklerin KOP’tan koparak Kıbrıs Türk Futbol Federasyonu’nu (KTFF) kurma sürecinde görev alır ve 30 yıl Kıbrıs Türk Futbol Federasyonu (KTFF) başkanlığını yürütür.

1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla Mağusa bölgesi komiseri olarak atanır ve 15 kişilik ekibiyle Mağusa ve Karpaz’a kadar olan köyleri merkezi idare adına yönetir.

Mağusa’ya taşındığında Futbol Federasyonu Başkanlığı’nı bırakmak zorunda kalan Topcan, bu dönemde MTG başkanlığını ve Mağusa’da belediye başkanlığı görevlerini de yürütür.

1963 olayları sonrası makamını terk etmesi tehditlerini dikkate almayınca evi kurşunlanan Topcan, pes etmeyince Makarios onu komiser olarak Baf’a sürgün eder. Bu görevi kabul etmeyerek Kıbrıs Cumhuriyeti bünyesindeki komiser görevinden istifa eden Topcan, Türklerin yeni yönetim organizasyonu kapsamında yine Mağusa’ya idari amir olarak atanır.

1968’de Mağusa’daki görevini tamamlayarak, Vakıflar İdaresi’nin organizasyonunu yapması için genel müdür olarak atanmasıyla Lefkoşa’ya döner. Vakıflar İdaresi’ndeki görevinin ardından İçişleri Bakanlığı Müsteşarlığı’na atanır.

Müsteşarlık görevi sırasında Çocuk Esirgeme Kurumu Başkanlığı ile Futbol Federasyonu başkanlığı görevini de yürütür. Federasyon Başkanlığı’ndan ayrılmasının ardından Milli Olimpiyat Komitesi’ni kuran Topcan, 1975 yılında Cypfruvex Yönetim Kurulu Başkanı olur. Siyasilerin kurumda müdahalelere başlamasıyla Cypfruvex Yönetim Kurulu başkanlığından istifa eder.

Rumlar bile onun adaletine güvenir, kritik maçları ona yönetirlerdi

PIK’te maç spikerliği de yapan Topcan, adaletinin iyi örneklerinden birini hakemliğinde gösterip tarihe geçer. Kıbrıslı Rumların iki ezeli rakibi olan Apoel ve Omonia kendi aralarındaki maçları en iyi yönetecek hakem olarak gördüklerinden dolayı Rum hakemler yerine Topcan’ın yönetmesi istenirdi.

Hakem olduğu dönemlerde kural hatası yaptığında kimse fark etmemiş olsa bile maç sonrası raporunda kendi kendini ihbar eden hakem olarak tarihe geçer.

Tek mülki amir konumunda olduğundan dolayı üstlendiği Yüksek Seçim Kurulu Başkanı olarak 1973 yılında Rauf Denktaş’ı Kıbrıs Türk toplumunun yeni lideri ilan etme görevini Ahmed Sami Topcan yerine getirmişti.

Emekliliğinin ardından kamuya desteğini devam ettiren Ahmed Sami Topcan, bilgi birikimi ve deneyimlerini devlet dairelerinden gelen talebe göre ölene kadar yardımını sürdürdü.

60’lı yaşlarda emekli olmasına rağmen oturmayı sevmeyen Topcan, kendi işini yaratır. 1981 yılında adanın ilk otoparkını hizmete açarak öldüğü 4 Mayıs 2005 tarihine kadar işbaşında bulunmayı sürdürür.

FIFA tarafından uluslar arası maçlarda gözlemcilik yapması için teklifler alan Topcan, FIFA ve UEFA sürekli temas halinde olan ve muhatap olarak kabul gören biri olarak Kıbrıs Türk futbolunun ada dışına çıkması mücadelesinde etkin görevler üstlendi.

Binatlı Kulüp başkanı olduğu dönemlerde, Futbol Federasyonu Başkanlığı yapan Ahmet Sami Topcan ile en uzun süreli birlikte çalışan Özel Tahsin, onun döneminde verilen kararların sorgulanmadığına vurgu yaptı

Adaletine herkes güvenirdi

Yasalar ve tüzükleri iyi bildiğim için Ahmed Sami Topcan ile ilişkim diğer kulüp başkanlarından farklıydı. Bazen tartışır bezen de adım atarken benden fikir danışırdı.

Çok sistemli ve disiplinli çalışması vardı. Federasyonun tüzük ve yönetmenlikleri ne yazarsa taraf tutmadan, hatır gönül dinlemeden yerine getirirdi. Kendisinin federasyon başkanı olduğu dönem sonrası tarafsızlığın bozulduğunu net olarak görebiliyoruz.

Taviz vermeyen otoriter yapısıyla federasyonu yönettiğini ve verdiği kararların adaletli olduğu kabul gördüğünden dolayı kararları sorgulanmazdı.

Halk diliyle konuşan Topcan’ın futbol maçlarını radyoda anlatırken de halk dili kullanması bugüne yansıyan birçok ifade bıraktı.

Hem Kıbrıs Türk futbolunun gelişmesi hem de futbolun dışa açılması adına birçok açılımları olan Ahmed Sami Topcan, FIFA ve UEFA nezdinde futbolumuzun dışa açılmasıyla ilgili vizyon geliştiren biriydi. Onun döneminde Türkiye ile olan futbol ilişkileri de üst düzeydeydi.

Adaletli olması Cypfruvex görevini getirdi

Kimsenin hakkın yememesi 1975 yılı sonrası Cypfruvex Yönetim Kurulu Başkanı olarak Güzlyurt’ta da hizmet vermesini sağladı.

Ürün alımı ve istihdamlarda oluşan adaletsizlik yüzünden, kurumun adil yönetimi için göreve getirilen Topcan, burada da iyi işlere imza attı.

Ahmet Sami Topcan’ın 1964’da mağusa’daki idare amir olarak Lefkoşa ile yürüttüğü mali temasların adresi olan Peker Turgud, hem komu görevinde hem de Futbol Federasyonu’nda birlikte çalıştığı arkadaşını şöyle tanımlar:

“Olağanüstü bir bürokrattı”

Son derece disiplinli, mevzuata harfiyen uygun hareket eden mesai saatlerini 1 dakika bile aksatmayan bir yapısı olan olağanüstü bir bürokrattı.

Halkla ilişkileri çok önemseyen bir bürokrattı. Saat 08.00’de başlayan mesaiye birkaç saat öncesinden gider ve o gün için memurlara vereceği görev ve talimatlarını hazırlayıp onlar geldiğinde hazır ederdi. Saat 08.00’de masası üzerinde işlem bekleyen hiçbir dosya kalmazdı.

O andan itibaren de halkla temasını yürütmeye başlardı. İnanılmaz bir enerjisi vardı, yapılacak işler bitmeden mesai sonrası olsa da görevinden ayrılmazdı.

Federasyon başkanıydı ama mesaide futbol konuşmazdı

Bütün bu ağır görevine rağmen mesai saatleri dışında Futbol Federasyonu ile ilgili görevlerini de aksatmadan yürütürdü. Kamu görevinde ise mesai saatlerinde hiçbir zaman futbol konuşmazdı.

Kendisiyle birlikte çalışmak büyük bir zevkti. Hem kamu görevinde hem de Futbol Federasyonu’nda kendisiyle birlikte çalışmış olmaktan büyük bir mutluluk duydum.

1963 olayları sonrası, o tarihte Mağusa Kaymakamı olan Ahmet Sami, Mağusa’daki Türk varlığının idari açıdan en yetkilisiydi.

Mali konuları da merkezle yürütürken, o dönemde Türk Cemaat meclisi hazine amiri olarak görev yürüttüğüm için hep benimle temastaydı.

Tuttuğu tüm evraklar sorunsuzdur

Başlangıçta asgari ve sivil harcamalar benden geçiyordu. Kazalarla bağlantı koptuğundan, oradaki görevliler ayda bir defa helikopterle ayda bir defa Lefkoşa’ya gelirler ve bölgeleriyle ilgili harcamaları getirirlerdi. Mağusa ile ilgili harcamaları getiren Ahmet Sami olduğu için, hiç sorunsuz ve hatasız gelen harcama evrak ve dökümler Mağusa’dan geliyordu.

Bu konuda olağanüstü titizdi, her ay helikopterle Lefkoşa’ya geldiğinde uğradığı yerlerden biri de bendim ve yaptığı tüm harcama ve talepleri getirir, biz de kendisine gerekli finansman kaynaklarını sağlamaktaydık.

Beğendim 3 Muhteşem 2 Haha 0 İnanılmaz 0 Üzgün 0 Kızgın 0

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yükleniyor

BU HABERİ OKUYANLAR BUNLARI DA OKUDU

YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 30 18 7 5 30 61
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 30 17 6 7 19 57
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 30 16 7 7 15 55
4 BİNATLI YSK 30 14 8 8 15 50
5 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 30 12 12 6 11 48
6 BAF ÜLKÜ YURDU 30 12 9 9 20 45
7 LEFKE TSK 30 13 5 12 16 44
8 CİHANGİR GSK 30 12 7 11 4 43
9 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 30 13 3 14 -1 42
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 30 11 8 11 7 41
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 30 13 2 15 2 41
12 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 30 10 7 13 -8 37
13 GENÇLİK GÜCÜ TSK 30 10 4 16 -25 34
14 YALOVA SK 30 6 7 17 -23 25
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 30 5 9 16 -35 24
16 OZANKÖY SK 30 4 7 19 -47 19
yukarı çık
Pop Up ek