Gözde SÜREÇ-Rahme Çiftçioğlu

   Hayvanlarda görülen sakat doğumlarla ilgili açıklama yapan veterinerler ilaç kullanımının denetim altına alınması gerektiğini belirtirken, hayvancılar da hayvanların kendi kanından bir hayvanla çiftleşmesinin sakat doğuma neden olabileceğini söyledi.
   Gazetemizde önceki gün yayınlanan kulakları ve ağzı boynunda, gözleri dışarıda, burunsuz olarak doğan kuzuyla ilgili “hilkat garibesi” isimli haber üzerine veteriner ve hayvancılar KIBRIS’a değerlendirmede bulundu.
   Veterinerler, bilinçsiz kullanılan hormon ve ilaçların, çeşitli kimyasal maddelerin, annelerdeki genetik bozukluklara yol açabildiğini kaydetti. Koçların kendi kanından hayvanlarla çiftleşmesinin de bu tür doğumlara neden olabileceği kaydedildi.
     Ülkede hayvanlarda kullanılan ilaçların, denetim olmaksızın birçok yerde satılabildiğini söyleyen veterinerler, kulaktan dolma bilgilerle hayvanlarına ilaç alıp uygulayan hayvancıların bulunduğunu belirtti.
   Bu durumun sakat doğumlar dışında insan sağlığına da olumsuz etkisi olduğuna vurgu yapan veterinerler, bilinçsiz kişilerin hayvanlara ilaç vermemesi ve tedavi yapmaması gerektiğini ifade etti.
   Görüşüne başvurduğumuz bazı hayvancılar hayvanların kendi kanlarından olan hayvanla çiftleşmesinin sakat doğumlara yol açabileceğini söyledi. Hayvancılar daha önce böyle bir olayla karşılaşmadıklarını, kullanılan çeşitli ilaç ya da kimyasalların da özürlü yavru doğmasına neden olabileceğini belirtti.

Veterinerler ne dedi?

Mustafa Erk (Veteriner):
   “Bilinçsiz kullanılan hormonlar ve ilaçlar, çeşitli kimyasal maddeler sakat doğumlara yol açabiliyor. Bunun yanında annede olan genetik bozukluklar da bu tür sorunlara neden olabilir.
Zaman içinde bu tarz olaylarda bir artış yaşandığı görülüyor. Bunun nedeni de kimyasalların, Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların (GDO) kullanımının artması ve ilaçların denetimsiz bir şekilde satışı. Veterinerlere danışmadan ilaç alınıp kullanılabiliyor. Ecza depoları reçetesiz hormon ve ilaç satıyor. İnsanlar bunu alıp kullanıyor. Bu da sakat doğumlara yol açabiliyor. Hayvancılar ikiz ve üçüz doğumlar daha çok kar getirdiğinden, hayvanlara vitamin ve hormon yüklemesi yapıyor. Hayvanların dengesiyle oynanıyor. İlaç satışlarıyla ilgili ciddi bir çalışma yok. Denetim konusunda da yetki karmaşası var. Tarımsal ürünlerle ilgili de aynı sıkıntı yaşanıyor. Her türlü ilaç rahatlıkla temin ediliyor ve kullanılıyor. Kanser vakalarının artması da buna bağlı olabilir. Organik tarım ve hayvancılığa yönelmeliyiz”
 
Pertev Karagil (Veteriner):
   “Sakat doğumların çeşitli nedenleri var. Anneye bağlı hormonal bir bozukluktan kaynaklanıyor olabilir. Kontrolsüz olarak kullanılan kimyasallar buna neden olabilir. Kontrolsüz olarak satın alınan ve kullanılan ilaçlar da hayvanlarda hastalık ve sakat doğumlara yol açabiliyor. Birçok ilaç reçetesiz alınabiliyor. Kulaktan dolma bilgilerle bu ilaçlar kullanıyor. Veterinerlere danışmadan kişiler gidip ilaç alıp kullanabiliyor. Bu konuda yetkililerin düzenleme yapması gerekiyor. Kişiler aşıları bile danışmadan kendi alabiliyor.
Bu konu halk sağlığını direk etkiliyor. Bu ilaçları alan hayvanları yiyen kişilere de geçiyor bu kimyasallar. Bu konuda mutlaka önlem alınmalı.”

Niyazi Çelebi:
   “Sakat doğum, koçların kendi kanından hayvanlarla çiftleşmesi neticesinde olabilir. Genetik bir kusurdan olabilir. Kimyasal ilaçtan olacağını sanmıyorum. Hayvanlara yapılan ilaçların bilinçli kişiler tarafından tavsiye edilmesi, uygulanması ve satılması gerekiyor. Herkes istediği ilacı alıp tedavi uygulamamalı. Bu tip sakat doğumlar çok yaygın olarak görülen bir şey değil. Bana göre sakat doğumlardan daha önemlisi hayvan etindeki ilaç kalıntılarını tespit edilmesi konusu. Ülkede kanser vakalarının artmasının başlıca nedeni budur. Tedavi için hayvanlara verilen ilaçlar var, iç parazitleri döken ilaç 42 gün hayvan etinde kalabilir. Hayvancı bu süreyi beklemeden hayvanı kesip eti satabiliyor. Bunları denetleyen bir mekanizma olmalı. Denetimsiz ilaç satılmamalı.”

Hüda Hüdaoğlu (Veteriner):
   “Hayvanlarda sakat doğumun birçok nedeni vardır. Ancak bu durum basına yansıdığından daha çok görülür. Kullanılan ilaçlardan da olabilir. Ama ilaç kullanımı olmasa da görülebiliyor. Hayvanın yaşıyla, erkek ve dişinin akrabalığı neticesinde de sakat doğumlar oluşabiliyor. Bazı hastalıklar da anormal doğumlara neden olabilir. Bir sürüde çok fazla sakat doğum olması halinde bunun ilaçlardan kaynaklandığı düşünülebilir.

Ramadan Gökşan (Veteriner):
   Hayvanlarda bazı ilaçların gebeliğin ilk dönemlerinde kullanımı veya kalıtsal rahatsızlıklar sakat doğumlara yol açabilir. Yemlerde ilaç kalıntılar varsa bu da sakat doğuma neden olabilir. Zaman zaman ülkede ve dünyada belli bir oranda görülmesi normal sayılabilir. Yılda bir iki kez görülmesi normaldir. Çok yaygın olursa o zaman bunun nedeninin ciddi bir şekilde araştırılması gerekir. 200 baş sürüde anormallik yüzde 1 oranındaysa üzerinde durulmaz. Kontrolsüz ilaç kullanımı olduğunda bu tip doğumlar olabilir. Gebeliğin ilk aylarında bazı ilaçların kullanılmaması gerekir. Ancak bu ilaçlar kontrolsüz satılıyor. Kontrolsüz satılan ilaçlar konusuna dikkat edilmeli.”

Hayvancılar ne dedi?

Mehmet Emin Ertekin:
   “Gazetede haberi gördük çok şaşırdık. 50 yıl hayvancılık yaptım, daha önce 300 tane hayvanım vardı, daha önce böyle bir olayla hiç karşılaşmadım. Bazen bizim kuzuların çeneleri kısa olurdu ama sütü emerlerdi.
Tecrübelerime dayanarak şunu söyleyebilirim ki eğer koçu ağılda uzun süre tutarlarsa ve o koç annesi ya da çocuklarıyla çiftleşebilir bu durumda yavru özürlü doğar. Ben ağıldaki koçu 2–3 yılda bir satar, yenisini alırdım ki bu yaşanmasın”

Hasan Elmas:
   “30 yıldır hayvancılık yaparım bu şekilde tek gözü olan, burunsuz doğan özürlü bir yavruyla karşılaşmadım. Bence hayvanlara birkaç aylık hamileyken kimyasal ilaçlar verilir. Bu yüzden yavrular özürlü doğar.”

Remziye Kara:
   “Hayvanların genleri kimyasal ilaçlardan bozulur. Bu yüzden yavrular özürlü doğar. Bir koçu bir tekeyi de ağılda uzun süre tutarsanız yavrularıyla çiftleşebilir. O zamanda yavru özürlü olur. Ben 60 yıl hayvancılık yaptım 3–4 defa bizim de yavrularımız özürlü doğdu ama gazete gördüğümüz gibi değil. Bizimkilerin ayakları sakat olurdu, kalkıp annelerini ememezler ölürlerdi. Çağırdığımız veteriner de bize koçu ya da tekeyi devamlı değiştirmemiz gerektiğini söylerdi”

Mehmet Ali Kırmızıgil:
   “Yavruların özürlü doğması bence akrabalık ilişkilerindendir. Koç ya da teke annesi kız kardeşiyle çiftleşirse yavrular özürlü doğar. Ben hayvancılık hayatım boyunca böyle bir olayla karşılaşmadım ama bizim de özürlü doğan yavrularımız olurdu.”