KTV
  • 13 Ocak 2017, Cuma 8:18
AhmetTOLGAY

Ahmet TOLGAY

Bir dönemin gerçek romanı…

Hikmet Afif Mapolar’ın, yazımı 1987’de tamamlanan ve baskısı 2016’nın başlarında Necati Özkan Vakfı tarafından yapılan “Aslar – Bir Devre Adını Yazdıranlar” adlı 487 sayfalık kitabını mutlaka okumanızı dilerim. Mapolar bu kitabında, 30’lu yıllardan itibaren Kıbrıs’ta tanık olduğu olayları ve o olayların kahramanlarını roman formatında ve son derece akıcı bir dille anlatıyor. Mapolar, o yıllarda Türk kesimlerinde bunalım derecesine varan ve toplumun yapısında sarsıntılar yaratan bir işsizliğin olduğunu belirterek, tam anlamıyla sömürülen Türk işçisinin günde 6 ile 12 kuruş arasında değişen ücretlerle çalıştırıldığını yazıyor. “Bir işçi hakkını aramaya kalkışsa ‘Komünist’ diye damgayı yerdi” diyen Mapolar, Rumların ise hem sağda ve hem de solda sendikaları olduğunu kaydederek şunları naklediyor:

“İşleyen Halkın Örgütü olarak kurulan AKEL, Komünist bir partiydi. PEO İşçi Sendikası AKEL’in çizgisinde ve direktifindeydi. PEO’nun ileri gelenleri bizim bölgelerimizde kol geziyor ve sözde işçi topluyorlardı. Türk işçilerinin PEO’ya üye oluşları böyle başlamıştı. ‘İşçiler hangi milletten olurlarsa olsunlar kardeştirler. İşçiler arasında Türklük ve Rumluk diye bir kavram yoktur. Türk ve Rum işçiler tek bir şey için, aileleriyle aç kalmamak için savaşım vermektedirler’ propagandası yapılıyordu.”

Bu propagandayla birkaç yüz Türk işçiyi PEO’ya üye yazmayı başaran solcu Rum sendikacılar, Mustafa Bitirim adlı bir Türk gencini de PEO’ya sekreter olarak alırlar. PEO’ya katılanlar arasında aydın, zeki ve bilinçli Türk gençleri de vardı. Telekomünikasyon Dairesi çalışanlarından Hasan Ali Şaşmaz bunlardan biriydi. Gerek ilkeli duruşu, gerek cesareti, gerekse hitabet gücüyle kısa sürede Türk işçilerin lideri konumuna gelir. Lefke’deki Amerikan Maden Şirketi CMC’de 1947 yılının sonunda başlatılan ve 5 ay süren ortak maden grevinin Türk lideri Hasan Ali Şaşmaz’dı. Ama Kıbrıs çalışma hayatı tarihine Türk – Rum ortak grevi olarak geçen o işçi direnişinden önce çok şeyler olmuştu. Türk işçiler Şaşmaz’ın liderliğinde AKEL’e de, PEO’ya da rest çekerek kendi bölgelerinde milli örgütlerini kurmaya başlamışlardı.

İşçi dayanışmasında etnik ayrım yapılmayacağı propagandasına karşın Türkler hem daha ağır koşullarda çalıştırılmakta, hem de bir Rum işçi günde 5 şilin yevmiye alırken, Türk işçiye günde 3 şilin yevmiye ödenmektedir. Mapolar kitabında bu haksızlıkların giderilmesi ve Türk işçinin Rum işçiyle eşit tutulması adına Hasan Ali Şaşmaz’ın yaptığı ısrarlı girişimlerin dikkate alınmadığını, bu yetmezmiş gibi Türk işçilerin sinsice siyasi bir oyuna getirilmek istendiğini de anlatıyor. Bu oyunun adı Enosis’tir… Adanın Yunanistan’a ilhakı halinde işçilerin daha müreffeh yaşayacağına, çünkü Yunanistan’ın emeğe ve işçiye İngiltere’den daha saygılı olduğuna dair propaganda başlatılmıştır… Tartışmalarda Türkler “neden bu ilhak adanın eski sahibi Türkiye’ye değil de, Yunanistan’a?” sorusunu sorduklarında, onlara “Türkiye’nin işçi haklarına karşıtlığı İngilizlerden beterdir” yanıtı verilmektedir. PEO’nun düzenlediği etkinliklerde sol anlayışın tam tersi milliyetçi ve Enosisçi uygulamalar görülmektedir.

Türk işçilere “Enosis’e destek” bildirilerinin imzalatılmak istenmesi dananın kuyruğunu kopartan olaydır. Mapolar kitabında olayı şöyle yazmaktadır:

“…Enosis dilekçeleri Rumca yazıldığı için Türk işçisi bunları okuyamıyor, okusa da anlayamıyordu… Dilekçeler sekreter Mustafa Bitirim’in eline gelince, bunları çekmecesinde birkaç gün bekletti. Bitirim merak içindeydi. Neden bu kâğıtlara yalnızca Rumca yazılmıştı? Ve muhtevası (içeriği) ne olabilirdi? Önemsiz bir konu olsaydı bunu Türkçe olarak kendisine de hazırlatabilirlerdi. Şimdiye kadar hep böyle olmuştu. Bitirim, Türk işçi liderlerinin PEO’ya yapacakları ziyareti sabırsızlıkla bekliyordu. İlk karşılaştığı lider Hasan Ali Şaşmaz olmuştu. Durumu ona anlattı ve birlikte göz attılar o Rumca teksir edilmiş (çoğatılmış) kâğıtlara... Çözemediler. ‘Esasını PEO Genel Sekreteri Andreas Zartitis’ten öğrenelim’ dediler.”

Zartitis, kendisiyle konuyu görüşmeye giden Şaşmaz’a yalan konuşur. İşçi gündeliklerinin artırılması için Sendikalar Mukayyitliği’ne başvurulacağını, o nedenle işçilerden imza toplandığını ileri sürer. Öyle olsa bile dilekçeler yazılmadan önce başvuru için Türk işçilerin görüşünün alınması gerektiğini seslendiren Şaşmaz, kâğıtlardan birkaçını cebine koyarak Türk bölgesine döner, iyi Rumca bilen dostlarını bulur. Dilekçenin onlara okutulmasından sonra Türk işçisinin bir Enosis oyununa getirilmek istendiği anlaşılır. Hasan Ali Şaşmaz, PEO’ya üye olan Türk işçilerini toplar ve bir sandalye üzerine çıkarak onlara şu konuşmayı yapar:

“Arkadaşlar, kardeşler, dostlar. Çok dikkatli ve uyanık olalım. AKEL ve PEO’nun siyasi bir oyunuyla karşı karşıyayız. Senaryo güzel hazırlanmış, oyuncular iyi seçilmiştir. Bu bir ‘Enosis dramı’dır ve başrolü de bize oynatılmak istenmektedir.”

Bu olay yaşanırken, 1944 yılının Ağustos ayı içinde PEO’nun bağlı olduğu AKEL, İngiliz Sömürgeler Bakanı Sir Cosmos Parkinson’a gizlice bir Enosis telgrafı çeker. Telgrafın arşivlenecek kopyası Muazzez Dinçer adlı bir Türk kadın memurun eline, ondan da aynı kurumda çalışmakta olan Hasan Ali Şaşmaz’a geçer. Böylece “Komünist” görünümlü AKEL ile uydusu PEO’nun, Enosis’çi aşırı milliyetçiliğine dair bir belge daha Hasan Ali Şaşmaz’ın eline verilmiş olur. Onun etkin ve belgeli uyarılarına kulak veren Türk işçiler, Türk sekreter Mustafa Bitirim dahil, PEO’dan ayrılmaya başlarlar. Çeşitli iş kollarını örgütlemeye başlayan “Türk İşçi Birlikleri Teşkilatı”, daha sonraları Hikmet Afif Mapolar’ın Kitap Sarayı”na dönüşecek olan Mecidiye Sokak 11 – 12’de, “Dobran’ın Kahvesi”, ya da “Lefkoşa’nın Büyük Kahvesi” diye bilinen, Necati Özkan’a ait mekânda kurulur.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
    Takımlar O G B M Av P
1 BİNATLI YSK 9 5 3 1 9 18
2 GAÜ ÇETİNKAYA TSK 9 6 0 3 6 18
3 KÜÇÜK KAYMAKLI TSK 9 6 0 3 5 18
4 DOĞAN TÜRK BİRLİĞİ SK 9 5 2 2 4 17
5 L. GENÇLER BİRLİĞİ SK 9 4 4 1 5 16
6 YENİCAMİ AK 9 4 2 3 5 14
7 MERİT ALSANCAK YEŞİLOVA SK 9 3 5 1 4 14
8 BAF ÜLKÜ YURDU 9 4 1 4 11 13
9 LEFKE TSK 9 3 2 4 -6 11
10 YENİ BOĞAZİÇİ DSK 9 2 4 3 -2 10
11 TÜRK OCAĞI LİMASOL 9 3 1 5 -3 10
12 OZANKÖY SK 9 2 3 4 -8 9
13 YALOVA SK 9 2 2 5 -2 8
14 GENÇLİK GÜCÜ TSK 9 2 2 5 -9 8
15 MAĞUSA TÜRK GÜCÜ 9 1 4 4 -8 7
16 CİHANGİR GSK 9 2 1 6 -11 7

BURÇLAR

(21 Mart - 20 Nisan)

Koç Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(21 Nisan - 21 Mayıs)

Boğa Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Mayıs - 22 Haziran)

İkizler Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Haziran - 22 Temmuz)

Yengeç Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Temmuz - 22 Ağustos)

Aslan Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Ağustos - 22 Eylül)

Başak Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Eylül - 22 Ekim)

Terazi Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(23 Ekim - 21 Kasım)

Akrep Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Kasım - 21 Aralık)

Yay Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Aralık - 21 Ocak)

Oğlak Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(22 Ocak - 19 Şubat)

Kova Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

(20 Şubat - 20 Mart)

Balık Burcunun 24.11.2017 Günlük Yorumu

yukarı çık
Skull King Popup