Cyprus Today sol
  • 15 Haziran 2017, Perşembe 8:15
AhmetTOLGAY

Ahmet TOLGAY

 “Arap Baharı” ve “Müslüman Kardeşler”…

Arap Baharı’yla birlikte Orta Doğu’nun en önemli aktörlerinden birine dönüşen “Müslüman Kardeşler”, Katar’a uygulanan izolasyon nedeniyle bugünlerde yine gündemin baş sıralarına yükseldi. İzolasyonun temel gerekçesi olarak Katar’ın bu örgüte vermekte olduğu destek gösteriliyor. Arap dünyasında Arapça ve orijinal adıyla “İhvanü’l-Müslimin” olarak bilinen bu devrimci örgüt, 1928’de Mısır’ın İsmailiye kentinde Hasan el-Benna tarafından kuruldu. Dinsel ve siyasal boyutları olan bir oluşumdur.

Süveyş Kanalı bölgesindeki İsmailiye’de bir İngiliz askeri üssünde çalışan 6 Mısırlı işçi, genç bir öğretmen olan Hassan el-Benna’nın düşünceleriyle yüzleşirler... Devrimci El-Benna’nın İslami bir yenilenmenin gerekliliğini savunmasından etkilenirler. Bu 6 işçi Arapların ve Müslümanların artık saygın bir kimliğe sahip olması gerektiğini belirtip Benna’ya bu uğurda liderlik yapmasını önerir. Öğretmen bu öneriyi kabul eder ve“Müslüman Kardeşler” örgütü kurulur. Çalışmalar bir gece okulunda başlatılır… Bu okulda İslami eğitim verilir ve örgütün temel değerleri toplumla paylaşılır. El-Benna’nın yardımcılığını bir marangoz üstlenir. Yönetim kadroları da işçilerden oluşur. Ardından daha büyük projeler gelir. Örgüt 1931’de bir cami inşa ettirerek adını daha geniş kesimlere duyurur. Aynı yıl örgütün Mısır’ın başkenti Kahire’de bir şubesi açılır. 1932’de örgütün merkezi de bu kente taşınır. Hassan el-Benna da artık Kahire’dedir...

1938’den itibaren ülkede yaygınlaşma başlar. Farklı bir örgütleneme yöntemi izlenir. Üyeler taburlar halinde çalışmaktadır. Her tabur; işçiler, öğrenciler, iş adamları ve serbest meslek mensupları olarak üç gruptan oluşur. Her grup haftada bir kez bir araya gelerek hem ibadet eder hem de eğitmenlerden dersler alır. 1943’te taburlar 10 kişilik “aileler” haline dönüştürülür. Aileler de tıpkı taburlar gibi haftada bir toplanır. Aileler taburlara, taburlar da merkez karargâha bağlıdır. Örgütlenme sürecinde her cami inşaatının yanına erkek ve kız okulları açılır. Oluşturulan izci örgütlenmeleriyle gençlerin fiziksel ve politik yetenekleri geliştirilir. Bu konuda öylesine başarı sağlanır ki, bu kuruluşlar Mısır’ın en güçlü gençlik örgütlerine dönüşür. “Müslüman Kardeşler”,işçiler için gece okulları açar. Kent merkezlerinde hastaneler, kırsal bölgelerde klinikler devreye konur. Örgüt büyük bir ekonomik güce dönüşür. Kendi işçi sendikalarını oluşturur. Fabrikalarını, matbaalarını, dokuma, inşaat ve mühendislik işletmelerini kurar…

1952’de Mısır’da yapılan Hür Subaylar Darbesi’nden sonra kapatılan örgüt yeraltına çekilmek zorunda bırakılır. Ve 1954’te Cemal Abdülnasır’a yönelik suikast girişimi… Örgütün 6 lideri vatana ihanetten idam edilir. Hareket, şiddet yoluyla bastırılmaya çalışılır. 1980’lerden itibaren tekrar canlanma dönemi… Örgüt, artık bünyesinde şiddet yanlısı uzantıları da barındırmaktadır. Bu uzantılar Hüsnü Mübarek yönetimince sert önlemlerle bastırılsa da, örgütün sivil kurumları giderek daha bir etkinleşir. Siyaseten yasaklanmasına karşın, “Müslüman Kardeşler”, 2005’te bağımsız adaylarla katıldığı parlamento seçimlerinde 88 sandalye kazanır.

Modern bir İslam toplumu kurulabilmesi adına Kuran’ın kılavuzluğunu savunan hareket, sadece Mısır’la sınırlı kalmaz. 1930’lu yılların ortalarından itibaren Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkelerinde de faaliyete geçer. Bu çerçevede örgütün Suriye, Sudan, Ürdün, Kuveyt, Yemen, Pakistan, Kuzey ve Orta Afrika ile Avrupa’nın bazı ülkelerinde şubeleri açılır. “Müslüman Kardeşler”in bölgeye yayılmasında Arap kimliği ve Sünnilik büyük önem taşır. Özellikle Arap dünyasında sempati kazanan ve etkinliğini arttıran “Müslüman Kardeşler” buna karşılık Arap olmayan topluluklar içinde gelişme şansı yakalayamaz. Sünni niteliği oldukça baskındır. Şii dünyasında etkili olamaz.

Örgüt, bölgedeki rejimler için tehdit olarak görülür. Üyelerinin tutuklanmasına başlanır.“Müslüman Kardeşler”in Suriye’nin Hama kentinde Şubat 1982’de giriştiği ayaklanma, Hafız Esad yönetimince şiddetle bastırılır. Örgütün ağır darbe aldığı bu süreçte bağımsız organlar kıyımın bilançosunun 37 bin kişi olduğunu belirtmektedir. Tarihe “Hama Katliamı” olarak geçen bu olayın ardından Suriye’de örgütün tüm faaliyetlerine son verilir.“Müslüman Kardeşler” üyesi olmanın cezası idam olarak belirlenir.

“Müslüman Kardeşler”e ilişkin görüşler ciddi farklılıklar taşır. İslami hareket bir “terör örgütü” olarak değerlendirilebilirken, modern bir “sivil aktivizm” örneği olarak da sunulabiliyor. Özellikle uluslararası güvenlik ve strateji ile ilgili çalışmalar “Müslüman Kardeşler”i genelde terör örgütü olarak ele alırken, sivil aktivizm hareketlerini inceleyen sosyologlar“Müslüman Kardeşler”i bir toplumsal hareket kapsamında değerlendirme eğilimi gösteriyorlar. İşe ideolojik bakış açıları da karışınca, bu ünlü örgüt ya “çok iyi”, ya da “çok kötü” bir şekilde değerlendiriliyor.

“Müslüman Kardeşler”in tarihinde terörle ilişkilendirilmesine gerekçe olabilecek olaylar da vardır. Örgütün 1941’de“Cihaz el Sırri” (Gizli Cihaz) adında bir para-militer grup kurduğu bilinir. Bu grup, bombalamalarda bulunmuş, Yahudilere saldırmış, solcu ve milliyetçilere suikastlar düzenlemişti.

1948’de Mısır Başbakanı Mahmud Fehmi Nukraşi’yi öldüren Abdulmecid Hasan’ın bir “Müslüman Kardeşler” üyesi olması da örgütün terör eylemleriyle anılmasına neden olur.“Müslüman Kardeşler”, bu suikastın ardından büyük bir darbe alır. 1949’da örgütün kurucusu Hasan el-Benna, Nukraşi’nin öcü alınırcasına, Kahire’de bir taksiye binerken infaz edilir. Örgüt bu olayın ardından şiddet eylemleriyle arasına mesafe koyar.

Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki rejimler tarafından tehdit olarak görülüp faaliyetleri şiddetle bastırılan ve yasaklanan örgüt yer altına çekilir. Bu süreçte halk arasında ciddi bir taban edinir… Bölge politikalarında güçlü bir aktöre dönüşür. Örgütün kuruluşunda işçiler ve toplumun ekonomik anlamda alt tabakalarında yer alan kişiler rol oynasalar da,“Müslüman Kardeşler” ideolojik olarak muhafazakâr bir orta sınıf hareketidir. Bu sınıfın eğitimli aktivistleri hareketi yönlendirenlerdir.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 YENİCAMİ AK 30 18 7 5 30 61
2 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 30 17 6 7 19 57
3 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 30 16 7 7 15 55
4 BİNATLI YSK 30 14 8 8 15 50
5 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 30 12 12 6 11 48
6 BAF ÜLKÜ YURDU 30 12 9 9 20 45
7 LEFKE TSK 30 13 5 12 16 44
8 CİHANGİR GSK 30 12 7 11 4 43
9 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 30 13 3 14 -1 42
10 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 30 11 8 11 7 41
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 30 13 2 15 2 41
12 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 30 10 7 13 -8 37
13 GENÇLİK GÜCÜ TSK 30 10 4 16 -25 34
14 YALOVA SK 30 6 7 17 -23 25
15 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 30 5 9 16 -35 24
16 OZANKÖY SK 30 4 7 19 -47 19
yukarı çık
Pop Up ek